Emeryci mieli dostać nowe zasady. Ministerstwo powiedziało „nie”

Pomysł Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pojawił się podczas prac nad rządowym projektem UDER75 dotyczącym zmian w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podstawowym celem projektu nie była reforma sposobu wypłat świadczeń, lecz ograniczenie obowiązków związanych z corocznym informowaniem ZUS o przychodach osiąganych przez część emerytów i rencistów.

W uwagach zgłoszonych 17 września 2025 r. ZUS zaproponował jednak znacznie dalej idącą zmianę. Zakład chciał usunięcia art. 130 ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej. To właśnie ten przepis pozwala wypłacać świadczenia za pośrednictwem podmiotów prowadzących działalność w zakresie ich doręczania.

W praktyce wykreślenie tej regulacji oznaczałoby, że emerytury i renty mogłyby być przekazywane wyłącznie bezgotówkowo. Osoby, które nie mają rachunku bankowego i odbierają pieniądze w domu, musiałyby zmienić sposób otrzymywania świadczenia.

Ponad 81 proc. świadczeń ZUS już trafia przelewem

Zmiana proponowana przez ZUS wpisywała się w proces, który od lat postępuje bez ustawowego przymusu. Według danych Zakładu w 2026 r. ponad 81 proc. świadczeń emerytalno-rentowych trafia już bezpośrednio na rachunki bankowe.

W lutym 2026 r. wskaźnik tzw. ubankowienia świadczeń wynosił 81,2 proc. Spośród około 8,9 mln osób, którym ZUS wypłacał świadczenia emerytalno-rentowe, około 7,2 mln otrzymywało pieniądze na konto. Jeszcze w lutym 2020 r. odsetek ten wynosił 72,6 proc.

Jeszcze większa przewaga przelewów widoczna jest wśród nowych świadczeniobiorców. W lutym 2026 r. ponad 87 proc. osób, którym przyznano emeryturę, rentę albo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, wybrało rachunek bankowy.

Nie oznacza to jednak, że grupa korzystająca z gotówki jest marginalna. Przy milionach wypłacanych świadczeń nawet kilkanaście procent oznacza setki tysięcy osób, dla których przekaz dostarczany do domu nadal pozostaje podstawową formą odbioru pieniędzy.

Przelew kosztuje grosze, przekaz pocztowy prawie 20 zł

Za propozycją ZUS stały przede wszystkim koszty. Prezes Zakładu Liwiusz Laska wskazywał w rozmowie cytowanej przez „Fakt”, że pojedynczy przelew bankowy kosztuje ZUS 9 groszy, natomiast doręczenie świadczenia przez listonosza kosztuje 19,95 zł.

Różnica jest więc ponad dwustukrotna. Przy regularnej wypłacie świadczeń dla dużej grupy emerytów i rencistów oznacza to istotne obciążenie finansowe.

ZUS argumentował, że oszczędności uzyskane dzięki rezygnacji z przekazów mogłyby zostać wykorzystane m.in. na modyfikację systemu teleinformatycznego obsługującego emerytów i rencistów.

Zakład wskazywał również na kwestie organizacyjne i bezpieczeństwo. Dostarczanie znacznych kwot w gotówce wymaga fizycznego transportu pieniędzy i zwiększa ryzyko związane z ich przewożeniem oraz przekazywaniem odbiorcom.

Jednocześnie sam Liwiusz Laska przyznawał, że pozostaje grupa osób, która świadomie nie chce przechodzić na bankową formę wypłaty. Zmuszenie wszystkich seniorów do korzystania z rachunków bankowych byłoby więc nie tylko zmianą techniczną, ale również istotną zmianą społeczną.

Ministerstwo rodziny odrzuciło propozycję ZUS

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie przyjęło pomysłu Zakładu. Kluczowy był zakres prowadzonych prac legislacyjnych.

Projekt UDER75 ma przede wszystkim ograniczyć biurokrację związaną z rozliczaniem przychodów emerytów i rencistów. Resort uznał, że likwidacja gotówkowej formy wypłat świadczeń jest rozwiązaniem wykraczającym poza zakres tego projektu.

Propozycja ZUS nie została więc włączona do przygotowywanej reformy.

Nie oznacza to przy tym ustawowego zakazu powrotu do tej koncepcji w przyszłości. Stanowisko resortu dotyczyło konkretnego projektu i konkretnej ścieżki legislacyjnej. Obecnie nie ma jednak przyjętego harmonogramu likwidacji przekazów pocztowych ani przepisów nakładających na wszystkich emerytów obowiązek założenia rachunku bankowego.

Emerytura od listonosza nadal zgodna z prawem

Obowiązujące regulacje pozostawiają świadczeniobiorcy wybór. Art. 130 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewiduje wypłatę świadczenia bezgotówkowo na wskazany rachunek płatniczy lub za pośrednictwem podmiotu zajmującego się doręczaniem świadczeń.

Oznacza to, że osoba, która obecnie otrzymuje emeryturę albo rentę w gotówce, nie musi z tego powodu zakładać konta bankowego ani składać w ZUS wniosku o zmianę sposobu wypłaty.

Jednocześnie osoby zainteresowane przelewem mogą wskazać ZUS rachunek bankowy i zmienić sposób przekazywania świadczenia. Zakład od kilku lat zachęca do takiego rozwiązania, wskazując m.in. na bezpieczeństwo pieniędzy, możliwość szybszego dostępu do środków oraz brak konieczności oczekiwania na doręczyciela.

Dane pokazują, że przejście na wypłaty bezgotówkowe następuje stopniowo bez obowiązku ustawowego. O ile w 2020 r. przelewem otrzymywało świadczenia niespełna trzy czwarte emerytów i rencistów, obecnie jest to już ponad osiem osób na dziesięć.

Źródła:

• „Fakt” – materiał z 24 lipca 2026 r. dotyczący kosztów przekazów pocztowych i przelewów ZUS.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – dane dotyczące sposobu wypłaty emerytur i rent, publikowane w 2026 r.
• Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – wykaz prac nad projektem UDER75 i opis założeń projektu.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – dokumentacja projektu UDER75.
• GazetaPrawna.pl – informacje dotyczące stanowiska resortu wobec propozycji ZUS i aktualnych zasad wypłaty świadczeń.
• WP Finanse – opis propozycji ZUS zgłoszonej podczas opiniowania projektu UDER75.