Nawet 13 miesięcy trwało w niektórych przypadkach ustalanie i wypłata świadczeń w ramach renty wdowiej. Problem pojawił się w sprawach wymagających współpracy dwóch organów rentowych. RPO zwrócił uwagę na sytuację osób, które przez wiele miesięcy czekały na należne pieniądze oraz na kwestię odsetek za opóźnienie. Do sprawy odniósł się już resort.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) nadal wpływają skargi dotyczące sposobu prowadzenia postępowań związanych z rentą wdowią. W sprawach przeanalizowanych przez Rzecznika wymiana informacji między właściwymi instytucjami zajęła w niektórych przypadkach nawet 13 miesięcy – donosi serwis Prawo.pl.
Dopiero po tym czasie uprawnieni uzyskali ostateczne ustalenie prawa do świadczeń oraz ich wypłatę w pełnej wysokości. RPO uważa, że skutki przedłużającego się postępowania organów rentowych nie powinny obciążać osoby oczekującej na pieniądze.
Renta wdowia. Postępowania trwały 10, 12 i 13 miesięcy
Problem dotyczy spraw, w których ustalenie prawa do świadczeń pozostających w zbiegu z rentą rodzinną wymaga współpracy dwóch właściwych organów rentowych – zwraca uwagę serwis.Zastępca RPO Stanisław Trociuk zwrócił na tę kwestię uwagę minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszce Dziemianowicz-Bąk. Wskazał na potrzebę dokładniejszego przeanalizowania zarówno sposobu prowadzenia takich postępowań, jak i przepisów dotyczących odsetek.
W zależności od konkretnej sprawy postępowanie może wymagać współdziałania instytucji takich jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych(ZUS), Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego(KRUS), Wojskowe Biura Emerytalne, Biuro Emerytalne Służby Więziennej czy Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA.To właśnie konieczność wymiany danych pomiędzy instytucjami może prowadzić do znacznego wydłużenia czasu potrzebnego do ustalenia prawa do świadczeń i ich wypłaty.
Czy za opóźnienie w wypłacie renty wdowiej będą odsetki?
RPO zwrócił szczególną uwagę na odsetki należne w przypadku opóźnienia w przyznaniu lub wypłacie świadczeń– informuje serwis. Wątpliwości dotyczą tego, czy obecne przepisy zapewniają osobom uprawnionym rzeczywistą ochronę, gdy postępowanie znacząco się przedłuża. Odsetki, jak podkreślił rzecznik, stanowią co do zasady minimalną rekompensatę uszczerbku, jaki poniósł uprawniony w związku z brakiem możliwości korzystania z należnego świadczenia pieniężnego. Zdaniem RPO trudno zaakceptować sytuację, w której konsekwencje długiego postępowania prowadzonego przez instytucje ponosi osoba mająca prawo do świadczenia.
Nie oznacza to jednak, że zapadła decyzja o automatycznej wypłacie odsetek osobom, które długo czekały na rentę wdowią. Kwestia zasad ustalania odpowiedzialności za takie opóźnienia ma zostać poddana analizie.
MRPiPS: przypadki długiego oczekiwania były incydentalne
Z wyjaśnień przekazanych resortowi rodziny przez organy rentowe wynika, że sprawy opisane przez RPO są przez nie traktowane jako przypadki incydentalne – podkreśla serwis.Ministerstwo wskazuje również na okoliczności związane z początkiem funkcjonowania renty wdowiej. Część wniosków została złożona już w styczniu i lutym 2025 r., kiedy pełna automatyczna wymiana danych między poszczególnymi organami nie była jeszcze możliwa.Rozwiązania informatyczne oraz mechanizmy komunikacji potrzebne do takiej wymiany uruchomiono dopiero w czerwcu i lipcu 2025 r.
ZUS powinien wydać decyzję w ciągu 30 dni. Od kiedy liczy się termin?
Kluczowe dla oceny opóźnienia jest ustalenie momentu, od którego zaczyna biec termin na wydanie decyzji.Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk wskazała, że zgodnie z wewnętrznymi wytycznymi ZUS decyzja dotycząca zbiegu świadczeń powinna zostać wydana w terminie 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do jej wydania.
Za moment wyjaśnienia takiej okoliczności może zostać uznany m.in. dzień złożenia wniosku, zakończenia postępowania wyjaśniającego, 1 lipca 2025 r. w przypadku wniosków z okresu przejściowego albo dzień osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego przy zbiegu z rentą rodzinną.Jeśli razem z wnioskiem dotyczącym zbiegu świadczeń złożono wniosek o nowe świadczenie, a jego przyznanie wymaga dodatkowego postępowania, również zakończenie tego postępowania może zostać uznane za ostatnią okoliczność potrzebną do rozstrzygnięcia sprawy.
Informacja z drugiego organu może uruchomić 30-dniowy termin
Jeszcze inaczej sytuacja może wyglądać w postępowaniach wymagających współpracy kilku organów rentowych. Według stanowiska przedstawionego przez MRPiPS otrzymanie prawidłowej informacji od innego organu może być uznane za ostatnią okoliczność niezbędną do wydania decyzji. Dopiero wtedy zaczynałby biec termin na jej wydanie. W praktyce oznacza to, że czas oczekiwania na wymianę danych pomiędzy instytucjami może mieć znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opóźnienia, za które organ powinien ponosić odpowiedzialność. Właśnie ten mechanizm znalazł się w centrum wątpliwości dotyczących odsetek.
Ministerstwo przeanalizuje przepisy dotyczące odsetek i terminów
Resort wskazuje, że dokładniejszego zbadania wymaga przede wszystkim sposób stosowania pojęcia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, a nie sama zasada przyznawania odsetek – donosi serwis.
Problemem jest szeroki charakter tego pojęcia. Według ministerstwa może ono w praktyce nie gwarantować wystarczającej ochrony osobie uprawnionej, jeżeli przyczyną wielomiesięcznego oczekiwania jest organizacja współpracy pomiędzy organami rentowymi. Analiza ma więc odpowiedzieć na pytanie, czy obecne rozwiązania nie prowadzą do sytuacji, w której odpowiedzialność za opóźnienie zostaje wyłączona, mimo że osoba uprawniona długo nie otrzymuje świadczenia z przyczyn leżących po stronie instytucji.
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zapowiedziała, że MRPiPS przeanalizuje konstrukcję terminów załatwiania spraw dotyczących świadczeń emerytalno-rentowych. Resort ma zbadać je pod kątem tego, czy w wystarczającym stopniu chronią interes osoby oczekującej na świadczenie.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu