Szkolne obiady nie tylko dla uczniów. Posłowie chcą otworzyć kuchnie dla mieszkańców

Projekt trafił do Sejmu 22 września 2026 r. i zmienia zarówno Prawo oświatowe, jak i ustawę o finansach publicznych. Jego autorzy chcą przy okazji rozwiązać szerszy problem: pozwolić szkołom lepiej wykorzystywać kuchnie, sale, boiska i inne obiekty wtedy, gdy nie są potrzebne do prowadzenia zajęć.

Czy szkolne stołówki będą mogły sprzedawać obiady mieszkańcom?

Najważniejsza dla mieszkańców zmiana kryje się w projektowanym art. 106b Prawa oświatowego. Zgodnie z nim szkoła, w której działa stołówka, mogłaby odpłatnie przygotowywać i wydawać posiłki również osobom innym niż uczniowie i pracownicy tej szkoły. Projekt daje więc szkołom jednoznaczną podstawę prawną do wykorzystania kuchni także na potrzeby osób z zewnątrz. Autorzy wyjaśniają, że dziś szkolne kuchnie mogą mieć możliwości przygotowania większej liczby posiłków, lecz ich wykorzystanie utrudniają przepisy i sposób ich interpretowania. W uzasadnieniu wskazują kilka konkretnych sytuacji. Dodatkowe posiłki mogłyby trafiać m.in. do:

• uczniów z sąsiedniej placówki,
• osób, którym gmina zapewnia wyżywienie w ramach pomocy społecznej,
• mieszkańców zainteresowanych zakupem posiłku.

Autorzy projektu zwracają szczególną uwagę na małe miasta i gminy wiejskie, gdzie szkolna kuchnia może być jednym z niewielu obiektów z odpowiednim zapleczem gastronomicznym. Projekt nie daje jednak mieszkańcowi automatycznego prawa do żądania obiadu w każdej szkolnej stołówce. Przepis tworzy możliwość prowadzenia takiej działalności przez szkołę i określa jej granice.

Kto będzie mógł kupić obiad w szkolnej stołówce? Uczniowie mają pierwszeństwo

Projekt zawiera wyraźne zabezpieczenie. Sprzedaż posiłków osobom spoza szkoły nie może ograniczać wydawania obiadów uczniom i pracownikom. Dopiero przy spełnieniu tego warunku szkolna kuchnia mogłaby obsługiwać dodatkowych odbiorców. Jeżeli kuchnia jest przygotowana do wydawania większej liczby posiłków, niż potrzebuje szkoła, wolne możliwości mogłyby zostać wykorzystane do przygotowania obiadów dla innych osób. Jeżeli dodatkowe zamówienia utrudniałyby obsługę uczniów, projektowany przepis nie pozwala na taką działalność.

Ta zasada wpisuje się w szersze ograniczenie zapisane w projekcie ustawy o finansach publicznych. Dodatkowa działalność jednostki oświatowej nie może ograniczać wykonywania jej podstawowych zadań ani pogarszać warunków ich wykonywania. Szkoła nadal ma więc przede wszystkim realizować swoje zadania oświatowe. Sprzedaż posiłków mieszkańcom może pojawić się tam, gdzie pozwalają na to możliwości kuchni.

Zobacz również

Nowe regulacje dla szkół. Wycieczki szkolne będą obowiązkowe. Sejm przyjął ważny projekt

Ile będzie kosztował obiad w szkolnej stołówce dla osoby spoza szkoły?

Projekt nie wprowadza jednej ceny szkolnego obiadu dla mieszkańców. Jest za to ważna zasada: opłata pobierana od osoby z zewnątrz ma uwzględniać pełny koszt przygotowania posiłku. Cenę ustalałby dyrektor szkoły zgodnie z regułami wynikającymi ze zmienionej ustawy o finansach publicznych. Wynagrodzenie za odpłatne usługi co do zasady nie może być niższe niż suma kosztów, a sposób ich kalkulowania określałby właściwy organ. To istotna różnica w stosunku do posiłków dla uczniów. Obecne Prawo oświatowe przewiduje, że do opłat za posiłki uczniowskie nie wlicza się wynagrodzeń pracowników stołówki wraz ze składkami ani kosztów jej utrzymania. Projekt nie zmienia tej zasady dla uczniów.

Na co szkoła będzie mogła przeznaczyć pieniądze ze sprzedaży obiadów?

Projekt przebudowuje zasady działania wydzielonych rachunków dochodów jednostek oświatowych, dzięki czemu wpływy z dodatkowej działalności mają służyć samej jednostce. Dochody wraz z odsetkami będzie można przeznaczyć m.in. na:

• wykonywanie zadań, dla których utworzono jednostkę,
• utrzymanie, remont i modernizację mienia,
• wyposażenie,
• pokrywanie kosztów związanych z uzyskiwaniem dodatkowych dochodów.

