W obliczu niepewnej sytuacji bezpieczeństwa wielu turystów zastanawia się, czy w razie odwołania wycieczki z powodu wojny będą mogli odzyskać wszystkie wpłacone pieniądze i czy biuro podróży może pobrać jakiekolwiek opłaty za rezygnację. Przepisy jasno określają prawa podróżnych w sytuacjach nadzwyczajnych, chroniąc ich finanse w momencie wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności.
Najnowsze wydarzenia na Bliskim Wschodzie, w tym eskalacja działań zbrojnych i rosnące napięcia w regionie, ponownie wywołały niepokój wśród turystów planujących zagraniczne wyjazdy. W obliczu dynamicznie zmieniającej się sytuacji bezpieczeństwa wielu podróżnych zastanawia się, czy w przypadku odwołania wycieczki z powodu wojny mogą liczyć na zwrot pieniędzy oraz czy biuro podróży ma prawo potrącić jakiekolwiek opłaty.
Wojna jako nieunikniona i nadzwyczajna okoliczność w świetle ustawy o imprezach turystycznych
Kluczowe znaczenie dla oceny praw podróżnych w sytuacji konfliktu zbrojnego ma pojęcie tzw. nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności, zdefiniowane w ustawie o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Regulacja ta wdraża rozwiązania przewidziane w prawie unijnym i określa, w jakich sytuacjach klient może bezkosztowo odstąpić od umowy.
Za nieuniknione i nadzwyczajne uznaje się takie zdarzenia, które pozostają poza kontrolą stron umowy i których skutków nie można było uniknąć, nawet przy zachowaniu należytej staranności. W unijnej dyrektywie turystycznej wprost wskazano przykłady takich sytuacji, w tym działania wojenne, akty terroryzmu i poważne zagrożenia bezpieczeństwa, wybuch epidemii, katastrofy naturalne czy inne okoliczności uniemożliwiające bezpieczną podróż.
Wybuch wojny w miejscu docelowym wycieczki – lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie – niewątpliwie może zostać uznany za taką właśnie okoliczność. Zwłaszcza jeśli wpływa na możliwość bezpiecznej realizacji programu wyjazdu albo transportu do danego kraju.
Opłata za rezygnację a konflikt zbrojny – kiedy biuro podróży nie może jej pobrać
W standardowych warunkach odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty za odstąpienie. Jej wysokość uzależniona jest zazwyczaj od terminu rezygnacji oraz postanowień umowy zawartej z organizatorem.
Sytuacja zmienia się jednak zasadniczo w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności. Jeżeli konflikt zbrojny w sposób istotny wpływa na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego, klient ma prawo odstąpić od umowy bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów. W takim przypadku przysługuje mu zwrot wszystkich wpłaconych środków, a organizator nie jest uprawniony do potrącenia kosztów anulacji ani zatrzymania zaliczki.
To wynika z art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, który wprost stanowi, iż podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Podróżny może żądać wyłącznie zwrotu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym zakresie.
Przez „miejsce docelowe” należy rozumieć konkretną miejscowość, region lub obszar, w którym ma odbywać się wycieczka. Jeżeli zagrożenie występuje właśnie tam lub w jego bezpośrednim otoczeniu, podróżny może skorzystać z prawa do bezkosztowej rezygnacji.
Każdorazowo znaczenie mają jednak konkretne okoliczności. Jeżeli konflikt zbrojny wybucha w znacznej odległości od kurortu, nie wpływa na funkcjonowanie lotnisk, infrastruktury ani realizację programu wyjazdu, organizator może argumentować, że nie zachodzą przesłanki do uznania sytuacji za znacząco oddziałującą na wykonanie umowy. Ocena musi być zatem dokonywana indywidualnie, z uwzględnieniem skali zagrożenia, odległości oraz oficjalnych komunikatów władz.
Termin zwrotu pieniędzy po rozwiązaniu umowy z powodu wojny
Zgodnie z obowiązującymi przepisami organizator turystyki ma obowiązek zwrócić podróżnemu wszystkie dokonane wpłaty w terminie 14 dni od dnia rozwiązania umowy. Zwrot powinien obejmować zarówno zaliczkę, jak i wszelkie dopłaty oraz pełną cenę imprezy turystycznej.
Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że prawo do bezkosztowego odstąpienia od umowy oznacza wyłącznie możliwość odzyskania wpłaconych środków.
Brak prawa do odszkodowania w przypadku nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności
Co ważne, przepisy nie przyznają prawa do dochodzenia dodatkowego odszkodowania ani zadośćuczynienia za utracony wypoczynek. Jeżeli wykonanie umowy staje się niemożliwe z powodu wojny lub innego zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, organizator turystyki nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej, ponieważ konflikt zbrojny stanowi okoliczność od niego niezależną i wyłącza jego odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania.
Oznacza to, że podróżny może domagać się wyłącznie zwrotu środków wpłaconych na poczet imprezy turystycznej, natomiast nie przysługuje mu prawo do dodatkowej rekompensaty finansowej.
Jak bezpiecznie odstąpić od umowy w razie wybuchu wojny
W przypadku wybuchu konfliktu zbrojnego w miejscu planowanego wyjazdu warto monitorować oficjalne komunikaty Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz ostrzeżenia dla podróżnych. Istotne jest także ustalenie, czy połączenia lotnicze są realizowane i czy program imprezy może zostać wykonany zgodnie z umową.
Jeżeli sytuacja wskazuje na realne zagrożenie lub niemożność realizacji wyjazdu, podróżny powinien złożyć organizatorowi pisemne oświadczenie o odstąpieniu od umowy, powołując się na wystąpienie nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności. Dla celów dowodowych należy zachować potwierdzenie doręczenia takiego oświadczenia.
Podstawa prawna:
Ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (t.j. Dz. U. 2017 poz. 2361)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu