Złe wieści dla właścicieli zwierząt. Te produkty drożeją znacznie szybciej niż reszta

Sierpniowe dane zebrane w ramach „Indeksu cen w sklepach detalicznych” pokazują, że sytuacja na półkach jest znacznie bardziej zróżnicowana, niż wynikałoby to z samego ogólnego wskaźnika zmian cen. UCE Research i Uniwersytety WSB Merito przeanalizowały ponad 95,4 tys. cen detalicznych w przeszło 43,7 tys. sklepów należących do 64 sieci handlowych. Badaniem objęto m.in. dyskonty, supermarkety, hipermarkety, sklepy convenience oraz placówki cash&carry.

Spośród 17 analizowanych kategorii największy wzrost cen rok do roku zanotowała chemia gospodarcza – o 6,7 proc. Na drugim miejscu znalazła się karma dla zwierząt z wynikiem 5,7 proc., a na trzecim napoje bezalkoholowe, które podrożały o 5,1 proc. Wyraźne wzrosty objęły również artykuły dla dzieci – 4,7 proc. oraz słodycze i desery – 4,2 proc.

Dla gospodarstw domowych istotne jest przede wszystkim to, że część tych produktów trudno zastąpić lub znacząco ograniczyć ich zużycie. Dotyczy to choćby podstawowych środków czystości czy karmy kupowanej regularnie przez właścicieli psów i kotów. W tych kategoriach nawet kilkuprocentowa podwyżka rozłożona na wiele miesięcy może być zauważalna w domowym budżecie.

Ceny w sklepach hamują, ale różnice między kategoriami rosną

Ogólny obraz rynku jest jednocześnie zdecydowanie spokojniejszy niż wskazywałaby lista produktów najmocniej drożejących. Według danych UCE Research i Uniwersytetów WSB Merito cały analizowany koszyk produktów był w sierpniu średnio o 1,7 proc. droższy niż rok wcześniej. W lipcu wzrost wynosił 1,9 proc., a w czerwcu 2,7 proc.

Jeszcze mocniej wyhamowały ceny żywności i napojów bezalkoholowych liczone łącznie. W tym przypadku wzrost wyniósł przeciętnie 0,9 proc. rok do roku. Dane te pokazują więc jednoczesne występowanie dwóch zjawisk: uspokojenia ogólnej dynamiki cen oraz znacznie szybszych podwyżek w wybranych segmentach rynku.

Potwierdza to także skala rozpiętości pomiędzy kategoriami. Różnica między największą sierpniową podwyżką a największym spadkiem cen wyniosła aż 22,1 pkt proc.

Zmieniła się również kolejność liderów wzrostów. Jeszcze w lipcu najmocniej drożały napoje bezalkoholowe – o 5,6 proc. rok do roku. Chemia gospodarcza była wtedy droższa o 5,4 proc., pieczywo o 5,2 proc., słodycze i desery o 5,1 proc., a środki higieny osobistej o 3,9 proc. Karma dla zwierząt notowała wzrost o 3,8 proc. Tym samym w ciągu miesiąca dynamika wzrostu cen karm zwiększyła się o 1,9 pkt proc.

Droższe paliwa zwiększają koszty transportu produktów

Jednym z elementów tłumaczących presję na ceny części produktów są koszty transportu. Chemia gospodarcza, napoje czy karma dla zwierząt to towary o stosunkowo dużej masie i objętości. Ich przewóz jest więc szczególnie wrażliwy na zmiany cen paliw.

W sierpniu 2026 r. paliwa i smary do prywatnych środków transportu były według danych GUS o 24,2 proc. droższe niż rok wcześniej oraz o 5,2 proc. droższe niż w lipcu. Ekonomiści ING wskazywali, że właśnie paliwa były jednym z głównych czynników podbijających sierpniową inflację.

Prof. Sławomir Jankiewicz z Uniwersytetu WSB Merito zwraca uwagę, że w kategoriach obejmujących chemię gospodarczą, karmę i napoje nakładają się na siebie koszty transportowe, operacyjne oraz wydatki związane z przetwarzaniem produktów. Sieci handlowe mogą ograniczać część wzrostów poprzez promocje, ale nie wszystkie podwyżki kosztów są w stanie w ten sposób skompensować.

W szerszej perspektywie dane GUS pokazują przy tym interesujący kontrast. Inflacja konsumencka w sierpniu wyniosła 3,4 proc. rok do roku, ceny towarów wzrosły średnio o 2,5 proc., a usług o 5,6 proc. Jednocześnie żywność i napoje bezalkoholowe w koszyku GUS były średnio o 0,9 proc. tańsze niż przed rokiem. Nie jest to sprzeczne z wynikami badania cen sklepowych – oba zestawienia wykorzystują inną metodologię i obejmują inaczej skonstruowane koszyki.

System kaucyjny i opłata cukrowa w kosztach napojów

W przypadku napojów dochodzą dodatkowe obciążenia specyficzne dla tej branży. Jednym z nich pozostaje opłata od środków spożywczych, potocznie określana jako opłata cukrowa. Jej podstawowa część wynosi 0,50 zł w przeliczeniu na litr napoju zawierającego do 5 gramów cukru w 100 ml lub substancje słodzące. W przypadku większej zawartości cukru doliczana jest część zmienna wynosząca 0,05 zł za każdy dodatkowy gram cukru ponad wskazany próg.

