Co Państwo robicie, kiedy pod koniec miesiąca nie uda się związać koniec z końcem? Udajecie się do banku po chwilówkę lub pożyczacie pieniądze od rodziny czy znajomych. Pożyczacie taką kwotę, która pozwoli wyrównać różnicę między wydatkami i dochodami. Ta różnica stanowi deficyt domowego budżetu w danym miesiącu.
Podobnie jest z rządem każdego państwa. Jeżeli wydaje więcej niż otrzymuje dochodów w danym czasie, to wpada w deficyt, który musi jakoś sfinansować. Nowoczesny rząd emituje wtedy obligacje i bony skarbowe, które sprzedaje na rynku finansowym takim instytucjom jak banki, fundusze emerytalne i inwestycyjne oraz towarzystwa ubezpieczeniowe. Może zaciągać kredyty w bankach krajowych i zagranicznych. Nie ma jednak prawa poprosić o pożyczkę w banku centralnym (u nas w NBP), bo oznaczałoby to emitowanie pieniądza bez pokrycia w towarach i usługach, który oddziaływałby w sposób inflacyjny. Wręcz zakazują tego konstytucje, bo historia XX wieku pokazała, że okresy hiperinflacji (niebotycznie wysokiej i eksplodującej inflacji) w różnych krajach, w tym w Polsce, po I wojnie światowej były zawsze poprzedzone i podsycane drukowaniem pieniądza na pokrycie wysokich deficytów budżetowych. Przed tym niebezpieczeństwem, między innymi, chroni także konstytucyjna zasada niezależności banku centralnego.
Deficyt albo nadwyżka budżetowa jest wynikiem budżetu państwa, który ma na ogół decydujący wpływ na wynik całego sektora finansów publicznych, inaczej wynik fiskalny. W skład tego sektora wchodzą dodatkowo samorządy lokalne i fundusze ubezpieczeń społecznych. Wzajemne rozliczenia między tymi szczeblami znoszą się wtedy nawzajem. W Unii Europejskiej wynik sektora mierzy się na zasadzie memoriałowej, tzn. uwzględnia się nie tylko poniesione wydatki pieniężne w danym roku, ale i wydatki zakontraktowane, na które środki zostaną wyłożone później. Tę wielkość przedstawia się jako proporcję do PKB, bo wtedy pozwala na porównania międzynarodowe.
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie i podatkach.
Czytaj raporty, analizy i wyjaśnienia ekspertów.
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie i podatkach.
Czytaj raporty, analizy i wyjaśnienia ekspertów.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.