RPO w mediach o kryzysie wymiaru sprawiedliwości, sporze wokół TK, problemach w ochronie zdrowia, reformie Konstytucji, kryptowalutach i sprawie osiedla „Koło | Rzecznik Praw Obywatelskich

Kryzys wymiaru sprawiedliwości i egzekucja prawa

Rzecznik pytany o kryzys sądowniczy skrytykował tendencję do zaostrzania kar (np. dla piratów drogowych) bez poprawy ich nieuchronności. Podkreślił, że problemem nie jest wysokość kar, ale niewydolność organów ścigania i sądów w ich egzekwowaniu. Do Biura RPO trafiają skargi na czas oczekiwania na wyroki, co jest wynikiem głębokiego kryzysu władzy sądowniczej. RPO zaznaczył, że konstytucyjne prawo do sprawiedliwego procesu staje się w tej sytuacji fikcją.

Spór wokół Trybunału Konstytucyjnego

Rzecznik odniósł się do postanowienia zabezpieczającego ETPC dotyczącego sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślił, że zgodnie z Konstytucją to Sejm wybiera sędziów, a ustawa zwykła nie może modyfikować tej procedury ani blokować mandatu sędziego. Rzecznik przyznał, że brakuje narzędzi do siłowego wymuszenia pewnych decyzji na władzy, jednak w państwie prawa ignorowanie rozstrzygnięć międzynarodowych trybunałów jest niedopuszczalne.

Problemy w ochronie zdrowia

RPO wskazał na dwa główne źródła kryzysu w służbie zdrowia: niedofinansowanie oraz nadmierną biurokrację. Podał przykłady interwencji Biura RPO w sytuacjach, gdy pacjenci otrzymują terminy wizyt odległe o lata, co narusza konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia.

Sprawa giełdy kryptowalut i ryzyka inwestycyjnego

W kontekście upadku giełdy kryptowalut Rzecznik analizuje sprawę. Zachęcał  poszkodowanych do gromadzenia dowodów i zgłoszenie się do prokuratury. Ostrzegł, że kryptowaluty są instrumentami o ogromnym stopniu ryzyka, często projektowane tak, by omijać nadzór państwowy. W związku z tym, że pojawiają się sugestie dotyczące pozywanie Skarbu Państwa, RPO odradził tego typu działania. Zamiast tego zasugerował uzyskanie statusu pokrzywdzonego w postępowaniu karnym i zabezpieczenie dowodów takich jak screeny czy potwierdzenia przelewów.

Reprywatyzacja i sprawa spółdzielni "Koło"

Rzecznik podjął działania w sprawie mieszkańców warszawskiego osiedla „Koło”, gdzie reaktywowana przedwojenna spółka zgłasza roszczenia do gruntów pod blokami z lat 70. Marcin Wiącek zadeklarował wykorzystanie wszelkich środków, by chronić mieszkańców przed skutkami roszczeń.

Reforma Konstytucji

Zdaniem Rzecznika katalog praw człowieka w obecnej Konstytucji RP jest dobry, ale należałoby doprecyzować: miejsce prawa europejskiego w polskim porządku prawnym – chodzi o tzw. rozdział europejski. Dodatkowo należałoby bardziej precyzyjnie określić relacje między Prezydentem a Radą Ministrów, aby uniknąć sporów kompetencyjnych podczas kohabitacji. 

Marcin Wiącek na zakończenie poinformował, że odmówił przyjęcia propozycji wejścia do Rady ds. Nowej Konstytucji, argumentując to kończącą się kadencją RPO.

- Otrzymałem taką propozycję, natomiast odmówiłem z tego względu, że jestem rzecznikiem praw obywatelskich, ale kończącym już swoją kadencję i byłoby mi niezręcznie wobec mojego następcy, aby podejmować tego typu zobowiązania - powiedział.