Pierwsze w Polsce badania społecznych skutków tzw. "kredytów frankowych" pokazują, że frankowiczom żyje się gorzej (89 proc.). Na co dzień odczuwają oni szereg negatywnych emocji, jak strach czy lęk (87 proc.); przyznają też, że ze względu na kredyt pogorszyły się ich relacje z bliskimi (58 proc.) a nawet zdrowie psychiczne (40 proc).
Specjalistyczne badania zostały przeprowadzone na potrzeby książki "". W publikacji znalazła się ich analiza, jak również wypowiedzi samych pokrzywdzonych, a także rozmowa z autorem, Kamilem Chwiedosikiem - założycielem i liderem społeczności Życie Bez Kredytu.
'" - wskazano w publikacji. Autorzy nazywają ten stan niewolnictwem ekonomicznym i opisują prawdziwe historie ludzi, którzy wzięli kredyt waloryzowany we frankach i przypłacili to zdrowiem. - czytamy.
Współautorkami książki są Zofia Karaszewska i Katarzyna Urbańska. Dziennikarki przeprowadziły rozmowy z frankowiczami, którzy pozwali banki, prawomocnie wygrali w sądzie i zmienili swoje życie.
- mówi PAP Zofia Karaszewska.
Dzięki książce poznajemy 10 historii ludzi uwikłanych do niedawna w kredyt frankowy.
podkreśla Kamil Chwiedosik.
- opowiada Katarzyna Urbańska.
" - mówi Urbańska.
O tym, co myślą inni frankowicze jako cała grupa społeczna, mówią wyniki badań. Na potrzeby książki zostały przeprowadzone pierwsze w Polsce badania społecznych skutków kredytów frankowych. Zrealizowała je firma Zymetria metodą CAWI (ang. Computer-Assisted Web Interview) na próbie 540 osób w wieku 25 lat lub starszych, posiadających obecnie lub w przeszłości kredyt frankowy. Komputerowy wywiad ilościowy przeprowadzono w dniach 29 września – 12 października 2022 r.
Według respondentów 89 proc. frankowiczów żyje się gorzej; 87 proc. frankowiczów odczuwa szereg negatywnych emocji (strach, rozpacz, zdenerwowanie, panikę, irytacje) w związku z rosnącymi ratami kredytu. Ponadto 69 proc. kredyt ogranicza prawo do panowania nad własnym życiem. Kredyt wpłynął także na relacje międzyludzkie - 58 proc. frankowiczów przyznaje, że ze względu na kredyt pogorszyły się ich relacje z bliskimi lub rodziną.
40 proc. ankietowanych zauważa pogorszenie zdrowia psychicznego. 12 proc. przyznało, że przez kredyt ograniczyło decyzję o posiadaniu dziecka. Kolejne odpowiedzi pokazują, jak znacząco kredyt wpłynął na życie wszystkich frankowiczów: 38 proc. z nich musiało podjąć pracę na drugim etacie, a 25 proc. było zmuszonych do emigracji lub przeprowadzki i nie mieszka w mieszkaniu, na które wzięło kredyt.
"Nikt wcześniej w Polsce nie zbadał, jakie są skutki społeczne kredytów frankowych. A na potrzeby tej książki powstały pierwsze specjalistyczne badania. To są badania przeprowadzone na bardzo dużej próbie frankowiczów przez zewnętrzną, niezależną agencję badawczą. Wiedzieliśmy, że jest źle, bo jesteśmy z tymi ludźmi w kontakcie na co dzień, ale te wyniki nas przeraziły" - mówi Urbańska.
"Banki bardzo mocno wpłynęły na życie osobiste frankowiczów, na ich relacje, na rodziny i dzieci" – podkreśla w rozmowie z PAP Kamil Chwiedosik. "W Polsce nie ma faktycznie nadzoru na bankami. Wystarczy wrócić do Raportu NIK sprzed 4 lat, by przeczytać, że państwo w ogóle nie zadbało o to, żeby ochronić konsumentów w sytuacji, która po latach doprowadziła do wielu tragedii. Jestem daleki od sensacji i wzbudzania strachu, więc nie będę mówić o samobójstwach, które dotknęły frankowiczów, chodzi mi o całą grupę społeczną i o stres, którego jej członkowie doświadczają dzień w dzień przez 10 czy 15 lat. To życie z brakiem perspektywy, że coś się poprawi. To, co spotkało tych ludzi, jest jakimś koszmarem, dlatego uważam, że pomoc im jest tak bardzo potrzebna i ważna" - wyjaśnia Chwiedosik.
