Apelacja pokieruje księgowością sądu

Zgodnie z projektem Ministerstwa Sprawiedliwości centrów, które zajmowałyby się obsługą finansową i kadrową sądów, powstanie 12 – po jednym w każdej apelacji, plus jedno wyspecjalizowane zajmujące się obsługą finansową postępowań elektronicznych. Proces wdrażany będzie etapowo – na początku pilotażowo powstanie jedno centrum w apelacji białostockiej. Kompleksowe zmiany – zgodnie z założeniami resortu – mają zostać wdrożone w całym kraju do 31 grudnia 2019 r.

Cel reformy

Obecnie obsługą finansowo-kadrowo-płacową sądów co do zasady zajmują się dyrektorzy poszczególnych jednostek. Jednak, zdaniem resortu takie rozwiązanie ma wiele wad, choćby problem z zapewnieniem osób o odpowiednich kwalifikacjach. Jak podkreśla MS w założeniach projektu „Budowa, uruchomienie i rozwój Centrów Usług Wspólnych” jest to szczególnie widoczne w małych sądach położonych w niewielkich miejscowościach. Największą jednak wadą obecnego zdecentralizowanego modelu są oczywiście koszty, jakie co roku generuje (patrz: grafika).

Powołanie w każdej apelacji jednego centrum usług wspólnych ma więc stanowić remedium na te bolączki. Jak podkreślono w resortowym dokumencie: „oszczędności w zakresie kosztów tej obsługi (finansowo-kadrowej – red.) uwolnią dodatkowo zasoby ludzkie, techniczne, lokalowe danego sądu, a przede wszystkim w większym stopniu pozwolą realizować zadania w sposób bardziej wyspecjalizowany i profesjonalny”.

– – ocenia Łukasz Piebiak, przewodniczący zespołu ds. ustroju sądów Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”. Zaznacza jednak, że ma obawy, czy założenia te uda się sensownie wprowadzić w życie.

– – podkreśla.

Plany vs. rzeczywistość

Przestrogą mogą być tutaj doświadczenia z Centrum Zakupów Wspólnych dla Sądownictwa. Działa ono przy Sądzie Apelacyjnym w Krakowie. Zdaniem resortu jego powołanie było absolutnym sukcesem. „Oszczędności uzyskiwane wskutek centralizacji pewnych kategorii zakupów (...) są znaczące” – czytamy w projekcie założeń.

Innego zdania są praktycy. – Efektem wprowadzenia scentralizowanego sposobu dokonywania zakupów dla wszystkich sądów jest to, że brak właściwych narzędzi do pracy stał się normą. Jakość materiałów biurowych kupowanych przez centrum jest bardzo niska, a pracownicy nieraz nie mają w ogóle na czym pracować, ponieważ muszą miesiącami czekać na zamówione materiały – wskazuje Edyta Odyjas, przewodnicząca komisji Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” Pracowników Sądownictwa.

Podobne odczucia ma sędzia Piebiak, który przypomina, że właśnie na skutek centralizacji zakupów sądy muszą obecnie korzystać z mocno okrojonego systemu informacji prawnej. Z przygotowanej przez Centrum Zakupów Wspólnych specyfikacji istotnych warunków zamówienia na ten produkt wynikało bowiem, że o wyborze najkorzystniejszej oferty aż w 60 proc. decyduje cena. Tak więc, aby wygrać, wydawnictwo Wolters Kluwer zaproponowało skromniejszy niż zwykle dostęp do tzw. kontentu autorskiego (komentarzy i monografii).

– – zauważa sędzia Piebiak.

Zdaniem naszych rozmówców istnieje więc uzasadniona obawa, że z podobnym chaosem będziemy mieli do czynienia po wprowadzeniu centralizacji usług.

– – przewiduje Odyjas.

I zaznacza, że jej związek z całą pewnością będzie oponował przeciwko tej reformie.

Trzeba przekwalifikować

Tymczasem resort zachwala, że jego pomysł pozwoli również usprawnić postępowania: osoby zatrudnione obecnie przy obsłudze finansowo-kadrowej sądów zostaną przekwalifikowane, dzięki czemu będą mogły wspomagać działalność orzeczniczą.

– – przewiduje Edyta Odyjas.

Łukasz Piebiak z kolei obawia się, że to, co zapisano w projekcie, okaże się tylko pobożnymi życzeniami jego twórców.

– – kwituje sędzia.