Nowe wymagania w żłobkach już weszły w życie. Kolejne zmiany od 2027 roku

Ustawa z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 25 sierpnia 2026 r. pod pozycją 1123. Jak informowała PAP, ustawodawca zdecydował się na stopniowe wdrażanie reformy, dlatego nie należy traktować jej jako jednorazowej zmiany zasad funkcjonowania żłobków. Część regulacji działa już teraz, natomiast zasadnicza część ustawy ma wejść w życie 1 stycznia 2028 r.

Nowe zasady zatrudniania w żłobkach i klubach dziecięcych

Pierwsza grupa przepisów zaczęła obowiązywać 9 września 2026 r., czyli po upływie 14 dni od ogłoszenia ustawy. Dotyczy ona przede wszystkim warunków, które muszą spełniać osoby pracujące z najmłodszymi dziećmi.

Dyrektorem żłobka, osobą kierującą pracą klubu dziecięcego, opiekunem, pielęgniarką, położną, wolontariuszem albo inną osobą wykonującą pracę lub świadczącą usługi w placówce może być osoba dająca rękojmię należytego sprawowania opieki. Nie może ona być ani w przeszłości pozbawiona władzy rodzicielskiej, ani mieć tej władzy zawieszonej lub ograniczonej. Jeżeli ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wynikający z tytułu wykonawczego pochodzącego od sądu lub przez niego zatwierdzonego, musi go wykonywać.

Przeszkodą jest również prawomocne skazanie za przestępstwo umyślne. Kandydat nie może figurować w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym ani w rejestrze osób wpisanych na podstawie postanowienia Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej 15. roku życia. Przed rozpoczęciem pracy wymagane jest ponadto przedstawienie informacji z Krajowego Rejestru Karnego wydanej nie wcześniej niż trzy miesiące przed rozpoczęciem zatrudnienia lub świadczenia usług.

Co do zasady weryfikację przeprowadza podmiot prowadzący żłobek albo klub dziecięcy. Jeżeli jednak placówkę prowadzi osoba fizyczna, która sama jest jednocześnie dyrektorem, osobą kierującą klubem, opiekunem, pielęgniarką, położną, wolontariuszem albo inną osobą zatrudnioną w placówce, sprawdzenie wymaganych warunków należy do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. PAP wskazywała właśnie ten element jako jedną z pierwszych zmian uruchamianych po opublikowaniu ustawy.

Kwalifikacje opiekunów i obowiązkowe szkolenia

Znacznie szersze zmiany dotyczące kwalifikacji zawodowych zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 r. Nowelizacja precyzuje ścieżki dojścia do zawodu opiekuna w żłobku lub klubie dziecięcym.

Osoba posiadająca odpowiednie wykształcenie wyższe albo kończąca szkołę policealną na kierunku opiekunka dziecięca będzie musiała przed zatrudnieniem odbyć 80-godzinne szkolenie w formie praktyk zawodowych oraz 30-godzinne szkolenie z zakresu standardów opieki. Praktyki mają obejmować przede wszystkim pracę z dziećmi i współpracę personelu z rodzicami.

Dla osób posiadających co najmniej wykształcenie średnie, średnie branżowe, zasadnicze zawodowe albo zasadnicze branżowe przewidziano 310-godzinne szkolenie wstępne. Alternatywna ścieżka będzie dostępna dla osób mających co najmniej trzyletnie doświadczenie w pracy z dziećmi do lat 3 – w ich przypadku wymagane będzie między innymi 30-godzinne szkolenie ze standardów opieki. Ustawa nakłada też na opiekunów obowiązek systematycznego aktualizowania wiedzy i umiejętności, a szkolenia mają być zapewniane nieodpłatnie przez podmiot prowadzący żłobek lub klub dziecięcy.

16 godzin płatnego czasu na szkolenia dla opiekunów

Od 1 stycznia 2027 r. zmieni się również zawodowy status opiekunów. Ustawa przyznaje im prawo do płatnego czasu wolnego od obowiązków związanych z bezpośrednią opieką nad dziećmi, jeżeli czas ten zostanie wykorzystany na podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Limit wyniesie 16 godzin albo dwa dni w roku.

Dyrektor żłobka lub osoba kierująca klubem dziecięcym będzie mogła zdecydować o zamknięciu placówki w dniu, w którym opiekun wykorzystuje co najmniej jeden dzień takiego wolnego. Rodzice będą musieli zostać poinformowani o planowanym zamknięciu co najmniej 14 dni wcześniej.

Nowelizacja przewiduje również objęcie opiekunów podczas wykonywania obowiązków ochroną prawną właściwą dla funkcjonariuszy publicznych. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazywało przy okazji prac nad ustawą, że reforma obejmuje blisko 43 tys. opiekunów pracujących w żłobkach, klubach dziecięcych i w charakterze dziennych opiekunów.

Nowe standardy żywienia dzieci w żłobkach

Kolejny istotny termin to 1 września 2027 r. Od tego dnia zaczną obowiązywać regulacje dotyczące żywienia. Żłobki, kluby dziecięce i punkty opieki dziennej będą musiały zapewnić dzieciom nieograniczony dostęp do wody pitnej. W żłobkach i klubach dziecięcych wyżywienie będzie musiało odpowiadać wymaganiom właściwym dla danej grupy wiekowej i normom żywienia dla populacji polskiej opracowywanym przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy.

Szczegółowe wymagania dotyczące żywienia ma określić minister zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rodziny. Przepisy uwzględniają także dzieci wymagające specjalnej diety ze względów zdrowotnych. Po uzgodnieniu z dyrektorem żłobka lub osobą kierującą klubem rodzice będą mogli dostarczać gotowe posiłki dla takiego dziecka. Ustawa reguluje ponadto przechowywanie i podawanie odciągniętego mleka kobiecego.

Również od 1 września 2027 r. gminy uzyskają możliwość tworzenia odrębnych jednostek organizacyjnych wspierających rozwój edukacji wczesnodziecięcej albo powoływania ich przy istniejących zespołach placówek. Jednostki będą mogły prowadzić badania, analizy, ewaluacje i projekty, a także działalność szkoleniową oraz doradczą dla personelu pracującego z dziećmi, które nie rozpoczęły jeszcze obowiązku szkolnego.

Punkty opieki dziennej jako nowa forma opieki

Zasadnicza część reformy zacznie obowiązywać 1 stycznia 2028 r. Jednym z jej najważniejszych elementów będzie wprowadzenie punktu opieki dziennej jako odrębnej formy instytucjonalnej opieki nad dziećmi.

W jednym lokalu opieką będzie mogło być objętych nie więcej niż 16 dzieci. Pojedynczy dzienny opiekun będzie mógł zajmować się maksymalnie pięciorgiem dzieci, a przy wsparciu osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje – ośmiorgiem. Wymogi lokalowe dla punktów opieki dziennej mają być prostsze niż w przypadku żłobków, ale lokal będzie musiał spełniać warunki określone w przepisach wykonawczych oraz wymagania przeciwpożarowe. Dzieciom trzeba będzie również zapewnić dostęp do miejsca, w którym mogą odbywać się zajęcia na zewnątrz.

Nowy model ma też ograniczyć ryzyko nagłego pozostania rodziców bez opieki w razie choroby lub nieobecności dziennego opiekuna. Przepisy przewidują możliwość organizowania zastępstw bez konieczności likwidowania lub ponownego tworzenia całej instytucji.

Zakaz publicznego udostępniania wizerunku dzieci

Od 1 stycznia 2028 r. zacznie obowiązywać również istotna zmiana dotycząca ochrony prywatności dzieci. Podmiot prowadzący żłobek, klub dziecięcy lub punkt opieki dziennej nie będzie mógł publicznie udostępniać wizerunku dziecka objętego opieką nawet wtedy, gdy rodzic wyrazi na to zgodę.

Zakaz nie obejmie sytuacji, w których dziecko jest jedynie szczegółem większej całości, np. zgromadzenia, krajobrazu albo publicznej imprezy. Nadal możliwe będzie również udostępnianie zdjęć wyłącznie rodzicom dzieci korzystających z danej placówki. Oznacza to znaczne ograniczenie możliwości publikowania fotografii wychowanków m.in. w publicznie dostępnych mediach społecznościowych placówek.

Ulgi na transport i legitymacje dla opiekunów

Reforma została rozpisana aż do 2032 r. Ustawa przewiduje m.in. wprowadzenie ulgowych przejazdów publicznym transportem zbiorowym dla opiekunów. Z dokumentów towarzyszących pracom nad ustawą wynika, że chodzi o 33-procentową ulgę przy przejazdach koleją pociągami osobowymi na podstawie biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych.

W przypadku opiekunów pracujących w żłobkach i klubach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub inne podmioty publiczne oraz dziennych opiekunów zatrudnionych w publicznych punktach opieki dziennej odpowiednie przepisy zaczną obowiązywać 1 kwietnia 2028 r. Natomiast regulacje obejmujące opiekunów zatrudnionych w placówkach prowadzonych przez podmioty prywatne oraz dziennych opiekunów prowadzących działalność na własny rachunek mają wejść w życie 1 stycznia 2032 r.

Przepisy przewidują również legitymację służbową opiekuna małego dziecka, która ma być dostępna m.in. w aplikacji mObywatel. Ministerstwo wskazywało ponadto na ustanowienie 4 kwietnia Dniem Opiekuna Małego Dziecka oraz system nagród za szczególne zasługi w obszarze opieki wczesnodziecięcej.

Źródła:

• Serwis Samorządowy PAP, „Nowe zasady opieki nad dziećmi w żłobkach. Ustawa już opublikowana”, 26 sierpnia 2026 r., aktualizacja 28 sierpnia 2026 r.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, materiały dotyczące reformy opieki nad dziećmi do lat 3.
• Senat RP, materiały z prac komisji nad nowelizacją ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.
• Elektroniczny Dziennik Ustaw, Dz.U. z 2026 r. poz. 1123.