Kiedy, komu i na jakich zasadach przysługuje prawo pierwokupu

Niektórym osobom, grupom osób albo podmiotom publicznym przysługuje szczególnego rodzaju przywilej, polegający na możliwości zakupu określonych rzeczy – głównie nieruchomości – w pierwszej kolejności przed innymi osobami. Określone w art. 596 – 602 kodeksu cywilnego prawo pierwokupu może wynikać wprost z przepisów ustawy. Taką instytucję znają np. przepisy ustaw o kształtowaniu ustroju rolnego, o gospodarce nieruchomościami czy o lasach. Ustanowienie prawa pierwokupu może też nastąpić w umowie. Aby zamieścić w niej takie zastrzeżenie, strony powinny zawrzeć postanowienie, że w przypadku sprzedaży przez kupującego rzeczy będącej przedmiotem umowy sprzedającemu będzie przysługiwać prawo pierwokupu.