Osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności mogą korzystać z szeregu uprawnień – szczególnie w pracy. W 2026 roku oznacza to m.in. 7-godzinny dzień pracy, dodatkowe 10 dni urlopu oraz płatne zwolnienie na badania czy zabiegi. W określonych sytuacjach można również otrzymać kartę parkingową, zasiłek pielęgnacyjny lub świadczenie wspierające wynoszące nawet 4353 zł miesięcznie.
Umiarkowany stopień niepełnosprawności – co przysługuje w 2026 roku?
Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności otwiera drogę do wielu ulg i szczególnych uprawnień. Jakich na przykład? Część z nich jest bezpośrednio związana z zatrudnieniem i sytuacją osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy, inne zależą od dodatkowych warunków, np. przyczyn lub wieku, w którym powstała niepełnosprawność czy liczby punktów ustalonych w decyzji o poziomie potrzeby wsparcia.
Umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza 7 godzin pracy dziennie
Jednym z najważniejszych uprawnień pracowniczych jest skrócony czas pracy. Osoba zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności co do zasady może pracować maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Co istotne, skrócenie czasu pracy nie oznacza proporcjonalnego obniżenia wynagrodzenia pracownika zatrudnionego na pełnym etacie.
Pracownika z niepełnosprawnością co do zasady nie można również zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych. Ograniczeń tych nie stosuje się m.in. do osób zatrudnionych przy pilnowaniu. Mogą one również zostać wyłączone na wniosek pracownika, jeżeli zgodę wyrazi lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne albo – w razie jego braku – lekarz sprawujący opiekę nad pracownikiem.
Dodatkowe 10 dni urlopu dla osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności
Osobie z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności przysługuje również 10 dodatkowych dni roboczych urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym. Należy jednak pamiętać, że prawo do pierwszego dodatkowego urlopu powstaje dopiero po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia pracownika do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności. Oznacza to, że osoba mająca standardowo 26 dni urlopu może po nabyciu prawa do urlopu dodatkowego korzystać łącznie z 36 dni urlopu wypoczynkowego w roku.
Dodatkowa 15-minutowa przerwa jest wliczana do czasu pracy
Każdy pracownik z niepełnosprawnością ma również prawo do dodatkowej 15-minutowej przerwy przeznaczonej na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Co istotne, przerwa ta jest wliczana do czasu pracy. Jest to uprawnienie odrębne od innych przerw przysługujących pracownikowi na podstawie przepisów prawa pracy.
Do 21 dni zwolnienia na turnus rehabilitacyjny. Pracownik zachowuje wynagrodzenie
Osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności może również skorzystać ze zwolnienia od pracy w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Takie zwolnienie przysługuje nie częściej niż raz w roku.
Nie oznacza to jednak, że do 10 dodatkowych dni urlopu można zawsze doliczyć kolejne 21 dni wolnego na turnus. Łączny wymiar dodatkowego urlopu i zwolnienia na turnus rehabilitacyjny nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.
Ważne! Za czas takiego zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Umiarkowany stopień niepełnosprawności a karta parkingowa. Nie każdy ją otrzyma
Samo orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie daje automatycznie prawa do karty parkingowej. Osoba musi mieć znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się oraz odpowiednie wskazanie zawarte w orzeczeniu. W przypadku umiarkowanego stopnia znaczenie ma również przyczyna niepełnosprawności. Wskazanie do wydania karty może zostać stwierdzone w przypadku symboli:
04-O – choroby narządu wzroku,05-R – upośledzenie narządu ruchu,10-N – choroba neurologiczna,07-S – choroby układu oddechowego i krążenia.
Karta pozwala m.in. korzystać z miejsc parkingowych przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnościami. Jest wydawana na okres ważności orzeczenia, jednak nie dłużej niż na 5 lat.
Świadczenie wspierające w 2026 roku: od 792 do 4353 zł miesięcznie
Umiarkowany stopień niepełnosprawności może być również podstawą do rozpoczęcia procedury prowadzącej do uzyskania świadczenia wspierającego. Samo orzeczenie o umiarkowanym stopniu nie gwarantuje jednak otrzymywania co miesiąc pieniędzy.
Kluczowa jest odrębna decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności określająca poziom potrzeby wsparcia. Aktualnie o świadczenie mogą ubiegać się także osoby, którym ustalono 70–77 punktów.
Wysokość świadczenia zależy od liczby punktów oraz wysokości renty specjalnej. W zależności od wyniku wynosi:
- 70–74 pkt – 40 proc. renty socjalnej,
- 75–79 pkt – 60 proc.,
- 80–84 pkt – 80 proc.,
- 85–89 pkt – 120 proc.,
- 90–94 pkt – 180 proc.,
- 95–100 pkt – 220 proc. renty socjalnej.
Od 1 marca 2026 roku renta socjalna wynosi 1978,49 zł, dlatego świadczenie wspierające wynosi obecnie od 792 zł do 4353 zł miesięcznie. Takie kwoty będą obowiązywać do końca lutego 2027 roku. Świadczenie nie jest uzależnione od dochodu, jest zwolnione z podatku dochodowego i nie podlega zajęciu komorniczemu.
Ulga rehabilitacyjna w PIT także przy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności
Orzeczenie o umiarkowanym stopniu pozwala również korzystać z ulgi rehabilitacyjnej w PIT, jeżeli podatnik ponosi wydatki kwalifikujące się do odliczenia.Ulga obejmuje wydatki na cele rehabilitacyjne oraz związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych. Prawo do niej mają m.in. podatnicy posiadający orzeczenie o jednym z trzech stopni niepełnosprawności.
Co oznacza umiarkowany stopień niepełnosprawności?
Zgodnie z przepisami do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, która jest niezdolna do pracy albo zdolna do pracy wyłącznie w warunkach pracy chronionej lub wymaga czasowej albo częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych.
Orzeczenie o umiarkowanym stopniu nie oznacza jednak, że jego posiadacz nie może pracować na otwartym rynku pracy. Przepisy przewidują możliwość zatrudnienia m.in. po przystosowaniu stanowiska do potrzeb osoby z niepełnosprawnością albo w formie pracy zdalnej.
Dlatego przy sprawdzaniu konkretnych uprawnień znaczenie ma nie tylko sam stopień niepełnosprawności. W zależności od świadczenia lub ulgi liczyć się mogą również zapisy i symbole znajdujące się w orzeczeniu, moment powstania niepełnosprawności, sytuacja dochodowa albo odrębna decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu