Samorząd terytorialny

Wśród laureatów rankingu Perły Samorządu 2026 znalazły się m.in. gmina Iława i miasto Poznań oraz burmistrz Dzierżoniowa i prezydent Łodzi.

Spór o lasy podmiejskie trwa już niemal dekadę. Oczekiwania mieszkańców i przedstawicieli Lasów Państwowych są jednak wciąż odległe od siebie. Warto więc, by mieszkańcy brali udział w konsultacjach społecznych.

Kujawsko-Pomorskie od lat udowadnia, że należy do najważniejszych ośrodków lekkiej atletyki w Polsce. Nasz region regularnie jest organizatorem i gospodarzem imprez najwyższej rangi – od mistrzostw Europy przez krajowe czempionaty po renomowane międzynarodowe mityngi z udziałem największych gwiazd światowego sportu.

Zmiany klimatyczne, demograficzne oraz ewoluujące oczekiwania społeczne – to wszystko powoduje, że zrównoważony rozwój staje się dla miast koniecznością, a nie modą. Sopot, podobnie jak inne turystyczne metropolie, staje dziś przed zadaniem wypracowania modelu, w którym sukces kurortu nie odbywa się kosztem jakości życia jego mieszkańców.

Zrównoważony rozwój miasta to nie tylko przemyślane działania inwestycyjne, zakup elektrycznej floty dla komunikacji zbiorowej czy certyfikowane budownictwo. To również opieka nad naturalnymi zasobami, stworzenie bezpiecznego miejsca do życia, a także świadome podejście do rozwoju turystyki.

Opłaty miejscowe (zwane też klimatycznymi) to narzędzie wykorzystywane przez miejscowości turystyczne na całym świecie. Pobiera się je od turystów, którzy przebywają w miejscowościach o korzystnych walorach klimatycznych i krajobrazowych w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Na terenie Zakopanego pobiera się opłatę miejscową w wysokości 2 zł za każdą rozpoczętą dobę pobytu.

Zasady organizowania transportu publicznego wymagają głębokiej zmiany. Pytanie, czy planowana nowelizacja będzie zmianą na lepsze.

Polityka spójności to nie tylko pieniądze, lecz także ogromna szansa na rozwój Mazowsza. Tymczasem w Unii Europejskiej coraz częściej mówi się o zwiększeniu roli rządów krajowych i zmianie modelu zarządzania środkami.

To regiony coraz częściej decydują o tym, jak w praktyce wygląda polityka UE. Bruksela przestała być miejscem symbolicznej obecności – stała się przestrzenią realnej gry o pieniądze, regulacje i przyszłość lokalnych społeczności.

Gmina Supraśl jest przykładem, który pokazuje, jak niekorzystne dla obu zainteresowanych stron następstwa może mieć podział gminy. Przez nieprecyzyjne przepisy konsekwencje mogą się ciągnąć latami.

Kiedy rozmawiam z mieszkańcami o przyszłości, coraz częściej pada jedno słowo: bezpieczeństwo. Dziś oznacza ono nie tylko dobrej jakości drogi, nowoczesną edukację, silne wojsko czy szczelną granicę. Oznacza także energię – jej dostępność, cenę i niezależność od czynników, na które nie mamy wpływu.

Po wyborach w 2018 r. usłyszałam od marszałek Małgorzaty Kidawy-Błońskiej pytanie: „Co panią tak oburzyło, że zdecydowała się pani kandydować?”. To być może jedna z częstych motywacji kobiet do startu w wyborach, ale z badań wynika, że najczęstsze to zorientowanie na drugiego człowieka i dostrzeganie szansy na zmianę w najbliższym otoczeniu.

Starzejące się społeczeństwo, spadająca liczba urodzeń i migracje to już nie chwilowe zawirowania, lecz trwały krajobraz demograficzny Polski. Dla samorządów oznacza to konieczność odejścia od schematów planowania sprzed dekad.

W debacie o przyszłości małych miast zbyt często koncentrujemy się na infrastrukturze, liczbach i wskaźnikach. Tymczasem odpowiedź na wyzwania, takie jak depopulacja, leży gdzie indziej – w ludziach. A dokładniej: w młodym pokoleniu.

Wyzwania demograficzne stanowią poważne zagrożenie dla rozwoju Polski lokalnej, jednak odpowiednio prowadzona polityka oraz wykorzystanie nowych technologii i lokalnych zasobów mogą przekształcić te trudności w szanse rozwojowe.

W debacie publicznej często pojawia się pojęcie peryferyjności niektórych samorządów. W przypadku Warmii i Mazur bywa ono używane niemal automatycznie – jako skrót myślowy, który ma tłumaczyć zarówno wyzwania, jak i tempo rozwoju regionu.

W miastach, miasteczkach i większych wsiach trwa skazana na porażkę walka o przetrwanie małych, spółdzielczych i rodzinnych sklepów oraz ekspansja nowoczesnych, często globalnych sieci handlowych. Według danych w 2024 r. z polskich ulic zniknęło ponad 8 tys. sklepów, głównie małych, prywatnych punktów. Markety i dyskonty wchodzą do coraz mniejszych miast, wypierając tradycyjny handel

Udziały w podatku PIT mieszkańców to ważny dochód samorządu. Tymczasem wielu młodych ludzi z wysokimi zarobkami zaczyna płacić podatki w gminach ościennych, mimo że nadal funkcjonują w mieście. To oblicze suburbanizacji stanowi coraz większe wyzwanie dla samorządów.

Już po raz dziewiąty redakcja Dziennika Gazety Prawnej zorganizowała ranking najlepszych menedżerów samorządowych finansów. Skarbnicy byli oceniani w czterech kategoriach: gminy wiejskie, gminy miejsko-wiejskie, miasta do 100 tys. mieszkańców i miasta powyżej 100 tys. Laureatów poznaliśmy 15 czerwca podczas Kongresu Pereł Samorządu w Toruniu.