67 lat – taki wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn proponują ekonomiści. To część znacznie większego planu, który obejmuje również świadczenia wypłacane seniorom. W grę wchodzą dziesiątki miliardów złotych rocznie. Sprawdzamy, co miałoby się zmienić.
Raport „Budżetowy S.O.S.” został opublikowany przez Forum Obywatelskiego Rozwoju i Warsaw Enterprise Institute. Autorzy proponują zmiany, które miałyby ograniczyć deficyt i zahamować wzrost zadłużenia państwa. Przekonują, że bez zmian sytuacja finansów publicznych będzie się pogarszać.
Wiek emerytalny 67 lat dla kobiet i mężczyzn. Na czym polega propozycja FOR i WEI?
Jedna z głównych propozycji dotyczy powszechnego wieku emerytalnego. Autorzy raportu proponują jego zrównanie dla kobiet i mężczyzn oraz powrót do granicy 67 lat. W dalszej perspektywie wiek emerytalny miałby być zwiększany wraz ze wzrostem oczekiwanej długości życia. Zmiana byłaby szczególnie duża dla kobiet. Obecnie mogą one przejść na emeryturę po ukończeniu 60 lat, podczas gdy powszechny wiek emerytalny mężczyzn wynosi 65 lat. Propozycja oznaczałaby więc podwyższenie tej granicy o 7 lat dla kobiet i o 2 lata dla mężczyzn. Autorzy raportu szacują potencjalny skutek finansowy takiej zmiany na około 50 mld zł, czyli 1,2 proc. PKB. Argumentują, że dłuższa praca oznacza jednocześnie dłuższy okres opłacania składek i krótszy przeciętny okres pobierania emerytury.
W praktyce proponowany scenariusz wyglądałby następująco:
- kobiety: wiek emerytalny wzrósłby z 60 do 67 lat,
- mężczyźni: z 65 do 67 lat,
- docelowo granica mogłaby być dalej dostosowywana do zmian długości życia.
Nie oznacza to jednak, że osoba mająca dziś 60 lub 65 lat straciła prawo do emerytury. Obowiązujące przepisy nie wprowadziły wieku emerytalnego 67 lat.
Likwidacja 13. i 14. emerytury. Ile państwo miałoby zaoszczędzić?
Druga propozycja może zainteresować przede wszystkim osoby, które już pobierają emeryturę lub rentę. Ekonomiści FOR i WEI rekomendują całkowitą likwidację 13. i 14. emerytury. Według autorów dodatkowe świadczenia nie wynikają bezpośrednio z kapitału zgromadzonego przez ubezpieczonego w ZUS. W raporcie wskazano potencjał oszczędności odpowiadający około 1,1 proc. PKB rocznie. Autorzy proponują, aby podstawowym mechanizmem podnoszenia świadczeń pozostała ustawowa waloryzacja emerytur i rent. Propozycje obejmują zatem dwa mocno odczuwalne dla seniorów rozwiązania:
- likwidację 13. emerytury,
- likwidację 14. emerytury.
Także tutaj kluczowe jest rozróżnienie między rekomendacją a obowiązującymi przepisami. Trzynasta i czternasta emerytura mają obecnie ustawowe podstawy prawne.
Wiek emerytalny 67 lat a wysokość emerytury. Czy dłuższa praca oznacza wyższe świadczenie?
Podwyższenie wieku emerytalnego oznaczałoby późniejsze rozpoczęcie pobierania świadczenia, ale autorzy zmian wskazują również na potencjalny wpływ dłuższej pracy na wysokość przyszłej emerytury. W polskim systemie emerytalnym wysokość świadczenia zależy m.in. od zgromadzonego kapitału oraz średniego dalszego trwania życia. Im dłużej dana osoba pozostaje aktywna zawodowo i opłaca składki, tym większy może być kapitał uwzględniany przy obliczaniu emerytury.
Do propozycji FOR i WEI odniósł się również Instytut Emerytalny. Wskazał m.in., że utrzymywanie różnych granic wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn ma konsekwencje dla wysokości świadczeń, szczególnie w przypadku kobiet. Jednocześnie zwrócił uwagę, że podwyższenie wieku emerytalnego może być mniej korzystne dla osób, którym pozostało kilkanaście lub mniej lat do zakończenia aktywności zawodowej. W przypadku likwidacji dodatkowych świadczeń Instytut wskazuje z kolei na potrzebę uwzględnienia sytuacji najuboższych emerytów i ewentualnych alternatywnych form wsparcia.
800 plus z kryterium dochodowym. Kto dostawałby świadczenie według propozycji FOR i WEI?
Emerytury są częścią znacznie większego pakietu. Autorzy „Budżetowego S.O.S.” proponują również ograniczenie programu 800 plus poprzez zastosowanie kryterium dochodowego. Obecnie świadczenie dla większości uprawnionych rodzin nadal ma charakter powszechny. Ministerstwo Rodziny wskazuje, że w okresie świadczeniowym 2026/2027 wynosi ono 800 zł miesięcznie na dziecko do ukończenia 18 lat i co do zasady nie zależy od dochodu rodziny.
Od 2026 r. szczególne warunki dotyczą m.in. części cudzoziemców oraz obywateli Ukrainy ze statusem UKR, ale nie oznacza to wprowadzenia powszechnego kryterium dochodowego dla wszystkich rodzin. ZUS podkreśla, że dla obywateli Polski zasady przyznawania 800 plus pozostały w tym zakresie bez zmian. Autorzy raportu proponują m.in.:
- wprowadzenie kryterium dochodowego w 800 plus,
- ograniczenie liczby osób pobierających świadczenie,
- skierowanie pomocy przede wszystkim do rodzin o niższych dochodach.
Takie rozwiązanie również wymagałoby zmian prawnych. Sam raport nie odbiera żadnej rodzinie prawa do świadczenia.
Renta wdowia z kryterium dochodowym. Ekonomiści proponują zmianę zasad
Autorzy raportu chcą również zmienić zasady renty wdowiej. Proponują wprowadzenie kryterium dochodowego, tak aby świadczenie było kierowane przede wszystkim do mniej zamożnych wdów i wdowców. W dokumencie rekomendują „wprowadzenie kryterium dochodowego, aby pomoc trafiała do ubogich wdów/wdowców”. Obecnie dochód seniora nie jest kryterium przyznania renty wdowiej. Propozycja FOR i WEI oznaczałaby więc istotną zmianę dla części osób pobierających świadczenie. Autorzy zwracają przy tym uwagę na jego rosnące koszty — według raportu w docelowym modelu od 2027 r. renta wdowia może kosztować 12–16 mld zł rocznie.
Więcej o propozycji kryterium dochodowego, możliwych skutkach dla seniorów i kosztach świadczenia piszemy tutaj: Renta wdowia tylko dla wybranych? Ekonomiści chcą kryterium dochodowego. W grę wchodzą miliardy
Wiek emerytalny, 13. i 14. emerytura, 800 plus i renta wdowia. Dlaczego FOR i WEI proponują zmiany?
Tłem całej dyskusji jest sytuacja finansów publicznych. Polska pozostaje objęta unijną procedurą nadmiernego deficytu, wszczętą w 2024 r. Najnowsza prognoza Komisji Europejskiej z maja 2026 r. zakłada deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na poziomie 6,5 proc. PKB w 2026 r. oraz 6,3 proc. w 2027 r. Komisja prognozuje również wzrost relacji długu publicznego do PKB z 59,7 proc. w 2025 r. do 68,3 proc. w 2027 r. To właśnie ograniczenie deficytu i tempa wzrostu zadłużenia jest głównym celem pakietu przedstawionego przez FOR i WEI. Autorzy koncentrują się przede wszystkim na ograniczaniu wydatków oraz zmianach konstrukcji części programów społecznych.
FAQ: Wiek emerytalny 67 lat, likwidacja 13. i 14. emerytury oraz zmiany w 800 plus
Czy od 2027 roku trzeba pracować do 67. roku życia?
Czy rząd zlikwiduje 13. i 14. emeryturę?
Czy w przypadku wypłaty 800 plus obowiązuje kryterium dochodowe?
Podstawa prawna i dokumenty
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – określa zasady nabywania prawa do emerytury oraz powszechny wiek emerytalny.
- Ustawa z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów – podstawa prawna 13. emerytury.
- Ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów – podstawa prawna 14. emerytury.
- Raport Forum Obywatelskiego Rozwoju i Warsaw Enterprise Institute „Budżetowy S.O.S. Jak wyprowadzić finanse publiczne na prostą w ciągu 3 lat. Diagnoza, narzędzia, plan działania”, 20 stycznia 2026 r.
- Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. – najniższa emerytura od 1 marca 2026 r. wynosi 1978,49 zł miesięcznie.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu