Prezydent zdecydował: od 2027 r. nowa forma pomocy na rzecz osób z niepełnosprawnościami i likwidacja luki prawnej w szkolnictwie wyższym

Prezydent zdecydował: od 2027 r. nowa forma pomocy na rzecz osób z niepełnosprawnościami i likwidacja luki prawnej w szkolnictwie wyższym

Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która od stycznia 2027 roku rozszerza system wsparcia finansowego na osoby z niepełnosprawnościami chcące podjąć lub kontynuować studia podyplomowe. Dotychczasowe przepisy pomijały tę grupę, choć uczelnie od lat mogły pomagać studentom i doktorantom. Nowe rozwiązanie wyrównuje szanse i pozwala wykorzystać już istniejące środki w szerszym zakresie.

Prezydent zdecydował: od 2027 r. nowa forma pomocy na rzecz osób z niepełnosprawnościami i likwidacja luki prawnej w szkolnictwie wyższym: PODSTAWA PRAWNA

Podstawą prawną do zmian jest ustawa z dnia 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (nr druku sejmowego 2291) – podpisana przez Prezydenta RP w dniu 11 maja 2026 r. Siłą rzeczy zmieni się ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2026 r., poz. 187, 203, 328, 370, dalej jako: ustawa).

Dotychczasowy przepis art. 365 pkt 6 ustawy pozwalał uczelniom publicznym i niepublicznym otrzymywać dotację podmiotową wyłącznie na wsparcie osób niepełnosprawnych na studiach i w szkołach doktorskich. Uczestnicy studiów podyplomowych pozostawali poza tym systemem, mimo że ustawa o szkolnictwie wyższym jasno wymienia kształcenie podyplomowe jako jedno z podstawowych zadań uczelni. Taka luka stała w sprzeczności z celem ustawy – zapewnieniem równego dostępu do edukacji na każdym poziomie.

Prezydent zdecydował: od 2027 r. nowa forma pomocy na rzecz osób z niepełnosprawnościami i likwidacja luki prawnej w szkolnictwie wyższym. Jakie formy pomocy będą możliwe?

Nowa regulacja brzmi tak: w art. 365 pkt 6 otrzymuje brzmienie: „6) zadania związane z zapewnieniem osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie przyjmowania na studia, studia podyplomowe i do szkół doktorskich, w kształceniu na studiach, studiach podyplomowych i w szkołach doktorskich lub w prowadzeniu działalności naukowej;”;

2) w art. 402 pkt 3 otrzymuje brzmienie: „3) sposób podziału środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 3 i 6, dla uczelni, mając na uwadze konieczność zapewnienia odpowiednio wsparcia materialnego dla studentów oraz warunków umożliwiających osobom niepełnosprawnym udział w procesie przyjmowania na studia, studia podyplomowe i do szkół doktorskich, w kształceniu na studiach, studiach podyplomowych i w szkołach doktorskich oraz w prowadzeniu działalności naukowej;”.

Środki z uczelnianego funduszu wsparcia osób niepełnosprawnych będzie można przeznaczyć m.in. na:

• pomoc asystenta podczas rekrutacji i zajęć,
• wsparcie tłumacza języka migowego lub innych form komunikacji,
• dostosowanie materiałów dydaktycznych (nagrania audio, powiększona czcionka, wersja elektroniczna),
• zmianę formy zaliczeń i egzaminów,
• dostęp do specjalistycznego oprogramowania komputerowego,
• elastyczną organizację zajęć (tryb zdalny, hybrydowy, nagrywanie wykładów).

Wsparcie nie będzie wypłacane w formie indywidualnych stypendiów – pieniądze trafią na organizację warunków ułatwiających rekrutację i naukę.

Skala i finanse – ile osób skorzysta?

Według Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego nowe przepisy obejmą około 270 osób z niepełnosprawnościami uczących się na studiach podyplomowych – to zaledwie 0,26% wszystkich niepełnosprawnych studentów i doktorantów w Polsce. W ubiegłym roku dotacja na ten cel wyniosła 68 mln zł, a uczelnie regularnie zwracały 20–30% niewykorzystanych środków. Nowelizacja nie zwiększa puli pieniędzy, lecz pozwala lepiej je zagospodarować. Pieniądze nadal będą rozdzielane według algorytmu uwzględniającego liczbę i rodzaj niepełnosprawności osób kształcących się w danej uczelni. Decyzje o sposobie wsparcia podejmować będą uczelniane komisje ds. osób niepełnosprawnych.

Prezydent zdecydował: od 2027 r. nowa forma pomocy na rzecz osób z niepełnosprawnościami i likwidacja luki prawnej w szkolnictwie wyższym. Wejście w życie i skutki praktyczne

Ustawa zmieniająca wchodzi w życie 1 stycznia 2027 roku, co wynika z rocznego cyklu budżetowego dotacji. Uczelnie otrzymają tę samą wysokość finansowania co dotychczas, ale z możliwością pełnego wykorzystania środków także na rzecz uczestników studiów podyplomowych. Nie będzie konieczności zmiany algorytmu podziału dotacji.

Podpisana przez prezydenta nowelizacja usuwa dotychczasową lukę prawną i pozwala uczelniom realnie wspierać osoby z niepełnosprawnościami na studiach podyplomowych. Rozwiązanie nie generuje dodatkowych kosztów, a jedynie lepiej wykorzystuje istniejące środki. Od 2027 roku kandydaci i słuchacze studiów podyplomowych z niepełnosprawnościami zyskają takie same szanse na dostosowane warunki rekrutacji i nauki, jak studenci i doktoranci.

Informacja ze strony Kancelarii Prezydenta RP: „w sprawie ustawy z dnia 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Informacja ze strony Kancelarii Prezydenta RP: „w sprawie ustawy z dnia 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Zgodnie z art. 365 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, środki finansowe na szkolnictwo wyższe i naukę przeznacza się na zadania związane z zapewnieniem osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie przyjmowania na studia, do szkół doktorskich, kształceniu na studiach i w szkołach doktorskich lub prowadzeniu działalności naukowej. Celem ustawy jest objęcie zakresem tego przepisu także zadań związanych z zapewnieniem osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie przyjmowania na studia podyplomowe i w kształceniu na tych studiach. Ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.”.