Rząd przygotowuje zmiany w programie „Czyste Powietrze”, które mogą znacząco wpłynąć na sposób weryfikacji wniosków o dofinansowanie. Nowe przepisy mają rozszerzyć uprawnienia urzędników i umożliwić im dostęp do kluczowych baz danych, co ma ograniczyć nadużycia i poprawić trafność przyznawanej pomocy.
Program „Czyste Powietrze” to jeden z głównych filarów walki ze smogiem w Polsce, który oferują wsparcie finansowe na wymianę źródeł ciepła oraz termomodernizację budynków jednorodzinnych. Jednak wraz ze wzrostem liczby składanych wniosków pojawiły się również problemy z rzetelną oceną sytuacji dochodowej beneficjentów.
Resort klimatu i środowiska zaproponował zmiany legislacyjne, które mają usprawnić proces weryfikacji. Nowelizacja została wpisana do wykazu prac legislacyjnych rządu i ma umożliwić urzędnikom dostęp do szerszego katalogu danych, niezbędnych do oceny wniosków.
Kluczowym elementem zmian jest potrzeba dokładniejszego ustalenia dochodu na osobę w gospodarstwie domowym. To właśnie ten wskaźnik decyduje o poziomie dofinansowania – im niższy dochód, tym wyższe wsparcie.
Dostęp do rejestru PESEL i danych o odpadach komunalnych
Nowe przepisy mają pozwolić urzędnikom na korzystanie z rejestru PESEL oraz lokalnych baz danych prowadzonych przez gminy. Szczególne znaczenie ma dostęp do informacji dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Dzięki temu możliwe będzie sprawdzenie faktycznej liczby osób zamieszkujących pod danym adresem. Dane te są istotne, ponieważ liczba członków gospodarstwa wpływa bezpośrednio na wyliczenie dochodu przypadającego na jedną osobę.
W praktyce oznacza to, że urzędnicy będą mogli porównywać informacje podane we wniosku z danymi zgromadzonymi w innych systemach administracyjnych. Ma to ograniczyć przypadki zaniżania liczby domowników lub ukrywania części dochodów.
Wywiady środowiskowe jako narzędzie weryfikacji danych
Projekt przewiduje również możliwość przeprowadzania wywiadów środowiskowych w sytuacjach budzących wątpliwości. Tego typu działania mają być stosowane w wyjątkowych przypadkach, gdy dane przedstawione przez wnioskodawcę są niespójne lub trudne do zweryfikowania na podstawie dostępnych rejestrów.
Wywiady będą realizowane przez przedstawicieli lokalnych instytucji, co wpisuje się w dotychczasową praktykę współpracy z ośrodkami pomocy społecznej. To właśnie te jednostki często odpowiadają za wydawanie zaświadczeń o dochodach i mają doświadczenie w ocenie sytuacji materialnej mieszkańców.
Ograniczenia obecnego systemu i potrzeba zmian
Obowiązujące przepisy nie zapewniają obecnie pełnego dostępu do wszystkich niezbędnych baz danych. Ośrodki pomocy społecznej, mimo doświadczenia i kompetencji, nie mają podstaw prawnych do korzystania z wielu rejestrów, które mogłyby pomóc w dokładniejszej ocenie sytuacji wnioskodawców.
W efekcie proces weryfikacji opiera się często na dokumentach dostarczanych przez samych zainteresowanych, co zwiększa ryzyko nieprawidłowości. Proponowane zmiany mają wypełnić tę lukę i wprowadzić bardziej kompleksowy system kontroli.
Kiedy zmiany wejdą w życie?
Zgodnie z założeniami, rząd planuje przyjąć projekt nowelizacji w drugim kwartale 2026 roku. Jeśli proces legislacyjny przebiegnie zgodnie z harmonogramem, nowe przepisy mogą wejść w życie w drugiej połowie roku.
Zmiany wpisują się w szerszy kontekst reform programu „Czyste Powietrze”, który w ostatnich latach był wielokrotnie modyfikowany. Wprowadzano m.in. uproszczenia procedur, zwiększano poziomy dofinansowania oraz rozszerzano katalog kwalifikowanych inwestycji.
Jednocześnie rośnie presja na skuteczniejsze wydatkowanie środków publicznych, w tym funduszy unijnych. Według danych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej liczba złożonych wniosków przekroczyła już kilka milionów, a wartość wypłaconych dotacji liczona jest w dziesiątkach miliardów złotych.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu