Od 13 marca br. emeryci i renciści mogą skorzystać z dużego ułatwienia – Zakład Ubezpieczeń Społecznych w pełni zcyfryzował wniosek ERPO, jeden z najczęściej składanych dokumentów. Teraz wszelkie przeliczenia emerytury lub renty po dorabianiu lub odnalezieniu starych dokumentów można załatwić w całości online, bez wychodzenia z domu.
Do tej pory wniosek ERPO był dostępny wyłącznie w formie papierowej. Co prawda część ubezpieczonych próbowała korzystać z rozwiązań elektronicznych, przesyłając skan dokumentu za pośrednictwem PUE ZUS jako załącznik do wniosku ogólnego, jednak nie była to w pełni cyfrowa procedura. Jak podaje ZUS, skala spraw była znacząca – każdego roku do ZUS trafiało ponad 700 tys. takich wniosków, co czyni ERPO jednym z najczęściej składanych dokumentów.
Kto może skorzystać z wniosku ERPO?
Wniosek ERPO pozwala na ponowne obliczenie świadczenia, co w wielu przypadkach kończy się jego podwyższeniem. Jest przeznaczony dla osób, które mają już przyznane prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy i znajdują się w jednej z poniższych sytuacji:
- przy składaniu pierwotnego wniosku nie dysponowały wszystkimi dokumentami potwierdzającymi okresy ubezpieczenia, które mogłyby zostać uwzględnione przy obliczaniu świadczenia, przykładowo odnalazły stare dokumenty: świadectwa pracy lub zaświadczenia o zarobkach,
- obecnie mogą udokumentować zarobki sprzed roku przejścia na emeryturę lub rentę, albo zarobki uzyskane po przyznaniu świadczenia,
- po przyznaniu świadczenia nadal pracowały lub opłacały składki na ubezpieczenie społeczne, co zwiększa ich kapitał.
Wniosek ERPO można również składać w przypadku chęci ponownego przeliczenia świadczenia przyznanego przez zagraniczną instytucję ubezpieczeniową w państwie członkowskim UE, EFTA, Wielkiej Brytanii lub w państwie, z którym Polska zawarła dwustronną umowę o zabezpieczeniu społecznym.
Co ważne, ZUS nie dokonuje automatycznego przeliczenia świadczenia. Nowe okresy ubezpieczenia lub dodatkowe dochody zostaną uwzględnione wyłącznie po złożeniu właściwego wniosku przez emeryta lub rencistę, tj. wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury lub renty (ERPO).
ERPO po zakończeniu pracy – na co zwrócić uwagę
Przeliczenie emerytury lub renty po zakończeniu zatrudnienia następuje od miesiąca złożenia wniosku ERPO. Dlatego ważne jest, aby złożyć go jak najszybciej po zakończeniu pracy i dołączyć świadectwo pracy z dokładną datą zakończenia zatrudnienia. Jeżeli wniosek zostanie złożony w kolejnym miesiącu (np. 1-go zamiast 31-go poprzedniego miesiąca), wyższe świadczenie zostanie naliczone dopiero od miesiąca jego złożenia. Termin składania wniosku decyduje więc o tym, od kiedy przysługuje podwyższona emerytura lub renta.
ZUS nie zabierze tego, co już masz
Wielu seniorów obawia się, że ponowne przeliczenie może skutkować obniżeniem emerytury. Przepisy są tu jednak jednoznaczne i korzystne dla ubezpieczonego:
- przeliczenie następuje od miesiąca złożenia wniosku,
- jeśli z nowych obliczeń wyjdzie niższa kwota niż dotychczasowa, ZUS nadal będzie wypłacał świadczenie w starej, wyższej wysokości.
Wniosek ERPO nie przyniesie żadnej zmiany w sytuacji, gdy emeryt lub rencista po przyznaniu świadczenia nie podejmował pracy, nie opłacał dodatkowych składek ani nie odnalazł nowych dokumentów potwierdzających wcześniejsze okresy ubezpieczenia – w takim przypadku samo złożenie wniosku "na próbę" nie spowoduje zwiększenia wysokości emerytury lub renty.
