W systemie dozoru elektronicznego może wkrótce zmienić się jedna z kluczowych zasad dotyczących odbywania kary poza zakładem karnym. Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało rozwiązanie, które pozwoliłoby skazanym spędzać w domu – pod elektroniczną kontrolą – znacznie dłuższy końcowy okres kary niż obecnie.
Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło założenia projektu nowelizacji Kodeksu karnego wykonawczego (UD397), który zakłada istotne rozszerzenie możliwości odbywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego (SDE). Zmiany mają zwiększyć dostępność tego rozwiązania, przy jednoczesnym utrzymaniu kontroli nad skazanymi.
Projekt wpisuje się w trend stopniowego poszerzania zastosowania tzw. „elektronicznej bransoletki” jako alternatywy dla klasycznego odbywania kary w zakładzie karnym.
Rozszerzenie stosowania systemu dozoru elektronicznego
Najważniejsza zmiana dotyczy art. 43la Kodeksu karnego wykonawczego. Projekt zakłada zwiększenie limitu pozostałej do odbycia kary, który umożliwia skazanemu skorzystanie z systemu dozoru elektronicznego. Obecnie przepisy umożliwiają odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli do odbycia pozostaje nie więcej niż 6 miesięcy kary pozbawienia wolności.
Po zmianach z dozoru elektronicznego mogłyby skorzystać także osoby skazane na karę pozbawienia wolności w wymiarze poniżej 3 lat, którym do odbycia kary pozostało maksymalnie 1 rok i 6 miesięcy.
Zmiana ta oznacza, że znacznie większa grupa skazanych będzie mogła ubiegać się o odbywanie kary poza zakładem karnym, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych.
Warunki odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego
Rozszerzenie zakresu stosowania systemu nie oznacza automatycznego przyznania tej formy wykonywania kary. Nadal konieczne będzie spełnienie kilku dodatkowych warunków. Przede wszystkim sąd musi uznać, że odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego pozwoli na osiągnięcie celów kary. Ponadto:
- skazany musi posiadać stałe miejsce pobytu,
- pełnoletnie osoby wspólnie z nim zamieszkujące muszą wyrazić zgodę na wykonywanie kary w tej formie,
- w miejscu odbywania kary muszą istnieć warunki techniczne umożliwiające instalację i funkcjonowanie urządzeń monitorujących.
Dozór elektroniczny także podczas przerwy w karze – zmiany od 2026 r.
Przypomnijmy, od 1 stycznia 2026 r. przepisy umożliwiają objęcie skazanego dozorem elektronicznym także w czasie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Rozwiązanie to może być stosowane w sytuacjach szczególnych – np. ze względów rodzinnych, zdrowotnych lub osobistych – gdy sąd zgodzi się, aby skazany czasowo przebywał poza zakładem karnym.
Warunkiem jest jednak stała kontrola miejsca pobytu, realizowana w ramach tzw. dozoru mobilnego. Przed wydaniem zgody sąd penitencjarny sprawdza, czy w miejscu pobytu skazanego istnieją warunki techniczne do instalacji urządzeń monitorujących. Dopiero po uzyskaniu potwierdzenia od podmiotu dozorującego może wydać postanowienie określające termin montażu sprzętu. W praktyce oznacza to, że skazany odbywający przerwę w karze pozostaje pod całodobową kontrolą systemu GPS, który pozwala monitorować jego miejsce pobytu przez cały okres trwania przerwy.
W części spraw stosowanie elektronicznej kontroli jest obowiązkowe, m.in. wobec sprawców niektórych przestępstw seksualnych oraz osób działających w warunkach multirecydywy, recydywy seksualnej lub przestępczości zorganizowanej.
Jak działa dozór elektroniczny i jakie obowiązki nakłada na skazanego
System polega na monitorowaniu miejsca pobytu skazanego przy użyciu nadajnika montowanego na nodze lub nadgarstku, potocznie określanego jako „bransoletka”. Sąd każdorazowo określa szczegółowe zasady odbywania kary. Skazany może zostać zobowiązany m.in. do:
- podjęcia pracy,
- uczestnictwa w terapii lub programach resocjalizacyjnych,
- przebywania w miejscu zamieszkania w określonych godzinach.
Naruszenie warunków może skutkować cofnięciem zgody na odbywanie kary w tym trybie.
System dozoru elektronicznego w liczbach
System dozoru elektronicznego funkcjonuje od 2009 roku i z roku na rok obejmuje coraz większą liczbę skazanych. Od momentu jego uruchomienia wydano już ponad 214 tys. orzeczeń dotyczących odbywania kary w tym trybie.
Obecnie pod elektronicznym nadzorem pozostaje ponad 6 tys. osób, jednak infrastruktura systemu pozwala na objęcie kontrolą nawet około 10 tys. skazanych jednocześnie.
Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to III kwartał 2026 r.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu