Prawo karne. RPO z zastrzeżeniami do nowelizacji przepisów antydyskryminacyjnych

Opiniowany przez RPO projekt ustawy nowelizującej kodeks karny ma na celu dokonanie zmian w zakresie katalogu znamion przestępstw stosowania przemocy, groźby bezprawnej, publicznego znieważenia i naruszenia nietykalności cielesnej grupy osób lub osoby z powodu jej cech, m.in. takich jak przynależność narodowa, etniczna czy rasowa. Wśród takich cech mają się znaleźć również: niepełnosprawność, wiek, płeć i orientacja seksualna. To rozszerzenie ma zostać wprowadzone także do katalogu okoliczności obciążających branych pod uwagę przy wymiarze kary oraz statuujących występek nawoływania do nienawiści. Według projektodawców nowa regulacja zapewni pełniejszą realizację konstytucyjnego zakazu dyskryminacji, a także realizację międzynarodowych zaleceń.

RPO ma wątpliwości

Według RPO zapewnienie skutecznego mechanizmu umożliwiającego osobom z niepełnosprawnościami zgłaszanie przypadków przemocy, w tym przestępstw z nienawiści, jest pożądane i co do zasady projekt nie budzi zastrzeżeń merytorycznych. Jednak rzecznik ma wątpliwości, czy projektodawca nie zaproponował rozwiązania idącego dalej niż zgłaszane postulaty legislacyjne. Wprowadza się bowiem znamię „w związku z przynależnością” do określonej grupy w miejsce określenia „z powodu jej przynależności” – nie wskazując jednocześnie, o czyją przynależność chodzi. W rezultacie zakres kryminalizacji zostanie rozszerzony na każde zachowanie, którego kontekst sytuacyjny jest powiązany z przynależnością narodową, etniczną, rasową, polityczną lub z innymi wskazanymi cechami, a którego uczestnicy nie muszą mieć żadnej z nich.