Pokazała swoją nową emeryturę z ZUS i przeliczyła ją na euro. Ten wynik mówi sam za siebie

Zasada działania rządowych waloryzacji wydaje się prosta: ceny w sklepach rosną, więc państwo raz w roku podnosi emerytury, by seniorzy nie ubożeli. W marcu tego roku świadczenia wzrosły o 5,3 procent. Na konta emerytów zaczęło wpływać po kilkadziesiąt lub kilkaset złotych więcej. Oficjalne komunikaty głosiły sukces, ale jesienna rzeczywistość przy kasach sklepowych i dystrybutorach paliw szybko zatarła ten optymizm. Niedawno w naszej redakcyjnej skrzynce pojawił się krótki, ale niezwykle trafny list od naszej stałej Czytelniczki:

Witam, pragnę podzielić się spostrzeżeniem odnośnie tegorocznej emerytury. Przeliczyłam swoją emeryturę po rewaloryzacja na euro i okazało się, że została ona zmniejszona na dzień dzisiejszy. Marzec euro 4.23 październik 4.4. Bałam się ją przeliczyć na paliwo. Pozdrawiam.

Te kilka zdań dotyka zjawiska, które ekonomiści nazywają złudzeniem nominalnym, a które emeryci odczuwają po prostu jako ubywanie pieniędzy z portfela. Co naprawdę stało się ze świadczeniem autorki listu?

Matematyka kontra rzeczywistość

Z punktu widzenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszystko się zgadza. Jeśli nasza Czytelniczka w lutym otrzymywała na rękę np. 3000 złotych, to po marcowej waloryzacji jej świadczenie wzrosło do 3159 złotych. ZUS przelał więcej? Więcej. Problem pojawia się wtedy, gdy te papierowe złotówki zderzymy z twardą walutą lub konkretnymi towarami. Spójrzmy na wyliczenia:

• W marcu, przy kursie euro na poziomie 4,23 zł, zwaloryzowana emerytura (3159 zł) była warta około 747 euro.
• W październiku, gdy kurs wspólnej waluty skoczył do 4,40 zł, ta sama kwota w złotówkach jest warta już tylko 718 euro.

W ciągu zaledwie kilku miesięcy emerytura naszej Czytelniczki - choć w Polsce nominalnie wyższa - na rynku międzynarodowym straciła na wartości blisko 30 euro (ok. 130 złotych).

Dlaczego kurs euro ma znaczenie dla polskiego emeryta?

Ktoś mógłby zapytać: co przeciętnego polskiego seniora obchodzi kurs euro, skoro zakupy robi w osiedlowym dyskoncie i płaci w złotówkach? Odpowiedź jest brutalna: obchodzi go to bardzo mocno. Polska gospodarka jest głęboko połączona z rynkiem europejskim. Słabszy złoty oznacza, że drożeje wszystko, co sprowadzamy z zagranicy. A importujemy ogromną część towarów codziennego użytku - od komponentów do produkcji polskich ubrań, przez elektronikę, aż po leki. Gdy euro drożeje, apteki i sklepy prędzej czy później podnoszą ceny. Słaba polska waluta to bezpośrednie uderzenie w siłę nabywczą naszych portfeli.

Strach przed stacją paliw

Najbardziej poruszające w liście jest jednak inne zdanie: "Bałam się jej przeliczyć na paliwo”. To intuicyjny, ale niezwykle precyzyjny wskaźnik drożyzny. Przeliczanie emerytury na litry benzyny, kostki masła czy bochenki chleba pokazuje tzw. inflację odczuwalną. Waloryzacja ma z założenia rekompensować wzrost cen, ale ma jedną zasadniczą wadę - działa z ogromnym opóźnieniem. Marcowa podwyżka miała wyrównać straty za zeszły rok. Tymczasem ceny paliw i energii jesienią znowu poszły w górę, błyskawicznie "zjadając" to, co seniorzy dostali wiosną. Głos naszej Czytelniczki to ważny element dyskusji o sytuacji materialnej osób starszych w Polsce. Pokazuje, że suche wskaźniki procentowe podawane w rządowych tabelach rzadko pokrywają się z tym, co widzimy na paragonach. Czasem wystarczy proste przeliczenie na kalkulatorze, aby uświadomić sobie, że choć cyfry na koncie urosły, to stać nas na coraz mniej.