Jednocześnie projekt wyklucza finansowanie z tych pieniędzy wynagrodzeń osobowych.

Zmienia się także ważna zasada dotycząca końca roku. Obecnie środki pozostające 31 grudnia na wydzielonym rachunku samorządowej jednostki budżetowej są odprowadzane do budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Projekt pozwala zachować niewykorzystane pieniądze i przenieść je na kolejny rok. Szkoła mogłaby dzięki temu gromadzić środki na większy wydatek, którego nie da się sfinansować z wpływów osiągniętych w jednym roku. W uzasadnieniu projektu pojawiają się przykłady remontu kuchni, zakupu wyposażenia pracowni czy wymiany nawierzchni boiska.

Dlaczego zmieniają się przepisy o sprzedaży obiadów w szkolnych stołówkach?

Autorzy projektu wskazują na problem, który pojawia się przy obecnych regulacjach. Art. 106 Prawa oświatowego określa szczególne zasady ustalania opłat za posiłki dla uczniów. Zdaniem projektodawców reguły stworzone z myślą o uczniach bywają w praktyce nadzorczej odnoszone także do innych odbiorców, co utrudnia sprzedaż posiłków osobom spoza szkoły nawet po cenie pokrywającej koszty. Projektowany art. 106b ma tę wątpliwość usunąć. W Prawie oświatowym pojawiłaby się wyraźna podstawa pozwalająca szkole przygotowywać i wydawać odpłatne posiłki osobom z zewnątrz.

Według DSR rozwiązania całego projektu mogą oddziaływać na około 13,9 tys. szkół, 2479 gmin i 6,7 mln uczniów. Nie oznacza to oczywiście, że wszystkie te szkoły zaczną sprzedawać obiady mieszkańcom. Są to wskazane przez projektodawców liczby podmiotów i osób objętych szerszym oddziaływaniem proponowanych zmian.

Zobacz również

Telefony w szkole: regulamin przechowywania do końca grudnia i wyjątki dydaktyczne

Zapisz na później

Szkoły będą mogły zarabiać na wynajmie sal, boisk i innych obiektów

Stołówki są najbardziej odczuwalnym dla mieszkańca elementem projektu, lecz proponowana nowelizacja jest znacznie szersza. Posłowie chcą stworzyć podstawę do odpłatnego wykorzystywania szkolnego majątku poza jego podstawowym przeznaczeniem. W grę wchodzą między innymi sale gimnastyczne, boiska, sale lekcyjne, pracownie, aule, sprzęt sportowy, a w przypadku szkół artystycznych również sale koncertowe, baletowe czy specjalistyczne pracownie. Szkoły mogłyby czerpać dochody z najmu i dzierżawy, świadczenia usług przy wykorzystaniu swojego mienia czy sprzedaży wytworzonych rzeczy.

Projekt przewiduje przy tym mechanizmy ograniczające działalność odpłatną. Nie może ona kolidować z podstawowymi zadaniami jednostki, a ceny zasadniczo mają co najmniej pokrywać koszty. W przypadku samorządowych jednostek oświatowych rada gminy, powiatu lub sejmik mogłyby też określić kategorie podmiotów korzystających z określonego mienia lub usług bezpłatnie albo taniej, jeżeli służyłoby to wykonywaniu zadań własnych samorządu.

Od kiedy osoby spoza szkoły będą mogły kupować obiady w szkolnej stołówce?

Na razie nie ma daty, od której nowe zasady zaczną obowiązywać. Projekt przewiduje wejście ustawy w życie po upływie trzech miesięcy od jej ogłoszenia, lecz do ogłoszenia może dojść dopiero po zakończeniu całego procesu legislacyjnego. Na 23 września 2026 r. projekt znajduje się na bardzo wczesnym etapie. Do Sejmu wpłynął 22 września jako poselski projekt grupy posłów Polski 2050, a przedstawicielem wnioskodawców jest poseł Bartosz Romowicz. Ma sygnaturę RPW/31837/2026.

Projekt nie ma jeszcze nawet numeru druku sejmowego. Widnieje w sejmowym wykazie projektów wniesionych, którym takiego numeru jeszcze nie nadano. Sejm informuje, że na tym etapie projekty są kierowane do zaopiniowania przez Biuro Legislacyjne oraz Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. Treść może więc zmienić się podczas dalszych prac, a sam projekt nie przesądza, że proponowane rozwiązania ostatecznie wejdą w życie. Dopiero kolejne etapy procedury parlamentarnej pokażą, jaki kształt regulacji trafi pod głosowanie.

Podstawa prawna i dokumenty

• Podstawowym dokumentem jest poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy – Prawo oświatowe, RPW/31837/2026, wniesiony do Sejmu 22 września 2026 r.