Renta socjalna 2023. Ile wynosi i komu przysługuje

Renta socjalna przysługuje osobom, którym lekarz orzecznik lub komisja lekarska stwierdziła, że są całkowicie niezdolne do pracy i ta niezdolność powstała w określonym czasie.

Renta socjalna. Jakie warunki należy spełnić

Można uzyskać prawo do renty socjalnej, jeśli zostaną spełnione określone warunki:

• osoba jest pełnoletnia: 
  • ma ukończone 18 lat, lub
  • jest kobietą, która wyszła za mąż po ukończeniu 16 lat;
• lekarz orzecznik ZUS lub komisja lekarska ZUS stwierdziła całkowitą niezdolność do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
  • przed ukończeniem przez 18 roku życia;
  • w trakcie nauki (także podczas wakacji lub urlopu dziekańskiego):
    • w szkole lub w szkole wyższej – zanim ukończono 25 lat;
    • w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Rentę socjalną można otrzymać w przypadku braku ustalonego prawa do:

• emerytury;
• uposażenia w stanie spoczynku;
• renty z tytułu niezdolności do pracy;
• renty inwalidzkiej;
• renty strukturalnej;
• zasiłku przedemerytalnego;
• świadczenia przedemerytalnego;
• nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego;
• świadczenia o charakterze rentowym z zagranicznej instytucji.

Należy spełnić dodatkowe warunki – jeśli osoba starająca się o rentę socjalną:

• ma nieruchomość rolną:
  • powierzchnia użytków rolnych nie może przekraczać 5 ha przeliczeniowych – jeśli osoba jest właścicielem albo posiadaczem nieruchomości rolnej,
  • udział w nieruchomości rolnej nie może przekraczać 5 ha przeliczeniowych – jeśli osoba jest współwłaścicielem takiej nieruchomości,
• dostaje rentę rodzinną (renta rodzinna nie może przekraczać 200 proc. kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 
• jest cudzoziemcem:
  • musi mieć kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” (nie dotyczy to osób, które uzyskały zezwolenie na pracę w państwach Unii Europejskiej na okres do 6 miesięcy, zostały przyjęte na studia lub do pracy sezonowej, mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy)

albo

• musi mieszkać w Polsce i mieć:
  • zezwolenie na pobyt stały;
  • zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej;
  • zezwolenie na pobyt czasowy, na przykład w związku z pracą lub nauką w Polsce,
  • status uchodźcy albo ochronę uzupełniającą;
  • prawo pobytu albo prawo stałego pobytu, a jednocześnie jest obywatelem albo należy do rodziny obywatela Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Szwajcarii.

Wysokość renty socjalnej w 2023

Rentę socjalną waloryzuje się na zasadach i w trybie określonych dla emerytur i rent z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Waloryzacji renty socjalnej dokonuje jednostka organizacyjna Zakładu lub organ emerytalno-rentowy.

Wysokość renty socjalnej od 1 marca 2023 r. wynosi 1588,44 zł.

Renta socjalna. Na jaki czas jest przyznawana 

Jeżeli spełnione zostaną wszystkie niezbędne warunki, można otrzymać prawo do renty socjalnej:

• na stałe – gdy całkowita niezdolność do pracy jest trwała;
• na czas określony – gdy niezdolność do pracy jest okresowa.

Renta socjalna. Obowiązki wobec ZUS

Podczas pobierania renty socjalnej, należy niezwłocznie powiadomić ZUS o:

• podjęciu zatrudnienia;
• wysokości osiąganego przychodu (również o każdej jego zmianie);
• zmianie danych (np. miejsca zamieszkania, nazwiska, numeru rachunku bankowego);  
• tym, że osoba trafiła do aresztu albo zakładu karnego;
• tym, że osoba została właścicielem gospodarstwa rolnego.

Renta socjalna a renta rodzinna

Jeżeli osoba ubiega się o rentę socjalną i jednocześnie jest uprawniona do renty rodzinnej, której wysokość nie przekracza 200 proc. kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, to przysługuje jej prawo do obydwu tych świadczeń.

Łączna wysokość renty rodzinnej i socjalnej

Łączna kwota renty rodzinnej i socjalnej nie może przekraczać 200 proc kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Jeżeli zostanie przekroczona ta kwotę, to ZUS obniży wysokość renty socjalnej. Kwota obniżonej renty socjalnej nie może być niższa niż 10 proc. kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 

Renta socjalna nie przysługuje, jeżeli kwota renty rodzinnej przekracza 200 proc. kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W takim przypadku ZUS będzie wypłacał tylko rentę rodzinną. 

Przychód a prawo i wysokość renty socjalnej

Jeśli osiągany przychód będzie:

• niższy niż 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy – to rentę socjalną ZUS wypłaci w pełnej wysokości,
• wyższy od 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy i nie przekroczy 130 proc. tego wynagrodzenia – to ZUS zmniejszy rentę socjalną o kwotę przekroczenia, ale nie wyższą niż kwota maksymalnego zmniejszenia (obowiązującą dla renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy),
• wyższy niż 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy – to ZUS zawiesi rentę socjalną.

Rentę socjalną ZUS będzie mógł rozliczyć rocznie lub miesięcznie. Jeśli w zaświadczeniu będą wykazane kwoty przychodu uzyskane w poszczególnych miesiącach – to rentę socjalną ZUS rozliczy w obydwu wariantach, tj. rocznie oraz miesięcznie i dokona wyboru wariantu korzystniejszego. Jeśli jednak w zaświadczeniu będzie wykazana łączna kwota przychodu osiągniętego w minionym roku kalendarzowym – to rentę socjalną rozliczy tylko rocznie.