Odprawa emerytalna i nie tylko. Świadczenia przysługujące nauczycielom kończącym aktywność zawodową

Odprawa emerytalna dla nauczyciela

Powszechnie obowiązującym przepisem, na podstawie którego pracownicy kończący swoją aktywność zawodową nabywają prawo do odprawy jest art. 92¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Nauczyciele są jednak tą grupą zawodową, w odniesieniu do której znajdują w tym zakresie zastosowanie przepisy szczególne, a konkretnie art. 87 ustawy z 26 stycznia 1983 r. – Karta Nauczyciela, który od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje w znowelizowanym brzmieniu.
Ze wskazanego przepisu wynika, że w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nauczycielowi przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości:
1. po 10 latach pracy - dwumiesięcznego wynagrodzenia;
2. po 15 latach pracy - trzymiesięcznego wynagrodzenia;
3. po 20 latach pracy - sześciomiesięcznego wynagrodzenia.
Nauczyciel zatrudniony w więcej niż jednej szkole odprawę otrzymuje w szkole wskazanej jako podstawowe miejsce zatrudnienia, a do okresów pracy, o których mowa w tej regulacji wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Co istotne, w ramach zmian wprowadzonych od 1 stycznia 2026 roku, prawo do odprawy emerytalnej zyskali również nauczyciele zatrudnieni w jednej lub więcej niż jednej szkole, których łączny wymiar zatrudnienia jest niższy niż 1/2 obowiązującego wymiaru zajęć. W stanie prawnym obowiązującym do końca 2025 r. byli oni tego prawa pozbawieni (wyłączenia obowiązywało na podstawie art. 91b KN).

POLECAMY: Firmy mają coraz większy problem z elastycznym zatrudnieniem

Zbieg prawa do różnych odpraw

Tym na co należy zwrócić uwagę analizując prawo nauczyciela do odprawy emerytalnej jest jego relacja z prawem do innych odpraw przewidzianych w przepisach Karty Nauczyciela. Trzeba bowiem pamiętać, że omawiane świadczenie nie jest jedynym, do którego mają prawo nauczyciele kończący aktywność zawodową. Pierwsza z nich to odprawa, o której mowa w art. 28 Karty Nauczyciela, czyli odprawa przysługująca nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy w razie orzeczenia przez lekarza przeprowadzającego badanie okresowe lub kontrolne o niezdolności nauczyciela do wykonywania dotychczasowej pracy. Jak wynika z art. 87 ust. 4 Karty Nauczyciela, w razie zbiegu prawa do tych odpraw, nauczycielowi przysługuje odprawa korzystniejsza. Druga odprawa, którą należy w tej sytuacji brać pod uwagę, to odprawa, o której mowa w art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela, czyli odprawa przysługująca nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy w razie:
1) całkowitej likwidacji szkoły;
2) częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.
W przypadku takiego zbiegu nauczycielowi przysługuje odprawa emerytalna w pełnej wysokości i odprawa, o której mowa w art. 20 ust. 2, w połowie jej wysokości.

POLECAMY: Interpretacja GIP nie przesądzi, czy B2B lub zlecenie jest stosunkiem pracy