Koniec sporów o majątek. Porównujemy dwa sposoby na poświadczenie dziedziczenia

Poświadczenie dziedziczenia jest formalnym potwierdzeniem, kto nabył spadek po zmarłym. W polskim systemie prawnym możliwe są dwa tryby stwierdzenia nabycia spadku: postępowanie sądowe albo notarialne poświadczenie dziedziczenia. Wybór właściwej drogi zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności od zgodności stanowisk spadkobierców.

Skrót artykułu

Poniżej przedstawiono różnice pomiędzy sądem a notariuszem, sytuacje, w których można skorzystać z poświadczenia notarialnego, oraz przypadki, gdy jedyną drogą pozostaje postępowanie sądowe.

Czym jest poświadczenie dziedziczenia?

Poświadczenie dziedziczenia to dokument, który potwierdza krąg spadkobierców oraz wysokość przysługujących im udziałów w spadku. Ma on takie same skutki prawne jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Poświadczenie dziedziczenia może zostać sporządzone:

przez sąd - w drodze postępowania nieprocesowego,
przez notariusza - w formie aktu poświadczenia dziedziczenia.

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza

Notarialne poświadczenie dziedziczenia jest rozwiązaniem szybszym i mniej sformalizowanym niż postępowanie sądowe, jednak możliwym wyłącznie po spełnieniu określonych warunków.

Do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia konieczne jest m.in.:

stawiennictwo wszystkich spadkobierców osobiście,
brak sporu co do kręgu spadkobierców oraz treści ewentualnego testamentu,
brak wcześniejszego prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie spadku po danym spadkodawcy.

Notariusz sporządza protokół dziedziczenia, przyjmuje oświadczenia spadkobierców, a następnie sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, który jest rejestrowany w Rejestrze Spadkowym.

Stwierdzenie nabycia spadku przez sąd

Postępowanie sądowe jest konieczne w sytuacjach, w których:

pomiędzy spadkobiercami istnieje spór,
nie ma możliwości stawienia się wszystkich spadkobierców u notariusza,
zachodzą wątpliwości co do ważności ewentualnego testamentu,
sprawa dotyczy szczególnie skomplikowanego stanu faktycznego.

Postępowanie sądowe kończy się wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, które po uprawomocnieniu ma takie same skutki jak akt poświadczenia dziedziczenia.

Tabela: różnice między sądem a notariuszem

Kryterium	Notariusz	Sąd
Czas trwania	Zazwyczaj jeden dzień	Od kilku miesięcy do dłużej
Obecność spadkobierców	Wszyscy spadkobiercy obowiązkowo	Nie zawsze konieczna
Spór między spadkobiercami	Niedopuszczalny	Dopuszczalny
Koszty	Taksa notarialna + VAT + opłaty rejestrowe	Opłata sądowa
Skutek prawny	Taki sam jak orzeczenie sądu	Taki sam jak akt poświadczenia dziedziczenia

Kiedy wybrać notariusza, a kiedy sąd?

Notariusz będzie właściwym wyborem, gdy:

spadkobiercy są zgodni co do dziedziczenia,
zależy im na szybkim uzyskaniu dokumentu,
sprawa nie budzi wątpliwości prawnych.

Sąd jest konieczny, gdy:

występuje konflikt między spadkobiercami,
nie można ustalić wszystkich spadkobierców,
konieczne jest rozstrzygnięcie kwestii spornych.

Podsumowanie

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza jest rozwiązaniem szybkim i wygodnym, ale dostępnym tylko w sprawach niespornych. W razie braku zgody między spadkobiercami lub wystąpienia wątpliwości prawnych, jedyną drogą pozostaje postępowanie sądowe. Oba tryby prowadzą jednak do tego samego skutku prawnego - potwierdzenia nabycia spadku.