Po tym, jak z początkiem tego roku zasiłek pogrzebowy z 4 tysięcy złotych wzrósł do 7 tysięcy, znowu szykują się zmiany. Wedle zapowiedzi rządu i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostaną wprowadzone kolejne ułatwienia dla rodzin zmarłych, krótszy czas wypłat i nowy system elektroniczny, który ma wystartować od 2027 roku. To nie jedyne novum. Będzie też możliwość zyskania dodatkowego wsparcia przy drogich pochówkach.
Koszty organizacji pogrzebów, funkcjonowanie nowych przepisów oraz planowane zmiany dotyczące wypłaty zasiłków pogrzebowych, te kwestie były dyskutowane podczas posiedzenia sejmowej podkomisji stałej do spraw zabezpieczenia społecznego – poinformował portal rynekzdrowia.pl.
Zasiłek pogrzebowy po 13 latach mocno w górę
Jak przypomniał Sebastian Kamiński, zastępca dyrektora Departamentu Ubezpieczeń Społecznych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, od stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wzrósł z 4 tys. zł do 7 tys. zł. Była to pierwsza podwyżka tego świadczenia od 13 lat.
Jednocześnie zmieniły się zasady dotyczące jego wysokości. Wprowadzono mechanizm waloryzacji. W przyszłości zasiłek będzie więc mógł być podnoszony wraz ze wzrostem inflacji. Waloryzacja będzie przeprowadzana, jeżeli wskaźnik inflacji przekroczy 5 proc.
Podwyżka jest konieczna, bo koszty pochówku w wielu przypadkach są bardzo wysokie. Rodzina musi w krótkim czasie zapłacić za usługi pogrzebowe, trumnę lub urnę, miejsce na cmentarzu, transport zwłok czy inne wydatki związane z pochówkiem. Nawet 7 tys. zł nie zawsze wystarcza więc na pokrycie wszystkich wydatków.
Drogi pogrzeb? Rodzina może dostać dodatkową pomoc
Podczas posiedzenia podkomisji przypomniano również o możliwości uzyskania dodatkowego wsparcia z systemu pomocy społecznej. Chodzi o zasiłek celowy, który może zostać przeznaczony na pokrycie uzasadnionych i udokumentowanych kosztów pogrzebu.
Taka pomoc może zostać przyznana w dwóch sytuacjach. Pierwsza dotyczy przypadku, gdy po zmarłym w ogóle nie przysługuje zasiłek pogrzebowy. Druga – gdy koszty organizacji pochówku są wyjątkowo wysokie. Przykładem może być sprowadzenie ciała z zagranicy. Taki transport znacząco podnosi całkowity koszt pogrzebu.
Co ważne, dodatkowa pomoc może zostać przyznana również wtedy, gdy rodzina otrzymała już standardowy zasiłek pogrzebowy. Zasiłek celowy nie jest przy tym uzależniony od kryterium dochodowego.
ZUS skrócił termin wypłaty. Zamiast 30 dni są dwa tygodnie
Zmiany dotyczą nie tylko kwoty świadczenia. Uproszczona została również procedura jego uzyskania. Jak relacjonował rynekzdrowia.pl, podczas posiedzenia dużo uwagi poświęcono ograniczeniu formalności i przyspieszeniu wypłat.
Urszula Juszczak, dyrektorka Departamentu Zasiłków w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, poinformowała, że ustawowy termin wypłaty zasiłku pogrzebowego został skrócony z 30 do 14 dni. W praktyce rodziny nie czekają nawet tak długo. Obecnie średni czas oczekiwania na pieniądze wynosi około 9 dni.
ZUS ograniczył również liczbę dokumentów, które trzeba dołączyć do wniosku. Część danych potrzebnych do rozpatrzenia sprawy Zakład może pobierać bezpośrednio z Urzędu Stanu Cywilnego. Dla rodziny oznacza to mniej formalności w momencie, który i tak jest wyjątkowo trudny.
Zakład pogrzebowy może załatwić formalności za rodzinę
Kolejna zmiana dotyczy zakładów pogrzebowych. Ich udział w procedurze uzyskiwania zasiłku został uregulowany bezpośrednio w przepisach. Resort rodziny, pracy i polityki społecznej wyjaśniał, że wcześniej zakład pogrzebowy mógł przekazywać dokumenty do ZUS wyłącznie na podstawie upoważnienia udzielonego przez rodzinę. Obecnie możliwość ta została wpisana do przepisów.
Nowe regulacje pozwalają również podzielić wypłatę zasiłku pogrzebowego. W praktyce część pieniędzy może zostać przekazana bezpośrednio zakładowi pogrzebowemu na pokrycie kosztów organizacji pochówku, a pozostała kwota może trafić do osoby, która organizuje pogrzeb. ZUS poinformował, że rozwiązanie jest już wykorzystywane. Od początku 2026 roku zarejestrowano blisko 8 tys. podzielonych wypłat.
