Prywatne sprawy w środku komendy. Policjanci mieli pracować dla kancelarii przełożonej

Anna Maria Niewiadomska zdecydowanie odrzuca zarzut wykorzystywania podwładnych do prowadzenia kancelarii i tłumaczy część opisanych działań szkoleniem aplikantów radcowskich. Sprawa ma jednak także drugi wymiar: przez pięć lat pomorska Policja zapłaciła ponad 787 tys. zł prywatnej kancelarii policyjnego radcy prawnego za obsługę komend powiatowych. Komenda prowadzi obecnie czynności wyjaśniające.

Prywatna kancelaria i służba w Policji

W centrum sprawy znajduje się mł. insp. Anna Maria Niewiadomska, radczyni prawna i funkcjonariuszka Policji, która od lat koordynuje pracę Zespołu Prawnego Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku. Jednocześnie prowadzi prywatną działalność gospodarczą w formie kancelarii radcy prawnego.

Samo łączenie służby z dodatkowym zajęciem zarobkowym nie jest w Policji automatycznie zakazane. Ustawa o Policji ustanawia jednak wyraźne ograniczenia. Zgodnie z art. 62 ust. 1 policjant nie może podejmować zajęcia zarobkowego poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego. Przepis zabrania również wykonywania czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy albo podważających zaufanie do Policji.

To rozróżnienie ma w tej sprawie zasadnicze znaczenie. Problemem nie jest więc samo prowadzenie przez funkcjonariuszkę kancelarii, lecz pytanie, czy działalność prywatna rzeczywiście była oddzielona od służby, czasu pracy podwładnych i zasobów publicznej instytucji.

Z informacji przedstawionych przez Onet wynika, że takie rozdzielenie mogło być niewystarczające. Portal opisuje relacje kilku osób związanych z gdańską Policją, według których pracownicy zespołu prawnego mieli wykonywać czynności dotyczące prywatnych klientów swojej przełożonej.

Wizyty w sądzie i pisma procesowe w godzinach służby

Jedną z osób opisujących sytuację jest funkcjonariuszka, której personaliów Onet nie ujawnia i określa ją imieniem Magdalena. Policjantka ukończyła prawo, rozpoczęła aplikację radcowską, a w 2025 r. trafiła do Zespołu Prawnego KWP w Gdańsku.

Według jej relacji początkowo zajmowała się sprawami służbowymi komendy. Z czasem miała jednak otrzymywać również polecenia dotyczące postępowań prowadzonych przez prywatną kancelarię Niewiadomskiej.

Jedna z opisanych sytuacji dotyczyła sprawy rozwodowej. Funkcjonariuszka miała podczas służby udać się do sądu, otrzymać akta na podstawie pełnomocnictwa, wykonać ich kopie w formie zdjęć, a następnie przekazać je Niewiadomskiej za pośrednictwem prywatnych wiadomości. Według relacji policjantki zajęło jej to kilka godzin.

Innym razem miała zostać skierowana do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku na ogłoszenie wyroku w sprawie karnej. Jak podaje Onet, miało chodzić o zastąpienie prawnika z Warszawy, który nie mógł przyjechać do Trójmiasta. Funkcjonariuszka twierdzi, że również ta czynność odbywała się w godzinach służby.

Kobieta zastrzega jednocześnie, że w okresie, którego dotyczy opisywane zdarzenie, Niewiadomska nie była jej patronką na aplikacji radcowskiej.

Według innych rozmówców Onetu znacznie więcej zadań dotyczących prywatnej działalności koordynatorki miała wykonywać kolejna osoba z zespołu. Chodziło m.in. o przygotowywanie pozwów, wniosków, odwołań i innych pism procesowych oraz dostarczanie dokumentów do urzędów i na pocztę. Czynności miały być wykonywane w czasie pracy oraz z wykorzystaniem sprzętu należącego do Policji.

Metadane dokumentów z oznaczeniem KWP w Gdańsku

Onet opisuje także elektroniczne ślady, które mogą mieć znaczenie przy wyjaśnianiu sprawy. Dziennikarze przeanalizowali kilkanaście plików DOCX dotyczących postępowań cywilnych prowadzonych przez prywatną kancelarię Niewiadomskiej. Miały to być m.in. dokumenty związane ze sprawami spadkowymi i zasiedzeniem.

W metadanych części dokumentów w polu identyfikującym firmę widniało oznaczenie „KWP w Gdańsku”. Daty utworzenia plików przypadały natomiast na dni robocze, przede wszystkim na godziny między 7 a 15.

Ekspert do spraw cyberbezpieczeństwa Paweł Kulpa z Safesqr wyjaśnił Onetowi, że taki zapis może pojawiać się m.in. wówczas, gdy dokument tworzony jest przy wykorzystaniu firmowego szablonu skonfigurowanego na komputerach organizacji.

Same metadane nie przesądzają jednak, gdzie i przez kogo powstał konkretny dokument. Jak zaznaczył Kulpa, informacje zapisane we właściwościach plików można zmieniać. Powinny być więc traktowane jako jeden z elementów wymagających zestawienia z innymi dowodami, a nie jako samodzielne rozstrzygnięcie sprawy.

Anna Maria Niewiadomska odpiera zarzuty

Niewiadomska zaprzecza, aby wykorzystywała pracowników KWP do bieżącej obsługi swojej kancelarii. W rozmowie z Onetem zwróciła uwagę na szczególną sytuację pracowników zespołu będących jednocześnie aplikantami radcowskimi.

Według radczyni część czynności dotyczących realnych postępowań mogła być elementem praktycznego szkolenia aplikanta odbywającego aplikację pod patronatem radcy prawnego. Niewiadomska przekonuje, że komenda wiedziała o sprawowaniu patronatu nad aplikantami przez pracujące tam radczynie.

Przyznała jednocześnie, że aplikanci zatrudnieni w KWP mogli wykonywać czynności związane z prowadzonymi przez nią prywatnymi sprawami. Według jej stanowiska było to dopuszczane wtedy, gdy mieli wykonane obowiązki służbowe, a szkolenie nie kolidowało z zadaniami wykonywanymi na rzecz komendy.

Niewiadomska podkreśliła również, że jej prywatna kancelaria działa w ograniczonym zakresie. Według jej wyjaśnień nie jest aktywnie reklamowana, praktycznie nie zajmuje się obsługą osób fizycznych, a stała działalność obejmuje dwa niewielkie podmioty samorządowe.

Zasady etyki radców prawnych i oddzielenie działalności

Opisane okoliczności mają znaczenie także z punktu widzenia zasad wykonywania zawodu radcy prawnego. Kodeks Etyki Radcy Prawnego nakazuje unikanie konfliktu interesów, który mógłby zagrozić niezależności prawnika, tajemnicy zawodowej lub lojalności wobec klienta.

Art. 25 kodeksu stanowi ponadto, że radca prawny nie może prowadzić działalności ani uczestniczyć w czynnościach ograniczających jego niezależność, uchybiających godności zawodu, zagrażających tajemnicy zawodowej lub powodujących konflikt interesów.

Ocena, czy konkretne zachowania opisane przez pracowników KWP naruszały te reguły, wymagałaby ustalenia szczegółów poszczególnych spraw. Sam fakt jednoczesnego pozostawania w służbie i prowadzenia kancelarii nie przesądza o naruszeniu zasad wykonywania zawodu.

Ponad 787 tys. zł za obsługę prawną komend powiatowych

Drugi wątek sprawy dotyczy pieniędzy wydawanych przez pomorską Policję na zewnętrzną obsługę prawną.

Komenda Wojewódzka Policji w Gdańsku posiada własny Zespół Prawny, a etatowych prawników mają również komendy miejskie m.in. w Gdańsku, Gdyni, Sopocie i Słupsku. Inny model stosowano wobec 15 komend powiatowych, które nie zatrudniały własnych radców prawnych.

Ich obsługę przez lata zlecano kancelarii prowadzonej przez radcę prawnego Marcina Martewicza. Jednocześnie Martewicz był zatrudniony jako radca prawny Komendy Miejskiej Policji w Sopocie.

Według informacji przekazanych Onetowi przez KWP w Gdańsku w latach 2021–2025 łączna wartość tych umów przekroczyła 787 tys. zł.

