Sprzedaż ogródka działkowego bez konieczności płacenia PIT

Przez lata fiskus żądał PIT z tego tytułu. I nadal tak uważa.

Jego wykładnię podważył Naczelny Sąd Administracyjny w precedensowym wyroku, który zapadł na posiedzeniu niejawnym (sygn. akt II FSK 3660/16). Ukazało się właśnie jego pisemne uzasadnienie. Poprzedziło go równie korzystne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (sygn. akt I Sa/Bd 526/16).

Na rozpatrzenie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym czeka teraz inny wyrok bydgoskiego sądu (sygn. akt. I Sa/Bd 631/15). On również był pozytywny dla podatników.

Wcześniej jednak w sprawie PIT od dochodu ze sprzedaży działek wypowiadały się niekorzystnie inne wojewódzkie sądy administracyjne: w Poznaniu (np. sygn. akt I SA/Po 450/14) i Gdańsku (np. sygn. akt. I SA/Gd 1/13). Działkowcy się od nich nie odwoływali, przez co orzeczenia te stały się prawomocne.

Według skali

Niekorzystne stanowisko ciągle prezentuje fiskus, co potwierdzają tegoroczne interpretacje dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (nr 1061-IPTPB2.4511. 106.2017.1.MK) i dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (nr 1061-IPTPB2.4511.913. 2016.2.MK).

Nie ma sporu co do tego, że osoba, która gospodaruje na działce, nie jest jej właścicielem, a ma tylko prawo do jej użytkowania. Fiskus wyciąga natomiast z tego wniosek, że altana, krzewy i drzewa nie są rzeczami odrębnymi od gruntu, bo nie da się ich przenieść bez uszkodzenia. Powołuje się na art. 48 kodeksu cywilnego, z którego wynika, że budynki i inne urządzenia trwale związane z gruntem stanowią jego części składowe i nie mogą być odrębnym przedmiotem własności (z łac. superficies solo cedit).

To oznacza, że podatnik sprzeda jedynie prawo własności do nasadzeń, obiektów i urządzeń na terenie rodzinnych ogrodów działkowych – uważają organy podatkowe. Z tego wywodzą, że działkowiec uzyskuje przychód z praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT. Domagają się więc wykazania go w zeznaniu podatkowym wraz z innymi przychodami i rozliczenia według skali podatkowej (18 i 32 proc.).

Fiskus pozwala jedynie pomniejszyć przychód ze sprzedaży o koszty jego uzyskania, czyli o wszystkie udokumentowane wydatki poniesione przez działkowca na nasadzenia, altankę i inne obiekty będące następnie przedmiotem sprzedaży.

Przysługuje zwolnienie

Z taką wykładnią nie zgodził się NSA. Stwierdził, że ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych (ROD) ma pierwszeństwo przed zastosowaniem przepisów kodeksu cywilnego (zgodnie z łacińską zasadą lex specialis derogat legi generali). Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o ROD nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działce stanowią własność działkowca. – To wyjątek od ogólnej reguły zawartej w art. 48 kodeksu cywilnego – podkreślił sąd.

Z tego powodu uznał, że przychód ze sprzedaży nasadzeń, urządzeń i obiektów znajdujących się na działce jest przychodem ze zbycia rzeczy, a nie praw. Ma więc do niego zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT.

A to oznacza, że działkowiec będzie musiał zapłacić PIT od nasadzeń i naniesień tylko wtedy, gdy sprzeda je przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie (wybudowanie, zasadzenie). Dotyczy to też altan i domków wybudowanych na działkach.

Takie stanowisko jest korzystniejsze od tego, które postulowali sami podatnicy we wnioskach o interpretacje. Uważali bowiem, że w przypadku altan sprzedaż nie będzie opodatkowana, jeżeli od jej wybudowania minęło 5 lat.

Trzeba zapłacić PCC

Wprawdzie od dochodu ze sprzedaży naniesień i nasadzeń działkowiec nie zapłaci PIT, ale nie można zapomnieć o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), który wynosi 2 proc. Tę daninę płaci nabywca, jeżeli wartość rzeczy przekracza 1000 zł. Deklarację na formularzu PCC-3 należy złożyć w terminie 14 dni od dnia podpisania umowy o przeniesieniu prawa do działki.

ⒸⓅ

Od dochodu ze sprzedaży altanki i nasadzeń działkowiec nie zapłaci PIT, ale nabywca musi uregulować PCC, jeżeli wartość zakupu przekracza 1000 zł

OPINIA

To pierwszy wyrok NSA dotyczący PIT od dochodu ze sprzedaży prawa do ogródków działkowych, ale nie pierwszy, jeżeli chodzi o rozważania na temat kwalifikacji prawnej nasadzeń i urządzeń. W wyroku z 10 czerwca 2009 r. NSA wypowiadał się wprawdzie odnośnie do podatku od czynności cywilnoprawnych, ale uznał, że „ogródki działkowe” stanowią rzeczy, a nie prawa majątkowe (sygn. akt II FSK 265/08). Co ciekawe, sąd orzekł tak, popierając stanowisko dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy (tego samego organu, który wydał zaskarżoną interpretację w sprawie PIT. )

Na ten właśnie wyrok powołaliśmy się w skardze do WSA w sprawie PIT, a także w odpowiedzi na skargę kasacyjną organu. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni poparł nasze stanowisko.

Po tym wyroku dyrektor KIS będzie musiał zmienić zaskarżoną interpretację. Ponieważ od marca jest tylko jeden organ interpretacyjny, to wyrok ten powinien wpłynąć na linię interpretacyjną w tego typu sprawach.

Natomiast podatnicy, którzy zapłacili podatek, mogą wystąpić o jego zwrot, jeżeli nie minął jeszcze okres przedawnienia do żądania zwrotu nadpłaty. Wynosi on 5 lat, licząc od końca roku, w którym została złożona deklaracja podatkowa wykazująca podatek do zapłaty (jeżeli sprzedaż nastąpiła nie wcześniej niż w 2011 r.).