Dyscyplinarka. Zwolnienie z dnia na dzień

Dyscyplinarka - zwolnienie pracownika bez wypowiedzenia

Istnieją wyjątkowe sytuacje, gdy pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, w tzw. trybie dyscyplinarnym. Dyscyplinarka polega na odstąpieniu przez pracodawcę od umowy z powodu niewywiązywania się przez pracownika z jego winy ze swoich obowiązków.

Zwolnić bez wypowiedzenia można każdą osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę - nie ma znaczenia, czy jest to umowa na czas określony, nieokreślony czy na okres próbny. Nieważny jest też wymiar zatrudnienia – pełny etat czy część etatu. Nie obowiązuje także ochrona pracownika, tak jak ma to miejsce w przypadku wypowiadania przez pracodawcę umów o pracę pracownikom podczas usprawiedliwionej nieobecności czy pracownicom w ciąży.

Czytaj także:

Od 1 czerwca wyższy zasiłek dla bezrobotnych. Ile teraz wynosi wsparcie z PUP?

Trzy przesłanki zwolnienia bez wypowiedzenia z winy pracownika

Dyscyplinarkę można zastosować wyłącznie w razie wystąpienia z winy pracownika jednej z trzech przesłanek:

• ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych;
• popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;
• zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Powyższy katalog przesłanek zastosowania trybu dyscyplinarnego jest zamknięty i nie można go ani zmienić, ani rozszerzyć.

Ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych

Chyba najczęściej spotykaną przesłanką rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia jest ciężkie naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Każdorazowo o tym, czy dane zachowanie pracownika było ciężkim naruszeniem, decyduje pracodawca.

Pracodawca musi pamiętać, że ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika dotyczy wyłącznie naruszenia ważnych obowiązków, które w istotny sposób naruszają lub mogą naruszyć interes pracodawcy, a pracownikowi można przy tym przypisać winę umyślną lub rażące niedbalstwo. Przyczynami, które uzasadniają rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia mogą być np. nieobecność w pracy bez usprawiedliwienia, spożywanie alkoholu w pracy, celowe działanie na szkodę pracodawcy. Zwykłe zaniedbanie pracownika lub działanie wbrew oczekiwaniom pracodawcy i nieosiągnięcie zamierzonych rezultatów nie mogą być ocenione jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków.

Popełnienie przez pracownika przestępstwa

Kolejną przesłanką uniemożliwia dalsze zatrudnianie pracownika może być popełnienie przez niego przestępstwa. Należy podkreślić, że nie chodzi tutaj o popełnienie jakiegokolwiek czynu zabronionego. Pracownik bowiem musi popełnić w czasie trwania umowy o pracę przestępstwo, które nie tylko uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, ale także to przestępstwo musi być oczywiste lub zostać stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu.

Biorąc powyższe pod uwagę pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika niezależnie od tego, czy pracownik popełnił przestępstwo na szkodę zakładu pracy, czy też osoby trzeciej. Dyscyplinarka jest też możliwa niezależnie od tego, czy szkoda pozostaje w związku z pracą, jeżeli przestępstwo – popełnione w czasie trwania umowy o pracę – uniemożliwia dalsze zatrudnianie pracownika na zajmowanym stanowisku.

Zawiniona przez pracownika utrata uprawnień

Ostatnią przesłanką rozwiązania przez pracodawcę z pracownikiem umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym jest utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Utrata tych uprawnień oznacza, że zatrudnianie pracownika na danym stanowisku staje się bezprzedmiotowe. Dotyczy to zawodów, przy wykonywaniu których pracownik powinien wykazać się określonymi uprawnieniami, np. kierowców.

Pracodawca, decydując się na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, powinien pamiętać, że tryb dyscyplinarny jest uzasadniony jedynie w przypadku zawinionej przez pracownika utraty uprawnień. Oznacza to, że niezawiniona przez pracownika utrata uprawnień, np. z powodu pogorszenia się stanu zdrowia, nie uzasadnia zastosowania wobec niego dyscyplinarki.

Kiedy następuje rozwiązanie umowy o pracę

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika jest jednostronną czynnością prawną dokonaną pracodawcę. Decyzja w sprawie zastosowania dyscyplinarki jest podejmowana po zasięgnięciu opinii reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej, którą pracodawca zawiadamia o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie umowy. Opinia ta nie jest jednak wiążąca dla pracodawcy.

Rozwiązanie umowy następuje w dniu, w którym pracownik zapoznał się z treścią oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy bądź też miał możliwość zapoznania się z tym oświadczeniem. Jednakże możliwość rozwiązania jest ograniczona w czasie. Dyscyplinarka nie może nastąpić po upływie jednego miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Nie ma natomiast znaczenia sam moment zaistnienia naruszenia.

Odwołanie pracownika do sądu pracy

Pracownik, który nie zgadza się z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy, ma prawo do obrony i może skutecznie dochodzić swoich roszczeń przed sądem pracy. W tym celu musi wnieść odwołanie do sądu. Ma na to dokładnie 21 dni od dnia doręczenia pisma o rozwiązaniu umowy.

W ramach postępowania sądowego pracodawca będzie musiał wykazać, że: spełnił wszystkie swoje obowiązki związane z rozwiązywaniem umów o pracę, złożył pisemne oświadczenie o rozwiązaniu zawierające wszystkie niezbędne elementy (np. przyczynę rozwiązania umowy o pracę, pouczenie o odwołaniu do sądu pracy), zasięgnął opinii organizacji związkowej czy też podana w oświadczeniu przyczyna uzasadnia rozwiązanie umowy w trybie dyscyplinarnym.

Podstawa prawna:

• ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm.)