Przeliczenie emerytury przyznanej według nowych zasad
Emeryturę przyznaną według nowych zasad można przeliczyć, jeśli po jej przyznaniu:
- kontynuowano pracę lub podlegało ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z innego tytułu,
- pojawiły się nowe dokumenty dotyczące okresów składkowych, nieskładkowych lub wynagrodzenia sprzed przyznania świadczenia,
- uzyskano dokumenty potwierdzające aktywność zawodową sprzed 1999 r. – wówczas możliwe jest przeliczenie kapitału początkowego (wniosek EKP).
Przeliczenie polega na uwzględnieniu składek zapisanych na koncie emeryta po przyznaniu świadczenia, podzielonych przez średnie dalsze trwanie życia ustalane w dniu złożenia wniosku. Składki są waloryzowane, a zasady dotyczą emerytur liczonych według nowych lub mieszanych zasad.
Wniosek można złożyć:
- w trakcie zatrudnienia – po upływie roku kalendarzowego,
- po zakończeniu pracy – od razu.
Nowa wysokość emerytury obowiązuje od miesiąca złożenia wniosku.
Przeliczenie emerytury po powrocie do pracy – co warto wiedzieć
Emeryci i renciści, którzy nadal pracują i odprowadzają składki, mogą zgłosić wniosek o przeliczenie emerytury lub renty. Dzięki temu nowe zarobki lub dodatkowe okresy składkowe mogą podwyższyć świadczenie. Najważniejsze zasady:
- wniosek można składać raz w roku, po zakończeniu kwartału,
- przeliczeniu podlega podstawa wymiaru świadczenia na podstawie zarobków z dowolnych 20 lat ubezpieczenia, lub 10 kolejnych lat wybranych z ostatnich 20 lat przed złożeniem wniosku,
- do wniosku należy dołączyć nowe dokumenty, których nie przedstawiono wcześniej, np. zaświadczenia o zarobkach (ERP-7), świadectwa pracy, legitymacje ubezpieczeniowe lub dokumenty potwierdzające okresy składkowe.
- jeśli nowa podstawa jest wyższa, emerytura lub renta zostanie podwyższona z wyrównaniem.
Kiedy można przeliczyć emeryturę lub rentę bez aktywności zawodowej
Od 1 stycznia 2022 r. zmieniły się zasady przeliczania emerytur ustalonych według starych zasad oraz rent z tytułu niezdolności do pracy. Obecnie dolicza się wyłącznie okresy składkowe, które wcześniej nie były uwzględnione. Okresy nieskładkowe nie wpływają na przeliczenie świadczenia.
Przeliczenie jest możliwe, jeśli do wniosku emeryt dołączy dokumenty potwierdzające dotychczas nieuwzględnione okresy składkowe przed przyznaniem świadczenia. Każdy miesiąc dodatkowego okresu składkowego zwiększa podstawę wymiaru świadczenia o 1,3%. Wniosek można złożyć w dowolnym momencie – np. po uzyskaniu dokumentacji z archiwum lub odnalezieniu jej w domu.
Jeżeli dokumenty potwierdzają jedynie zatrudnienie na etat, ZUS przyjmie wynagrodzenie minimalne, proporcjonalnie do wymiaru etatu i czasu pracy. Dodatkowo:
- emeryci i renciści, którzy otrzymali świadczenie przed 2009 r. i nie mieli udokumentowanych zarobków, mogą przeliczyć świadczenie bez dołączania dokumentów, uwzględniając minimalne wynagrodzenie,
- osoby, których świadczenie przyznano po 31 grudnia 2008 r., nie muszą składać wniosku o przeliczenie, aby uwzględnić minimalne wynagrodzenie – ZUS już je brał pod uwagę.
Jeżeli uda się zdobyć dokumenty o faktycznych zarobkach sprzed przyznania świadczenia, przeliczenie może podwyższyć emeryturę lub rentę, bo ZUS uwzględni rzeczywistą podstawę wymiaru świadczenia.
Papierowa forma wniosku nadal dostępna
Mimo możliwości składania wniosków w formie elektronicznej, tradycyjna forma papierowa pozostaje w użyciu (można złożyć osobiście w oddziale ZUS lub listownie). Elektronizacja wniosku ERPO jest udogodnieniem, a nie obowiązkiem – każdy wnioskodawca może wybrać formę, która najlepiej odpowiada jego potrzebom.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu