7 lipca 2016 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, zgodnie z którą komornik sądowy, określając wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego, nie może podwyższyć opłaty egzekucyjnej, ustalonej na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 790 ze zm.), o stawkę podatku od towarów i usług (III CZP 34/16). Nie jest jeszcze znane uzasadnienie tego orzeczenia, zaś jego motywy zostały jedynie syntetycznie zaprezentowane po rozprawie. Jednak już informacje zawarte w tym komunikacie pozwalają na refleksję, iż nie do końca mogą one zostać zaakceptowane.
Problem, przed którym stanął Sąd Najwyższy, stanowi efekt uznania przez ministra finansów, że opłaty egzekucyjne podlegają opodatkowaniu VAT. W interpretacji ogólnej z 30 lipca 2004 r. (nr PP10-812-802/04/MR/1556PP) minister finansów uznał, iż komornicy sądowi w zakresie prowadzonej działalności egzekucyjnej nie podlegają VAT, bowiem wykonują czynności władzy publicznej. Pogląd ten zmienił się jednak w interpretacji ogólnej z 9 czerwca 2015 r. (nr PT1.050.1.2015.LJU.19), w której MF uznał, że komornicy podlegają opodatkowaniu VAT. Tym samym pojawił się problem, czy do opłaty egzekucyjnej powinno się doliczać VAT, czy też nie jest to możliwe. Sąd Najwyższy opowiedział się za tym drugim rozstrzygnięciem.
Jak wynika z komunikatu, jednym z motywów rozstrzygnięcia SN była okoliczność, iż w razie wątpliwości, czy cena zawiera podatek, czy nie, uznaje się, że zawiera. Wynika stąd, że – po pierwsze – opłata egzekucyjna została uznana za cenę; po drugie zaś, że stosuje się do niej ustawę o informowaniu o cenach towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 915 u.i.c.t.u.). Każdy z tych poglądów budzi jednak wątpliwości. Przede wszystkim trudno znaleźć argumenty wspierające pogląd, że opłata egzekucyjna jest ceną. Zgodnie z art. 3 pkt 1 u.i.c.t.u. ceną jest bowiem wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę. Tymczasem opłatę egzekucyjną uiszcza dłużnik, którego trudno byłoby uznać za nabywcę usługi egzekucyjnej. Po drugie, z bardzo bogatego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, że opłata egzekucyjna jest daniną publiczną. Jedynie tytułem przykładu można wskazać, że w wyroku z 29 stycznia 2013 r. (K 1/11) TK stwierdził: „nie sposób uznać, że wchodzi on [komornik – M.K.] z dłużnikiem w stosunek prywatnoprawny będący źródłem roszczenia o uiszczenie opłaty egzekucyjnej”. I dalej, że „opłata egzekucyjna jest (...) świadczeniem zaliczanym do danin publicznych, uiszczanym przymusowo z tytułu prowadzonej w konkretnej sprawie egzekucji”. Już stąd wynika, że przyjęcie przez Sąd Najwyższy założenia, że opłata egzekucyjna stanowi cenę, jest błędne.
Załóż konto lub zaloguj się
i zyskaj dostęp na 14 dni za darmo.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.