Zasiłek macierzyński i rodzicielski w 2027 roku – zasady, okres pobierania i wysokość świadczenia

Czym jest zasiłek macierzyński i rodzicielski?

Zasiłek macierzyński to świadczenie dla osób zatrudnionych na umowę o pracę, które są objęte ubezpieczeniem chorobowym lub prowadzących działalność gospodarczą bądź zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych i opłacających dobrowolne składki chorobowe za okres urlopu:

• macierzyńskiego;

• na warunkach urlopu macierzyńskiego;

• rodzicielskiego;

• ojcowskiego.

Zasiłek rodzicielski to zaś potoczne określenie zasiłku, który wypłacany jest za okres urlopu rodzicielskiego. Przy czym należy wyraźnie podkreślić, że nie jest to określenie ustawowe. Zgodnie bowiem z przepisami za urlop rodzicielski wypłacany jest zasiłek macierzyński.

Warto przypomnieć, czym poszczególne rodzaje urlopów się różnią. Urlop macierzyński jest to urlop przysługujący każdej kobiecie, która urodziła dziecko. Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego to z kolei szczególny rodzaj urlopu przysługujący osobie, która przysposobiła dziecko lub przyjęła dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza. Prawo do urlopu rodzicielskiego mają zaś oboje rodzice po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego. Jest on urlopem dodatkowym i dobrowolnym. Urlop ojcowski to natomiast 14 dni wolnego, które przysługuje każdemu ojcu dziecka urodzonego lub przysposobionego.

Jak długo można pobierać zasiłek macierzyński i rodzicielski?

Zasiłek macierzyński wypłacany jest za czas urlopu macierzyńskiego. Zgodnie z art. 180 k.p. pracownicy przysługuje zaś urlop macierzyński w wymiarze:

• 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka;

• 31 tygodni – w przypadku urodzenia bliźniąt;

• 33 tygodni – w przypadku urodzenia trojaczków;

• 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworaczków;

• 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięcioraczków lub większej liczby dzieci przy jednym porodzie.

Warto też podkreślić, że pracownica może wykorzystać nie więcej niż sześć tygodni urlopu macierzyńskiego przed planowaną datą porodu. W takim wypadku jego wykorzystany wymiar odlicza się od urlopu przysługującego po porodzie.

Zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego (potocznie nazywany zasiłkiem rodzicielskim) przysługuje zaś w wymiarze:

• 41 tygodni, jeśli urodziło się jedno dziecko lub jedno dziecko zostało przyjęte na wychowanie;

• 43 tygodni, jeśli urodziło się dwoje dzieci lub więcej przy jednym porodzie, bądź też dwoje lub więcej dzieci zostało przyjęte na wychowanie;

• 38 tygodni, jeśli przyjęto na wychowanie dziecko w wieku do 7 lat jako rodzina zastępcza, a w przypadku dziecka, w stosunku do którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego do 10. roku życia albo jeśli dziecko ma do 14 lat i wystąpiono do sądu z wnioskiem o jego przysposobienie.

Jeżeli zaś zasiłek dotyczy dziecka, które posiada zaświadczenie lekarskie wydawane w związku z niepełnosprawnością lub ciężką chorobą zgodnie z ustawą „Za życiem”, wówczas świadczenie wypłacane jest przez:

• 65 tygodni, jeśli urodziło się jedno dziecko lub jedno dziecko zostało przyjęte na wychowanie;

• 67 tygodni, jeśli urodziło się dwoje lub więcej dzieci, bądź też dwoje lub więcej dzieci zostało przyjęte na wychowanie;

• 62 tygodnie, jeśli przyjęto na wychowanie dziecko w wieku do 7 lat jako rodzina zastępcza, a w przypadku dziecka, w stosunku do którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego do 10. roku życia albo jeśli dziecko ma do 14 lat i wystąpiono do sądu z wnioskiem o jego przysposobienie.

Warto podkreślić, że z tzw. zasiłku rodzicielskiego można skorzystać jednorazowo lub może być on podzielony. Przy czym podziału można dokonać maksymalnie na pięć dowolnych części, a ostatnia z nich może przypadać najpóźniej do końca roku, w którym dziecko skończy 6 lat, a gdy dziecko przyjęto na wychowanie – odpowiednio 7, 10 lub 14 lat.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego i rodzicielskiego

Zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku. Podobnie jest w przypadku zasiłku macierzyńskiego wypłacanego za okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego. Zasiłek rodzicielski, a precyzyjnie mówiąc zasiłek macierzyński ustalony za okres urlopu rodzicielskiego wynosi 70 proc. podstawy wymiaru zasiłku.

Istnieje jednak możliwość uśrednienia podstawy wymiaru zasiłku. Jak to zrobić? W ciągu 21 dni po porodzie (analogicznie po przyjęciu dziecka na wychowanie i wystąpieniu o przysposobienie dziecka bądź przyjęciu dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza) pracownica może złożyć wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego w pełnym wymiarze lub złoży wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego bez urlopu rodzicielskiego, w którym wskaże, że wykorzystany zostanie pełny przysługujący wymiar urlopu rodzicielskiego. W takim wypadku wysokość zasiłku macierzyńskiego będzie wynosić 81,5 proc.