Nie ma takiej drugiej grupy konsumenckiej, która byłaby tak bardzo dotknięta tego rodzaju krzywdzącym zobowiązaniem, jakim jest kredyt frankowy. To jest temat zamiatany pod dywan, nie mówi się o tym publicznie, chociaż na świecie zwraca on uwagę badaczy, socjologów czy antropologów – podkreślają autorzy książki.
" – zauważa.
- dodaje autor.
Jak podkreśla Chwiedosik, od momentu złożenia pozwu do wyroku mijają średnio 3 lata. Proces najczęściej kończy się po dwóch instancjach. To niemało, ale jeśli założymy, że przestajemy płacić już w ciągu około 3 miesięcy od złożenia pozwu, to czas trwania postępowania sądowego schodzi na drugi plan - wskazuje.
- wyjaśnia.
Zdaniem autorów w kwestii kredytów frankowych problem leży w braku systemowego nadzoru i zabezpieczenia praw konsumenckich czy konstytucyjnych praw człowieka.
- mówi Katarzyna Urbańska.
– dodaje Zofia Karaszewska.
Kamil Chwiedosik - ekspert w dziedzinie tzw. kredytów frankowych. Założyciel i lider społeczności Życie Bez Kredytu (ŻBK), która liczy ponad 30 tys. osób. Pełni funkcję head of counsel Rady ds. Frankowiczów. W ramach zespołu ekspertów prawa finansowego i ekonomii prowadzi ponad 2 tys. spraw przeciwko bankom udzielającym kredytów waloryzowanych do CHF; łączna wartość przedmiotu sporu to niemal 1 mld zł.
Zofia Karaszewska - frankowiczka. Dziennikarka, scenarzystka telewizyjna i promotorka czytelnictwa. Pisała m.in. do "Newsweeka", "Polityki" oraz dla portalu Lubimyczytać.pl, przez wiele lat współpracowała z "Elle" i "Przekrojem". W Polskim Radiu przygotowywała cykle poleceń literackich "Look na book" oraz "Czy to, czy tamto?". Współautorka książek "Ada, to wypada!" i "Pod podszewką". Współpracuje z instytucjami i markami w kraju, z którymi tworzy projekty promujące czytanie książek. Wyróżniona przez magazyn "Brief" miejscem wśród 50 najbardziej kreatywnych osób w polskim biznesie.
Katarzyna Urbańska - jedna z pierwszych osób w Polsce, które pozwały bank o tzw. kredyt frankowy i prawomocnie wygrały. Dziennikarka, reżyserka, producentka. Przez wiele lat pracowała w TVN jako reporterka; przez 6 lat była wydawczynią programu Uwaga!, a także szefową programową jednego z kanałów tematycznych. Dziś jest niezależną producentką i reżyserką. Od 2 lat w ramach społeczności ŻBK prowadzi program Okiem byłej Frankowiczki. Aktywnie wspiera też frankowiczów w ramach Prawo-Mocnych Pomocnych, czyli zespołu tych, którzy z sukcesem zakończyli batalię z bankami.
Życie Bez Kredytu - oddolna inicjatywa społeczna osób z tzw. kredytami frankowymi. Większość umów podpisanych przez frankowiczów zawiera klauzule abuzywne (niedozwolone), które można zaskarżyć w sądzie, a co za tym idzie - unieważnić umowę kredytową. Grupa ŻBK istnieje od 8 lat i liczy już ponad 30 tys. osób; ponad 2 tys. z nich pozwało razem z ŻBK banki. Do tej pory wszystkie wyroki sądowe zapadły na korzyść frankowiczów.
Książka Kamila Chwiedosika trafiła na półki księgarskie 20 stycznia 2023 r. (PAP)
Autorka: Dorota Kieras
dki/ mk/
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu