Umożliwiające to przepisy zawiera ustawa "O pamięci historycznej", przegłosowana pod koniec 2007 roku przez parlament hiszpański, która ma na celu rehabilitację ofiar frankizmu i wojny domowej (1936-1939).
Ustawa weszła w życie w sobotę, w dniu jej publikacji w oficjalnym dzienniku ustaw, po przyjęciu pod koniec października br. przez rząd przepisów wykonawczych.
W praktyce potomkowie uchodźców mogą składać stosowne wnioski od poniedziałku, który jest pierwszym dniem roboczym po wejściu przepisów w życie.
Teraz potomkowie będą mogli otrzymać paszport hiszpański, a przez to takie same prawa jak wszyscy obywatele Unii Europejskiej
Dzieci i wnukowie hiszpańskich uchodźców będą mogły otrzymać obywatelstwo hiszpańskie nawet wtedy, gdy urodzili się w innym kraju, a także niezależnie od ich wieku i miejsca urodzenia rodziców. Do tej pory o obywatelstwo hiszpańskie mogły ubiegać się tylko osoby, których ojciec lub matka urodzili się w Hiszpanii, a dzieci nie przekroczyły 18 lat.
Według Departamentu Emigracji w Madrycie ustawa wchodzi w życie, aby "złagodzić skutki dyktatury frankistowskiej" i odpowiedzieć na "historyczne żądania potomków Hiszpanów", głównie tych, mieszkających w krajach Ameryki Łacińskiej.
Teraz potomkowie będą mogli otrzymać paszport hiszpański, a przez to takie same prawa jak wszyscy obywatele Unii Europejskiej; będą mogli też korzystać z pomocy państwa dla obywateli hiszpańskich mieszkających za granicą.
Najwięcej potomków Hiszpanów mieszka obecnie w krajach Ameryki Łacińskiej oraz w USA
Jak oświadczył Departament Emigracji, "powrót potomków Hiszpanów do kraju nie jest priorytetem. W większości są to osoby zintegrowane ze środowiskami społecznymi, w których żyją. Ustawa ma na celu uznanie ich historycznych praw".
O prawo do otrzymania obywatelstwa hiszpańskiego potomkowie będą mogli ubiegać się przez dwa lata; możliwe jest przedłużenie tego okresu.
Najwięcej potomków Hiszpanów mieszka obecnie w krajach Ameryki Łacińskiej (Argentyna, Kuba, Meksyk, Wenezuela, Chile, Urugwaj) oraz w USA.