Nawet cztery darmowe wizyty u prawnika. Rząd otwiera szerszy dostęp do pomocy

Nawet cztery darmowe wizyty u prawnika i pomoc w przygotowaniu pism do sądu oraz urzędu. Takie zmiany przygotowało Ministerstwo Sprawiedliwości. Z nowych zasad mają skorzystać m.in. osoby bezrobotne, z niepełnosprawnościami, pobierające pomoc społeczną oraz inne grupy wskazane w projekcie.

Dlaczego rząd chce zmienić system darmowej pomocy prawnej?

Ministerstwo Sprawiedliwości uzasadnia reformę niskim zainteresowaniem obecnym systemem. Według resortu, mimo szerokiego dostępu do bezpłatnej pomocy, korzysta z niej stosunkowo niewiele osób. Celem zmian ma być lepsze wykorzystanie środków publicznych i ułatwienie dostępu do pomocy prawnej osobom, które rzeczywiście jej potrzebują.

Kto będzie mógł skorzystać z darmowej pomocy prawnej?

Projekt zakłada cztery darmowe spotkania z prawnikiem w ciągu kwartału. Pomoc będzie dostępna zarówno w punktach porad, jak i zdalnie.

Prawo do bezpłatnej pomocy będą miały m.in. osoby bezrobotne, osoby z niepełnosprawnościami, dzieci i młodzież w wieku od 13 do 18 lat, osoby korzystające z pieczy zastępczej, ofiary przemocy domowej, kombatanci, działacze opozycji antykomunistycznej, osoby pobierające świadczenia z pomocy społecznej oraz osoby spełniające kryterium dochodowe.

Jakie sprawy będzie można załatwić z pomocą prawnika?

Prawnik będzie mógł przygotować projekty wybranych pism procesowych i urzędowych. Pomoc obejmie również projekty wniosków o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W razie potrzeby możliwe będzie także przeprowadzenie bezpłatnej mediacji.

Nowe przepisy mają ułatwić korzystanie z pomocy osobom z niepełnosprawnościami oraz osobom mającym trudności z komunikacją.

Zobacz także

Ruszy tsunami zwolnień w tych zawodach. Miliony ludzi trafią na bruk. Na polskim rynku pracy zaczyna się trzęsienie ziemi

Kto będzie udzielał darmowej pomocy prawnej?

Pomocy prawnej będą udzielać głównie adwokaci i radcowie prawni. Nieodpłatną mediację poprowadzą mediatorzy. Część punktów będą mogły prowadzić organizacje pozarządowe oraz uczelnie. Pod nadzorem prawnika w udzielaniu porad będą mogli uczestniczyć także studenci prawa od trzeciego roku studiów.

Kara za wyłudzenie darmowej pomocy prawnej. Trzeba będzie oddać podwójną kwotę

Projekt przewiduje sankcje dla osób, które podadzą nieprawdziwe informacje o swojej sytuacji finansowej, aby uzyskać kwalifikowaną pomoc prawną. Jeśli starosta stwierdzi, że oświadczenie zawierało fałszywe dane, wyda decyzję o zwrocie kosztów.

Osoba, która bezprawnie skorzysta z pomocy, będzie musiała zwrócić jej równowartość w podwójnej wysokości. Kwotę ustali starosta na podstawie czasu pracy prawnika poświęconego na prowadzenie sprawy. Rozwiązanie ma ograniczyć przypadki składania fałszywych oświadczeń i wyłudzania finansowanej przez państwo pomocy prawnej.

Z systemu zniknie poradnictwo obywatelskie

Projekt zakłada również rezygnację z nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Ministerstwo wskazuje, że ta forma wsparcia cieszy się niewielkim zainteresowaniem. Środki mają zostać przeznaczone na rozwój nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej.

Kiedy nowe przepisy o darmowej pomocy prawnej wejdą w życie?

Za przygotowanie zmian odpowiada Ministerstwo Sprawiedliwości. Zgodnie z harmonogramem projekt ma trafić pod obrady Rady Ministrów w IV kwartale 2026 roku. Ostateczny kształt przepisów może jeszcze ulec zmianie. Jeżeli projekt zostanie przyjęty, nowy system ma zacząć obowiązywać od 2028 roku.