Cudzoziemcy także mają zagwarantowaną emeryturę minimalną, jeśli spełnią określone warunki. Niektórzy obcokrajowcy mogą sobie doliczyć do stażu ubezpieczeniowego także staż ze swojego kraju. Nie dotyczy to jednak ubezpieczenia we wszystkich państwach.
Emerytura minimalna: komu przysługuje i ile wynosi
Emerytura minimalna to gwarantowana przez przepisy wysokość emerytury, niezależnie od wpłaconych składek, dla osób, które mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat (kobiety) i 25 lat (mężczyźni). Obecnie minimalna emerytura wynosi 1978,49 zł.
Jeśli ktoś odprowadzał składki, dzięki którym obliczona emerytura jest wyższa niż kwota minimalnej emerytury, to te przepisy nie mają dla niego znaczenia.
Jakie okresy wlicza się do stażu potrzebnego do emerytury minimalnej?
Do wymaganych 20/25 lat wlicza się okresy nieskładkowe i składkowe, ale okresów nieskładkowych nie może być więcej niż 1/3 okresów składkowych.
Okresy składkowe
Okresami składkowymi są okresy ubezpieczenia, za które opłacono składki. Są to więc przede wszystkim okresy pracy w oparciu o
- umowę o pracę
- umowę zlecenia
- prowadzenie własnej działalności gospodarczej
Okresami składkowymi po 1999 r. są także okresy pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres przebywania np. na urlopie macierzyńskim, jak również okres przebywania na urlopie wychowawczym, za który także opłacane są składki emerytalne i rentowe.
Okresy nieskładkowe
Okresami nieskładkowymi są przede wszystkim okresy pobierania
- wynagrodzenia chorobowego
- zasiłku chorobowego
- zasiłku opiekuńczego
- świadczenia rehabilitacyjnego
Szczególne zasady dotyczą okresu opieki nad dzieckiem sprzed 1999 r. Okresami nieskładkowymi są także przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy – z powodu opieki nad dzieckiem w wieku do lat 4 – w granicach do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie – bez względu na liczbę dzieci – do 6 lat.
To tylko niektóre z okresów uznawanych za okresy składkowe i nieskładkowe. Pełną listę zawiera art. 6 i 7 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Jak ZUS liczy okresy ubezpieczenia do stażu?
Okresy ubezpieczenia wlicza się do wymaganego do emerytury minimalnej stażu 1:1, o ile podstawa wymiaru składek wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie. W takim przypadku 1 miesiąc pracy oznacza 1 miesiąc okresu ubezpieczenia. Gdyby jednak dana osoba pracowała na 1/2 etatu i podstawa wymiaru składek wynosiłaby jedynie pół minimalnego wynagrodzenia, to okres ubezpieczeniowy zaliczony do wymaganego stażu wynosiłby jedynie pół miesiąca.
W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność oraz ich współpracowników do zaliczenia tego okresu do okresu ubezpieczenia konieczne jest, aby składki zostały rzeczywiście opłacone. Okres, za jaki przedsiębiorca ma zaległości w składkach za siebie albo za swojego współpracownika, nie jest wliczany do 20/25 lat stażu, który jest wymagany do emerytury minimalnej.
Emerytura minimalna dla cudzoziemca: kiedy liczy się staż zagraniczny
Odprowadzanie składek i podleganie polskiemu systemowi emerytalnemu nie są uzależnione od obywatelstwa. Jeśli ktoś odprowadził lub za niego odprowadzono przynajmniej jedną składkę emerytalną do ZUS, nawet za jeden dzień pracy lub działalności, ta osoba nabędzie w przyszłości emeryturę. Oczywiście jedna składka da emeryturę w przyszłości w wysokości kilku groszy.