Od 2027 roku ma ruszyć elektroniczny system
Kolejne ułatwienie jest planowane na 2027 rok. Podczas posiedzenia przedstawiciele ZUS zapowiedzieli uruchomienie specjalnego systemu elektronicznego dla zakładów pogrzebowych.
Założenie jest proste: wnioski o zasiłek pogrzebowy będzie można składać za pośrednictwem systemu elektronicznego. Ma to ograniczyć liczbę formalności i jeszcze bardziej usprawnić obsługę wniosków. Nowe rozwiązanie ma również skrócić czas potrzebny na przekazywanie dokumentów i informacji między zakładem pogrzebowym a ZUS.
Podczas posiedzenia przedstawiciele branży zwracali jednak uwagę, że już obecnie pojawiają się problemy z formularzami. Dariusz Rutkiewicz z Instytutu Branży Pogrzebowej i Cmentarnej wskazywał, że formularz Z-12 nie zawiera wszystkich potrzebnych rubryk. W efekcie część informacji trzeba dopisywać poza właściwym drukiem.
Branżyści apelowali, aby problem został uwzględniony podczas projektowania nowego systemu elektronicznego. ZUS zapowiedział analizę zgłoszonych uwag przy kolejnych aktualizacjach formularza.
Na zasiłki pogrzebowe państwo wyda w tym roku 2,6 mld zł
Wyższy zasiłek oznacza oczywiście większe wydatki publiczne. Na wypłatę świadczeń w 2026 roku zaplanowano 2,6 mld zł. – Należy pamiętać jednocześnie, że zasiłek pogrzebowy nie jest tylko wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – mówił przedstawiciel Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
ZUS przedstawił również dane pokazujące, jak nowe przepisy działają w praktyce. Od 1 stycznia do 11 maja 2026 roku do Zakładu wpłynęło ponad 115,6 tys. wniosków o zasiłek pogrzebowy. W zdecydowanej większości przypadków wypłacano pełną kwotę świadczenia. Łączna wartość wypłat przekroczyła w tym okresie 859 mln zł.
ZUS poinformował również o przypadkach, w których konieczna była wypłata odsetek z powodu opóźnień. Trzeba je było wypłacić w 383 sprawach. Ich łączna wartość wyniosła 6333 zł.
Zasiłek pogrzebowy wypłaca nie tylko ZUS. Są też dane KRUS
Swoje dane przedstawiła również Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.W pierwszym kwartale 2026 roku KRUS wypłacił 11 293 zasiłki pogrzebowe. Łączna wartość tych świadczeń przekroczyła 70,6 mln zł.
Średni czas wypłaty zasiłku pogrzebowego przez KRUS wynosi obecnie około 10 dni. Oznacza to, że po zmianach obowiązujących od początku 2026 roku zarówno ZUS, jak i KRUS realizują wypłaty w czasie krótszym niż maksymalny ustawowy termin 14 dni.
Nie tylko zasiłek pogrzebowy. Jest też problem z miejscami na cmentarzach
Podczas posiedzenia sejmowej podkomisji rozmowa zeszła również na kwestie związane z funkcjonowaniem cmentarzy i prawem do grobu. Jedna z posłanek zwracała uwagę nie tylko na wysokie koszty miejsc pochówku i nisz urnowych w kolumbariach. Problemem są również osoby samotne, bezdomne oraz takie, których pogrzeb musiała zorganizować gmina.
Szczególne znaczenie ma kwestia opłat za miejsce na cmentarzu. Zazwyczaj są one wnoszone na 20 lat. Po tym czasie trzeba je przedłużyć. – Po 20 latach pojawia się znów problem, ponieważ pojawia się ogłoszenie, że jeśli nikt się nie pojawi z rodziny i z jakichś osób bliskich, które pokryją koszty (...) to grób jest likwidowany – mówiła podczas obrad posłanka cytowana przez rynekzdrowia.pl.
Dla tych, którzy nie mają rodziny lub bliskich mogących zająć się grobem i opłacać jego utrzymanie, może to oznaczać poważny problem. Dotyczy to również grobów osób, których pochówek został zorganizowany przez gminę.
Ustawa o cmentarzach ma już 67 lat. Potrzebne są zmiany
Do problemów związanych z przepisami dotyczącymi cmentarzy odniósł się również przedstawiciel branży pogrzebowej. Apelował o kontynuowanie prac nad zmianą ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Jego zdaniem obowiązujące regulacje są archaiczne i powodują problemy zarówno dla branży pogrzebowej, jak i rodzin osób zmarłych.
Przedstawiciel Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przypomniał jednak, że sprawy dotyczące cmentarzy pozostają w kompetencjach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zwrócił również uwagę, że obowiązująca ustawa pochodzi jeszcze z 1959 roku.
Podkomisja zapowiedziała skierowanie pytań do MSWiA dotyczących możliwych zmian w przepisach. W efekcie w kolejnych latach zmiany mogą objąć nie tylko wysokość zasiłku pogrzebowego i sposób jego wypłaty. Dyskusja dotyczy również funkcjonowania cmentarzy, prawa do grobu oraz kosztów, jakie ponoszą rodziny organizujące pochówek.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu