Zrównanie wieku emerytalnego odpowiedzią na kryzys demograficzny. "Sztuczna inteligencja nie zapełni luki na rynku pracy"

Od zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn po odejście od osłon dla przyszłych emerytów – Business Centre Club w swoim raporcie „Rynek Pracy potrzebuje wizji” pokazał kilkanaście rekomendacji, które mają zneutralizować negatywny wpływ trendów demograficznych.

Demografia uderza w przemysł

Jak wskazano w raporcie BCC, odsetek osób w wieku produkcyjnym w Polsce będzie malał szybciej niż średnia unijna, a nasz kraj znajdzie się w grupie państw, gdzie liczba osób w wieku produkcyjnym zmniejszy się o ponad 25 proc.

Do 2060 roku proces starzenia się ludności Polski będzie ciągle postępował. Do tego czasu prawdopodobnie dwukrotnie zwiększy się liczba w wieku 80 lat i starszych. Natomiast do 2060 spadnie o 5,1 mln liczba osób w wieku produkcyjnym, co sprawia, że Polska – zdaniem ekspertów BCC – jest najbardziej w całej Unii Europejskiej narażona na brak pracowników.

Największe straty dotkną przemysłu, gdzie może zabraknąć nawet 805 tys. pracowników. Na kolejnych miejscach znalazły się następujące branże: w handlu prognozowany deficyt sięgnie ok .423 tys., edukacji do 414 tys., rolnictwie – 406 tys. osób. W ujęciu procentowym największe braki wystąpią w branży nieruchomości, gdzie zatrudnienie zmniejszy się nawet o 31 proc.

– Pracownicy straszeni są utratą miejsc pracy w związku z dynamicznym rozwojem narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję. Sytuacja na rynku pracy nie pozostawia jednak wątpliwości – z czasem w niemal wszystkich branżach będzie brakowało nam pracowników. Dane demograficzne są dla wszystkich zainteresowanych czytelne, a o oznaczają ni mniej, ni więcej, że odsetek osób w wieku produkcyjnym w Polsce będzie malał szybciej niż średnia unijna – wskazuje adw. Joanna Torbé-Jacko.

Imigrant nie jest zagrożeniem

Autorzy raportu odnieśli się do zaprezentowanej w październiku uchwały dotyczącej przyjęcia dokumentu: „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2023-2030”.

„Nie do zaakceptowania jest utożsamianie imigrantów z zagrożeniem, bowiem takie ich postrzeganie jest całkowicie sprzeczne z ideą integracji” – czytamy.

Przedsiębiorcy punktują, że w strategii nie zagwarantowano żadnych zachęt dla pracodawców, którzy zdecydowaliby się zatrudnić cudzoziemców. Co więcej: zwracają uwagę na fakt, że instytucje państwowe już teraz nie funkcjonują prawidłowo, czego przykładem jest sytuacja, jaka panuje w placówkach konsularnych. Decyzje odmowne co do wydawania wiz są często niedostatecznie uzasadnione, a kontakt z placówkami znacząco utrudniony.

Propozycje zmian na rynku pracy

BCC przedstawił 20 rekomendacji, które mają być odpowiedzią na zagrożenia związane z negatywnymi trendami demograficznymi. Wśród nich wskazano, że nie należy ograniczać imigracji, należy stworzyć realne rozwiązania prawne, dzięki którym pracę znajdą osoby z niepełnosprawnościami.

Jednak niektóre propozycje autorów raportu wydają się kontrowersyjne, i prawdopodobnie wzbudzą sprzeciw części społeczeństwa. Do nich należą:

1. Wyeliminowanie uprawnień przysługujących osobom z niepełnosprawnościami, które stanowią realną barierę w podjęciu zatrudnienia i – jak mieliby wskazywać sami pracownicy – nie są im potrzebne (jak skrócony czas pracy).
2. Zreformowanie systemu wypłat zasiłków i pomocy socjalnej mające na celu zredukowanie przekonania, że podjęcie niskopłatnej pracy przy pracach prostych jest nieopłacalne.
3. Zlikwidowanie czteroletniego okresu ochronnego przed dojściem do formalnego wieku emerytalnego.
4. Zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn.

Organizacja proponuje również wprowadzenie programów refundujących pracodawcom koszty dostosowania stanowiska pracy pracownika z niepełnosprawnością, przeprowadzenie w sposób ciągły kamapani społecznych, których celem jest budowanie świadomości i eliminowanie stereotypów, ale również opracowanie regulacji prawnych dotyczących sztucznej inteligencji na rynku pracy, jej wdrażania i wykorzystywania oraz wprowadzenie programów pozwalających na przekwalifikowanie się osób, które stracą pracę ze względu na rozwój nowych technologii.