Kiedy ma miejsce nieważność postępowania przed sądem pracy

Ma ona miejsce w następujących wypadkach:

• Jeśli sąd stwierdzi niedopuszczalność drogi sądowej, powinien pozew odrzucić. W sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W tym wypadku sąd przekaże mu sprawę;
• organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Zdolność sądowa jest to zdolność do występowania w procesie przed sądem w charakterze strony. Pojęcie to związane jest ze zdolnością prawną. Każdy człowiek ma ją co do zasady od chwili urodzenia do śmierci, a osoba prawna z chwilą uzyskania osobowości prawnej (zwykle następuje to z chwilą wpisu do krajowego rejestru sądowego) do momentu likwidacji (wykreślenia z rejestru). Osoba prawna działa przez swoje organy (np. zarząd w spółce z o.o.). Brak takich organów uniemożliwia prowadzenie procesu sądowego. Nienależyte umocowanie pełnomocnika strony zachodzi natomiast zarówno w razie wadliwego udzielenia pełnomocnictwa osobie mogącej być pełnomocnikiem, jak i ze względu na działanie w charakterze pełnomocnika osoby, która w danej sprawie nim być nie może;
• Nie można w toku jednej sprawy wnieść kolejnego pozwu o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami (jest to tzw. stan sprawy w toku). Wykluczone jest także ponowne rozpoznanie przez jakikolwiek sąd prawomocnie zakończonej sprawy o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami,
• W sprawach z zakresu prawa pracy w pierwszej instancji sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jako przewodniczącego i dwóch ławników. Sędzia jest wyłączony z orzekania z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki, w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia, w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej ze stron, w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Ponadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie, nie może orzekać co do tej skargi;
• O nieważności postępowania z omawianej przyczyny można mówić tylko wówczas, gdy strona została pozbawiona uprawnień procesowych wskutek wadliwego postępowania sądu, a nie wtedy, gdy strona na skutek własnego działania z uprawnień tych nie skorzystała. Pozbawienie strony możności obrony swych praw polega na tym, że z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów kodeksu postępowania cywilnego, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części;
•   W sprawach pracowniczych sąd okręgowy będzie właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu przede wszystkim w sprawach o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe.

Andrzej Marek