Prof. Piotr Wachowiak: Tworzenie szkoły w epoce sztucznej inteligencji wymaga powrotu do korzeni uniwersytetu

Demografia wymusi wyścig o najlepszych

W najbliższych latach polskie uczelnie czeka, z przyczyn demograficznych, wyraźne zmniejszenie liczby kandydatów. Jak zaznaczył rektor SGH, obecny rocznik jest jeszcze w miarę obfity, a kolejny będzie nawet liczebniejszy (to efekt likwidacji gimnazjów i zbiegu dwóch roczników), jednak potem nastąpi mocne tąpnięcie liczby maturzystów. Odpowiedzią uczelni powinno być stałe podnoszenie jakości kształcenia, tak aby przyciągać najlepszych kandydatów.

Drugim kierunkiem jest umiędzynarodowienie. Polskie szkoły wyższe muszą skuteczniej zabiegać o dobrych studentów z zagranicy. Dziś przeszkadzają w tym długotrwałe i problematyczne procedury wizowe oraz powszechne w świecie obawy związane z wojną toczącą się za wschodnią granicą Polski. Prof. Wachowiak podkreślił, że Polska powinna pokazywać się jako kraj bezpieczny i atrakcyjny do studiowania, jednocześnie uczciwie uwzględniając ryzyka geopolityczne.

Mniej ludzi, większe znaczenie kompetencji

Zmiany demograficzne dotyczą nie tylko rekrutacji na studia, lecz także podaży pracy. Biznes oczekuje, że mniejsza liczba pracowników będzie lepiej przygotowana i bardziej produktywna. Zdaniem rektora potrzebne są trzy równoległe działania. Pierwsze to podnoszenie kompetencji osób wchodzących na rynek oraz tych, które już pracują, poprzez uczenie się przez całe życie. Drugie to mądra polityka migracyjna, nastawiona na pozyskiwanie specjalistów o potrzebnych kwalifikacjach i zdolnych do szybkiej adaptacji.

Trzecim elementem jest sztuczna inteligencja. Wachowiak przekonywał, że nie należy traktować jej jako zagrożenia, lecz jako narzędzie przejmujące część rutynowych i obciążających zadań. Dzięki temu ludzie mogą lepiej wykorzystywać własne kompetencje i czerpać większą satysfakcję z pracy. Warunkiem pozostaje jednak odpowiedzialne stosowanie technologii, oparte na uczciwości i jasno określonych wartościach.

AI zajmuje coraz ważniejsze miejsce także w programach kształcenia SGH. Uczelnia nie zamierza od niej uciekać, ponieważ dobrze używana technologia oszczędza czas i ułatwia działanie. Rektor zastrzegł jednak, że nie zastąpi ona tego, co w edukacji najważniejsze: relacji, emocji, kreatywności i bezpośredniej rozmowy studenta z wykładowcą.

Od mistrza do mentora

W cyfrowej rzeczywistości odzyskuje znaczenie bliska relacja między nauczycielem a studentem. Prof. Wachowiak podkreśla przy tym, że tradycyjny układ „uczeń–mistrz”, powinien – jak to ma miejsce na SGH - ewoluować w kierunku relacji „uczeń–mentor”. Rolą nauczyciela jest bowiem nie tylko przekazywanie wiedzy i rozwijanie umiejętności, ale również opieka, doradzanie i wskazywanie możliwości rozwoju.

Przykładem takiego podejścia jest program mentoringowy SGH, łączący studentów z absolwentami pracującymi w nauce, biznesie, kulturze i organizacjach społecznych. Według rektora inicjatywa sprawdza się i pokazuje, w jakim kierunku powinien zmierzać uniwersytet przyszłości: ma być nastawiony na kształtowanie indywidualnych predyspozycji studenta, przyjazny i wspierający, a zarazem silnie związany z otoczeniem gospodarczym i społecznym.

Nowoczesna uczelnia nie może ograniczać się do przekazania wiedzy. Powinna również umożliwiać zdobywanie doświadczenia i kształtować postawy. W świecie szybkich zmian technologicznych trwałym punktem odniesienia pozostają - jak podkreślił rektor - prawda, uczciwość, szacunek i profesjonalizm.

Gorąco zachęcamy do wysłuchania i obejrzenia całego wywiadu.