Energetyczna odpowiedzialność biznesu

Rosnąca liczba raportów zintegrowanych (czyli uwzględniających również niefinansowe wskaźniki działalności firm) sugeruje, że polski biznes w ostatnich latach odkrył CSR. I to prawda. Ale niecała. Coraz większy nacisk – i regulacyjny, i społeczny – sprawia, że, oczywiście rośnie
(i to szybko) liczba działań klasyfikowanych jako CSR, ale zwiększa się również poziom nagłośnienia tej działalności.
Jeszcze zanim hasło CSR stało się modne, wiele firm przecież działało na rzecz lokalnych społeczności, pracowników, środowiska, tyle że o tym wiedzieli tylko zainteresowani – czy to pracownicy, którzy np. dostali bonus w postaci ubezpieczenia zdrowotnego, czy to samorząd, któremu dana firma wyremontowała drogę lub wyposażyła szkolną pracownię.

Pożytki z mody

Ale moda na CSR miała swój sens. Po pierwsze dlatego, że wyznaczyła standardy. Po drugie, wywierała presję na te firmy, które do tej pory zasad CSR nie stosowały. W efekcie upowszechniały zrównoważone podejście do biznesu.
– W zrównoważonym rozwoju priorytetem jest zmiana myślenia o kapitale ludzkim, intelektualnym czy środowiskowym. Nasze zestawienie pokazuje, że coraz więcej przedsiębiorstw w Polsce zaczyna dostrzegać i rozumieć istotność tych kwestii w skutecznym i długoterminowym wdrażaniu strategii biznesowych – wyjaśnia Irena Pichola, partner w Deloitte, lider zespołu ds. zrównoważonego rozwoju w Polsce i w Europie Środkowej.
To, że elementy CSR stają się nie tyle elementem, ile integralną częścią strategii biznesowych, świadczy ubiegłoroczny raport Deloitte. Wynika z niego, że w ponad 95 proc. firm głównym narzędziem wpływającym na poprawę samopoczucia pracowników są benefity. Dla przedsiębiorców ważne są także dobre relacje z konsumentami i partnerami biznesowymi oraz wspieranie lokalnej społeczności na terenie, na którym działają.
Sformalizowane podejście do zarządzania kwestiami wpływu i ochrony środowiska zadeklarowało 80 proc. firm. Jest to ważne w kontekście tegorocznego szczytu klimatycznego ONZ (Conference of the Parties). Większość przedsiębiorstw potwierdziło deklarację obniżania negatywnego wpływu na środowisko naturalne, np. poprzez zmniejszoną emisję dwutlenku węgla, i to mimo ryzyka, jakim jest wzrost wydatków na ten cel.