Drugim elementem jest system kaucyjny, który w Polsce obowiązuje od 1 października 2025 r. Rok 2026 jest pierwszym pełnym rokiem jego funkcjonowania. Producenci napojów i handel musieli ponieść koszty związane m.in. ze zmianami oznakowania, logistyką, odbiorem opakowań oraz budową i obsługą infrastruktury do ich zwrotu.

System obejmuje m.in. plastikowe butelki na napoje do 3 litrów oraz metalowe puszki do 1 litra. W przypadku opakowań oznaczonych symbolem systemu kaucja jest doliczana przy zakupie, a następnie zwracana konsumentowi po oddaniu opakowania. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podało w lipcu 2026 r., że w ramach systemu zwrócono już 2,3 mld opakowań.

Sama kaucja nie jest ceną produktu i konsument może ją odzyskać, ale wdrożenie systemu wymagało inwestycji po stronie producentów i handlu. To właśnie koszty infrastrukturalne, obok transportu i opłaty cukrowej, eksperci wymieniają wśród czynników ograniczających przestrzeń do obniżania cen napojów.

Pieczywo - podwyżki wyraźnie zwolniły

W innych częściach sklepowego koszyka widoczne jest natomiast hamowanie wzrostów. Środki higieny osobistej były w sierpniu o 3,4 proc. droższe niż rok wcześniej, ryby o 2,9 proc., a pieczywo o 2,8 proc.

Szczególnie zauważalna zmiana dotyczy pieczywa. Jeszcze w lipcu wzrost cen rok do roku wynosił 5,2 proc., czyli niemal dwukrotnie więcej niż miesiąc później.

Dr Artur Fiks z Uniwersytetu WSB Merito wskazuje, że mogło to być konsekwencją stabilizacji kosztów produkcji, a także sezonowego ograniczenia popytu w okresie urlopowym. Producenci i sprzedawcy mieli w tej sytuacji mniej przestrzeni do kolejnych podwyżek.

W przypadku środków higienicznych i ryb istotny był natomiast wzrost popytu charakterystyczny dla sezonu wakacyjnego. Wyższe temperatury zwiększają zużycie części produktów higienicznych, a ruch turystyczny może czasowo podnosić zapotrzebowanie na określone grupy żywności, w tym ryby.

Tłuszcze, nabiał i produkty sypkie tańsze niż przed rokiem

Sierpień przyniósł jednocześnie znaczące przeceny w kilku kategoriach. Najmocniej potaniały produkty tłuszczowe – średnio o 15,4 proc. rok do roku. W lipcu ich ceny były niższe o 14,3 proc.

Spadek objął również dodatki spożywcze – o 5,9 proc., nabiał – o 2,3 proc. oraz produkty sypkie – o 1,3 proc.

Tak głęboka przecena tłuszczów częściowo wynika z wysokiej bazy odniesienia, czyli poziomu cen obowiązującego rok wcześniej. Podobny kierunek pokazują dane GUS. Już w lipcu 2026 r. oleje i tłuszcze były według urzędu średnio o 15,6 proc. tańsze niż rok wcześniej, przy czym ceny tłuszczów zwierzęcych spadły o 23 proc., a samego masła o 24,4 proc.

W pozostałych analizowanych kategoriach sierpniowe zmiany były znacznie mniejsze. Owoce podrożały średnio o 1,7 proc. rok do roku, mięso o 1,4 proc., warzywa o 0,8 proc., a wędliny o 0,6 proc.

Rozkład zmian cen pokazuje, że obecna sytuacja w sklepach nie sprowadza się już do powszechnych, podobnych podwyżek obejmujących cały koszyk. W coraz większym stopniu o rachunku przy kasie decyduje struktura zakupów konkretnego gospodarstwa domowego. Osoba regularnie kupująca karmę dla zwierząt, środki czystości czy napoje może odczuwać podwyżki znacznie mocniej niż konsument, w którego koszyku większą część zajmują produkty, których ceny spadają.

ŹRÓDŁA:

• UCE Research i Uniwersytety WSB Merito, „Indeks cen w sklepach detalicznych” – dane za sierpień 2026 r.; analiza ponad 95,4 tys. cen z ponad 43,7 tys. sklepów 64 sieci handlowych.
• PAP – materiał dotyczący sierpniowego zestawienia UCE Research i Uniwersytetów WSB Merito, opublikowany m.in. przez Bankier.pl.
• Główny Urząd Statystyczny – wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w sierpniu 2026 r.; inflacja 3,4 proc. rok do roku, wzrost cen towarów o 2,5 proc. i usług o 5,6 proc.
• ING Bank Śląski, Serwis Ekonomiczny – analiza sierpniowej inflacji i wzrostu cen paliw o 24,2 proc. rok do roku.
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska – informacje o funkcjonowaniu systemu kaucyjnego w 2026 r.
• Ministerstwo Finansów – informacje i stawki dotyczące opłaty od środków spożywczych.