Szczególną uwagę zwracają wartości kontraktów. W 2022 r. umowa wynosiła 159 408 zł brutto. W 2023, 2024 i 2025 r. wartość każdej kolejnej umowy wynosiła natomiast 159 850 zł brutto.

Kwoty miały znaczenie ze względu na obowiązujący wówczas próg stosowania ustawy – Prawo zamówień publicznych. Wynosił on 130 tys. zł bez VAT. Po przeliczeniu kwot brutto na wartość netto kontrakty mieściły się tuż poniżej ustawowego progu.

Urząd Zamówień Publicznych wyjaśnia, że podstawą ustalenia wartości zamówienia jest całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy bez VAT. Dopiero osiągnięcie obowiązującego wówczas poziomu 130 tys. zł powodowało, co do zasady, konieczność stosowania ustawy.

Od 1 stycznia 2026 r. próg został podniesiony do 170 tys. zł. Zmiana ta nie ma jednak zastosowania do oceny zamówień udzielanych w latach 2021–2025, które należy analizować według przepisów obowiązujących w momencie ich zawierania.

Zapytania ofertowe zamiast procedury z ustawy

KWP w Gdańsku przekazała Onetowi, że przy zawieraniu umów stosowała własny regulamin. Zapytanie ofertowe miało być kierowane do co najmniej trzech wykonawców zdolnych do realizacji usługi, a wybierana była oferta z najniższą ceną.

Z punktu widzenia Prawa zamówień publicznych sama wartość umowy ustalona poniżej progu nie oznacza automatycznie naruszenia przepisów. Zasadnicze znaczenie ma jednak prawidłowe oszacowanie zamówienia. Art. 28 Prawa zamówień publicznych wymaga, aby całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy było ustalane z należytą starannością.

To właśnie sposób szacowania wartości wieloletnich i powtarzających się usług może być jednym z elementów wymagających analizy, jeżeli czynności wyjaśniające obejmą również proces udzielania tych zamówień.

Policyjni radcy prawni jako wykonawca i podwykonawcy

Sprawa komplikuje się dodatkowo ze względu na osoby faktycznie wykonujące zakontraktowane usługi.

Marcin Martewicz potwierdził Onetowi, że przez część okresu objętego umowami współpracował przy obsłudze komend powiatowych z kancelarią Niewiadomskiej oraz Małgorzaty Trzcionkowskiej.

Początkowo – według przedstawionego przez niego podziału – Martewicz obsługiwał siedem komend, Niewiadomska trzy, a Trzcionkowska pięć. W innym okresie każdy z trojga radców odpowiadał za pięć jednostek.

Do 28 lutego 2024 r. Martewicz współpracował z kancelarią prowadzoną przez Niewiadomską i Trzcionkowską, natomiast od marca 2024 r. współpraca miała być kontynuowana już z kancelarią Niewiadomskiej.

Oznacza to, że w obsługę jednostek policyjnych realizowaną na podstawie prywatnego kontraktu byli zaangażowani prawnicy zawodowo związani również z Policją.

Martewicz nie uważa tej sytuacji za konflikt interesów. Podkreśla też, że przedstawiając łączną wartość kontraktów, należy uwzględnić skalę zamówienia. Według niego stawka wynosiła w badanym okresie około 670–722 zł netto miesięcznie za obsługę jednej komendy, czyli łącznie około 12,4–13,3 tys. zł brutto miesięcznie za wszystkie 15 jednostek.

KWP przekazała natomiast Onetowi, że umowa wymagała zapewnienia odpowiednio wykwalifikowanej osoby zastępującej, jeżeli wykonawca nie mógł świadczyć usługi. Komenda twierdzi jednocześnie, że nie posiadała wiedzy o ewentualnych umowach podwykonawczych zawieranych przez wykonawcę.

Koniec zewnętrznych kontraktów w 2026 r.

W 2026 r. model został zmieniony. Komenda Wojewódzka Policji w Gdańsku nie podpisała kolejnej umowy ani z kancelarią Martewicza, ani z innym zewnętrznym podmiotem.

Obsługę procesową komend powiatowych przejęli radcy prawni KWP w Gdańsku w ramach obowiązków służbowych.

Według nieoficjalnych ustaleń Onetu poprzedni model zamówień wzbudził zainteresowanie innych trójmiejskich kancelarii. Do jednostek policyjnych miały trafiać pytania składane w trybie dostępu do informacji publicznej dotyczące sposobu wyboru wykonawcy i warunków kontraktów.

Zmiana oznacza, że zadania, za których wykonywanie w latach 2021–2025 pomorska Policja zapłaciła prywatnemu podmiotowi ponad 787 tys. zł, są obecnie wykonywane wewnętrznie przez prawników zatrudnionych w KWP.

Zgłoszenie do komendanta wojewódzkiego Policji

Funkcjonariuszka występująca w materiale Onetu jako Magdalena na początku 2026 r. przestała pracować w Zespole Prawnym KWP i wróciła do wcześniejszego miejsca służby w jednym z komisariatów. Jak relacjonuje, jako powód wskazywano jej niedyspozycyjność.

Po odejściu z zespołu chciała poinformować kierownictwo komendy o sposobie jego funkcjonowania. W pierwszej połowie czerwca zwróciła się bezpośrednio do sekretariatu komendanta wojewódzkiego Policji w Gdańsku nadinsp. Bogusława Zięby z prośbą o spotkanie dotyczące nieprawidłowości.

Według jej relacji do spotkania przez kolejne tygodnie nie doszło. Propozycję rozmowy miała otrzymać dopiero pod koniec sierpnia, już po skierowaniu przez Onet pytań do Policji.

Portal informuje ponadto, że w sierpniu do Komendy Głównej Policji miało trafić zawiadomienie innej osoby dotyczące funkcjonowania gdańskiego zespołu prawnego.

KWP potwierdziła natomiast, że prowadzi czynności wyjaśniające. Ich celem ma być ustalenie okoliczności sprawy. Jednocześnie komenda utrzymuje, że nie otrzymała skarg od osób zatrudnionych.

Ochrona sygnalistów także w sprawach zamówień publicznych

Dodatkowym kontekstem jest obowiązująca od 2024 r. ustawa o ochronie sygnalistów. Obejmuje ona m.in. osoby przekazujące informacje o możliwych naruszeniach prawa dotyczących zamówień publicznych, korupcji oraz interesów finansowych Skarbu Państwa.

Ustawa zakazuje działań odwetowych wobec sygnalisty. W katalogu takich działań wymienia m.in. przeniesienie na niższe stanowisko, niekorzystną zmianę miejsca wykonywania pracy, negatywną ocenę, pominięcie przy awansie, zawieszenie w obowiązkach, zastraszanie czy zastosowanie środków dyscyplinarnych.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że każda osoba zgłaszająca zastrzeżenia dotyczące organizacji pracy Zespołu Prawnego KWP uzyskuje status sygnalisty w rozumieniu ustawy. Konieczne jest spełnienie ustawowych przesłanek, przede wszystkim przekazanie informacji o naruszeniu mieszczącym się w określonym prawem zakresie. Wątek dotyczący ewentualnych nieprawidłowości przy zamówieniach publicznych należy jednak wprost do katalogu objętego ustawą.

Co istotne, sama Komenda Wojewódzka Policji w Gdańsku publikuje w swoim Biuletynie Informacji Publicznej instrukcje dotyczące zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych zgłoszeń sygnalistów.

Źródła:

• Onet.pl – materiał dotyczący funkcjonowania Zespołu Prawnego KWP w Gdańsku, relacje funkcjonariuszy, stanowiska Anny Marii Niewiadomskiej, Marcina Martewicza oraz KWP w Gdańsku
• Materiały rządowe dotyczące podniesienia od 1 stycznia 2026 r. progu stosowania Prawa zamówień publicznych ze 130 tys. do 170 tys. zł
• Kodeks Etyki Radcy Prawnego oraz materiały Krajowej Izby Radców Prawnych dotyczące niezależności i konfliktu interesów
• Biuletyn Informacji Publicznej Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku – struktura komendy, instrukcje dla sygnalistów i aktualne kierownictwo