Energetyka walczy o środowisko

Tu prym wiedzie – ze zrozumiałych względów – energetyka, która ma największe pole do popisu (ale także jest to dla niej ze względu na koszty największym wyzwaniem).
Przez ostatnie lata polska energetyka wydała dziesiątki miliardów złotych na ograniczenie skali szkodliwych emisji (pamiętajmy, że te w obecnym modelu polskiej energetyki są nieuchronne), ale podejmowała też działania, które miały na celu zniwelowanie efektów wpływu swojej działalności na środowisko. Koncerny energetyczne zachowują się jak przyzwoity fachowiec, który po remoncie sprząta nieuchronny bałagan. Bo tak naprawdę CSR dla firm jest tym samym, co zwykła ludzka przyzwoitość dla jednostki. To oznacza, że firma stara się ograniczyć lub wyeliminować ewentualne negatywne skutki swojej działalności, dzielić się z biedniejszymi, wspierać najbardziej potrzebujących. Tak jak przyzwoity człowiek.
Jednym z najbardziej znaczących przykładów „sprzątania po sobie” jest rekultywacja terenów pogórniczych w okolicach Bełchatowa. Sztandarowym przykładem rekultywacji jest Góra Kamieńsk – najwyższe wzniesienie w środkowej Polsce, o wysokości 395 m n.p.m., które powstało z 1 354 mld m sześc. nakładu zdejmowanego w procesie odkrywania kolejnych warstw wydobycia węgla brunatnego.
W ramach rekultywacji Grupa PGE zasadziła do tej pory około 48 mln drzew i krzewów reprezentujących ponad 100 gatunków. Zadrzewianie to zresztą jedna ze specjalności PGE. Od kilku lat prowadzona jest akcja „Lasy pełne energii”. W ostatniej edycji tej akcji, w kwietniu, pracownicy wraz z rodzinami posadzili 100 tys. drzewek.
W planach są jeszcze bardziej imponujące przedsięwzięcia. Po zakończeniu działalności wydobycia węgla w KWB Bełchatów, w perspektywie 2050 roku mają również powstać dwa połączone ze sobą jeziora, które będą największymi zbiornikami pokopalnianymi w Polsce. Będą również głębsze od najgłębszego obecnie jeziora w Polsce – Hańczy. Średnia głębokość zbiorników, które powstaną pod Bełchatowem, to niemal 80 m, a w najgłębszym miejscu sięgnie ona aż 205 m.
Firmy energetyczne dbają nie tylko o drzewa, ale także o bociany. Tylko w Grupie PGE na słupach energetycznych zamontowano już 23 tys. ptasich platform pod bocianie gniazda. Zresztą nie tylko PGE jest w tym obszarze aktywna, Energa przez ostatnie 20 lat zamontowała ich około 11 tys. Ta inicjatywa, podobnie jak Góra Kamieńsk, pokazuje, że działania, które dziś zaliczamy do CSR, są znacznie wcześniejsze niż ta nazwa – rekultywacja w kopalni rozpoczęła się w 1977 r. od zalesienia pierwszych stałych skarp zwałowiska zewnętrznego Pola Bełchatów.
Dziś jednak działania w kierunku zrównoważonego biznesu prowadzone są na znacznie większą skalę i pod większą presją środowiskową, a ponadto są ustandaryzowane – także poprzez nakaz publikowania oświadczeń lub sprawozdań ujawniających informacje pozafinansowe przez jednostki zainteresowania publicznego. Ale to zrównoważone podejście do biznesu, w którym liczą się nie tylko tabelki, upowszechnia się także w mniejszych firmach.
Z opublikowanego w kwietniu raportu „Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre Praktyki. 2017” przygotowanego przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu wynika, że firmy mają potrzebę nowego podejścia do biznesu. W raporcie znalazło się aż 1190 praktyk – ponad 300 więcej niż rok wcześniej. A pamiętajmy, że to też tylko wycinek rzeczywistości, bo swoje praktyki zgłosiło niespełna 200 firm
(z czego jedną trzecią stanowiły małe przedsiębiorstwa). Wśród zgłaszanych praktyk znalazły się m.in. opublikowany przez PGE niezbędnik BHP dla firm zewnętrznych i podwykonawców w różnych wersjach językowych – oprócz polskiej są także angielska i ukraińska.
Nieprzypadkowo zatem polskie koncerny energetyczne plasują się wysoko we wszelkich rankingach CSR. PGE jest na trzecim miejscu Rankingu Odpowiedzialnych Firm DGP i Akademii Leona Koźmińskiego, na pierwszym w podrankingu branżowym (kategoria: paliwa, energetyka, wydobycie). Enea i PGE znalazły się wśród laureatów tegorocznej edycji Srebrnych Listków CSR Polityki. Tygodnik ten wyróżnił również kampanię „Oddychaj powietrzem” grupy Tauron Polska Energia. To program ekologiczno-edukacyjny promujący walkę ze smogiem.

Odpowiedzialni na GPW

Polskie koncerny energetyczne mają też liczną reprezentację w Respect Index – realizowanym od 2009 roku przez GPW projekcie tworzenia indeksu spółek społecznie odpowiedzialnych. Do indeksu trafiają firmy, które przechodzą trzystopniową weryfikację prowadzoną przez GPW i Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych, prowadzące w nienaganny sposób komunikację z rynkiem poprzez raporty bieżące i okresowe oraz swoje strony internetowe. Trzecim warunkiem jest odpowiedzialne społecznie zachowanie wobec środowiska, społeczności i pracowników, które jest analizowane na podstawie ankiety weryfikowanej przez audytora projektu, firmę Deloitte.
– Wyniki notowań indeksu RESPECT pokazują, że spółki tworzące ten wskaźnik charakteryzują się wyższą stopą zwrotu niż przeciętna rynkowa wyrażona indeksem WIG. Od listopada 2009 roku do grudnia 2017 r., w ciągu ośmiu lat istnienia indeksu zwiększył on swoją wartość o 85 proc. W tym czasie indeks szerokiego rynku WIG wzrósł o 59 proc., a WIG20 zyskał 3,5 proc. – ocenia GPW.
W najnowszym – ogłoszonym w grudniu 2017 r. składzie indeksu znalazły się Energa, PGE i wchodzący w skład Grupy Kapitałowej PGE Zespół Elektrociepłowni Wrocławskich Kogeneracja.
W dziedzinie CSR nie obowiązują na szczęście tajemnica handlowa ani patenty. I zasady CSR w coraz większym zakresie stosuje coraz więcej firm, z pożytkiem dla wszystkich. Bo warto być przyzwoitym.

KOMENTARZ