W przypadku niektórych osób, czy to Polaków, czy cudzoziemców, możliwe będzie doliczenie stażu ubezpieczeniowego z zagranicy do wymaganych 20/25 lat, żeby możliwe było przyznanie tej osobie minimalnej emerytury, jeśli nie wystarczy do tego polskiego okresu ubezpieczeniowego.
Dotyczy to stażu ubezpieczeniowego z krajów Unii Europejskiej, krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein i Norwegia) oraz Szwajcarii. Dotyczy to również stażu z krajów, z którymi Polska zawarła umowy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Są to następujące kraje: Australia, Białoruś, Izrael, Kanada (w tym osobna umowa z prowincją Quebec), Korea Południowa, Macedonia Północna, Mołdawia, Mongolia, pozostałe państwa powstałe w wyniku rozpadu byłej Jugosławii (zastosowanie m.in. do Serbii, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry), USA, Turcja, Ukraina.
Zarówno przepisy europejskie, jak i umowy zawierane z krajami spoza UE, oparte są na podstawowych zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tj. na:
- zasadzie równego traktowania,
- zasadzie stosowania jednego ustawodawstwa,
- zasadzie sumowania okresów ubezpieczenia,
- zasadzie zachowania praw nabytych (eksportu świadczeń).
Emerytury to tylko jeden z elementów takich przepisów, obejmują one również
- renty z tytułu niezdolności do pracy
- renty rodzinne
- zasiłki chorobowe
- inne świadczenia
Emerytura minimalna cudzoziemca – warunki i wypłata
Generalnie minimalny staż ubezpieczeniowy do otrzymania emerytury minimalnej na podstawie polskich przepisów to 20/25 lat. Staż ten może być osiągnięty także przez doliczenie stażu zagranicznego, o ile chodzi o kraj objęty przepisami europejskimi o koordynacji systemów albo kraj, z którym Polska podpisała umowę o koordynacji systemów. Nie ma jednak wymogu, aby jakiś określony okres (procent) przypadał na staż w Polsce. Wystarczy, że suma polskiego i zagranicznego stażu wyniesie 20/25 lat. Tak samo wystarczy, że dana osoba odprowadziła lub za nią odprowadzono jedną składkę emerytalną, o dowolnej wysokości, aby móc wystąpić do ZUS z wnioskiem o emeryturę i zastosowanie zasady sumowania okresów.
Emeryturę minimalną dla cudzoziemca oblicza się tak samo jak dla Polaka. ZUS oblicza emeryturę przysługującą za składki odprowadzone za okres ubezpieczenia w Polsce, a zagraniczna instytucja ubezpieczeniowa oblicza emeryturę za staż za granicą i tę część finansuje.
Różnica między sumą części zagranicznej i części wynikającej ze składek opłaconych w Polsce a aktualną wysokością emerytury minimalnej jest wyrównywana z polskiego budżetu.
Tak, cudzoziemiec musi zamieszkiwać w Polsce, aby otrzymywać polską emeryturę minimalną. Jeśli wróci do swojego kraju, straci dopłatę z polskiego budżetu.
Nie straci jednak tej części emerytury, która należy mu się za składki przez niego lub za niego odprowadzone. W tym przypadku nie ma znaczenia, gdzie mieszka.
Jeśli cudzoziemiec pobierający emeryturę minimalną wraz z dopłatą wyprowadzi się z Polski i nie poinformuje o tym ZUS, ZUS prędzej czy później tę informację i tak poweźmie. W takiej sytuacji wyda decyzję o konieczności zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Polak za granicą: jak działają przepisy europejskie
Zasady działają też w drugą stronę, tj. w stosunku do Polaków, którzy na emeryturze zamieszkują za granicą i tam też pracowali. W przypadku Polaków mających staż w różnych krajach największe znaczenie mają przepisy europejskie, a więc rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Dzięki tym przepisom przede wszystkim praca w krajach europejskich nie jest podwójnie oskładkowana, a staż z różnych krajów może być zaliczany do nabycia prawa do emerytury minimalnej.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu