Koniec z dodatkowymi wizytami w sądzie i składaniem kolejnych wniosków. Teraz w sytuacji dziedziczenia nieruchomości można liczyć na prostszą procedurę wpisu do księgi wieczystej. Zmiany, które weszły w życie wraz z nowelizacją prawa o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece, pozwalają notariuszom składać elektroniczne wnioski o wpis już podczas sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia. To jednak nie jedyne ułatwienia, jakie w ostatnim czasie wprowadzono w sprawach spadków i darowizn.
Koniec z bieganiem między notariuszem a sądem
Nadal nie wszyscy wiedzą, że przepisy, które upraszczają procedurę ujawniania spadkobierców w księgach wieczystych, obowiązują od połowy marca. Zmiany w prawie o notariacie oraz ustawie o księgach wieczystych i hipotece przede wszystkim skracają drogę od odziedziczenia nieruchomości do uporządkowania jej stanu prawnego. Dotychczas sprawa nie kończyła się na sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia. Notariusz zawiadamiał sąd o dokonanej czynności, a w księdze wieczystej pojawiała się wzmianka o prowadzonej sprawie.
Na tym jednak formalności się nie kończyły. Spadkobierca musiał złożyć odrębny wniosek. Dopiero wtedy sąd wydawał kolejne rozstrzygnięcie dotyczące wpisania nowego właściciela nieruchomości i usunięcia wcześniejszej wzmianki. W praktyce oznaczało to dodatkowe formalności, kolejne dokumenty i konieczność pilnowania następnego etapu postępowania. Nowe przepisy ten schemat upraszczają. Sąd ma rozstrzygać sprawę jednym postanowieniem, co powinno przyspieszyć ujawnienie nowego właściciela nieruchomości w księdze wieczystej.
Wniosek do sądu złoży za spadkobiercę notariusz
Jedna z najważniejszych zmian dotyczy roli notariusza. Do tej pory to spadkobierca musiał sam zadbać o złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej i dopilnować kolejnego etapu postępowania. Teraz, na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego, notariusz może złożyć taki wniosek elektronicznie już podczas sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia.
To oznacza, że nie trzeba ponownie udawać się do sądu tylko po to, aby rozpocząć kolejną część procedury. Nie trzeba też samodzielnie kompletować dokumentów i pilnować, czy wniosek został prawidłowo przygotowany. Cała czynność może zostać wykonana przez notariusza w ramach prowadzonej już sprawy spadkowej.
Ma to również ograniczyć liczbę błędów formalnych. Dokumenty przygotowuje i przekazuje do sądu profesjonalista, co powinno ułatwić późniejsze rozpatrywanie spraw przez sądy wieczystoksięgowe.
Szybciej wiadomo, kto jest właścicielem nieruchomości
Dotychczas pomiędzy sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia a ostatecznym wpisem do księgi wieczystej pozostawała luka. Stan prawny nieruchomości nie był od razu w pełni ujawniony. W księdze pojawiała się wzmianka dotycząca prowadzonej sprawy, ale pełny wpis nowego właściciela następował dopiero po przeprowadzeniu kolejnego etapu postępowania. Dla właściciela nieruchomości mogło to być problemem. Szczególnie wtedy, gdy chciał szybko sprzedać odziedziczony dom lub mieszkanie albo ustanowić na nieruchomości zabezpieczenie kredytu.
Nowe rozwiązania mają ograniczyć czas oczekiwania na pełne uporządkowanie wpisów w księdze wieczystej. Chodzi nie tylko o wygodę spadkobierców, ale również o bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami. Im szybciej księga wieczysta pokazuje rzeczywisty stan prawny, tym łatwiej innym uczestnikom obrotu sprawdzić, kto faktycznie ma prawa do nieruchomości.
Notariusz musi sprawdzić, co dokładnie wchodzi do spadku
Zmiany dotyczą także samego początku procedury spadkowej. Przy sporządzaniu protokołu dziedziczenia notariusz jest zobowiązany ustalić, czy w skład spadku wchodzą prawa związane z nieruchomościami znajdującymi się w Polsce. Chodzi między innymi o prawo własności, użytkowanie wieczyste oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.
Informacja o takich prawach zostanie ujęta w protokole dziedziczenia. Dzięki temu dane potrzebne do późniejszego dokonania wpisów w księdze wieczystej mają być zgromadzone już na początku procedury. To kolejny element zmian, których ma ograniczyć liczbę czynności wykonywanych dopiero na późniejszym etapie.
Mniej formalności ma oznaczać bezpieczniejszy obrót nieruchomościami
Nowelizacja obejmuje prawa, które są ujawniane w księgach wieczystych. Jej założeniem jest przede wszystkim skrócenie procedur i ograniczenie sytuacji, w których rzeczywisty stan prawny nieruchomości przez długi czas nie znajduje odzwierciedlenia w księdze.
Ustawodawca zakłada, że szybsze i prostsze ujawnianie praw spadkobierców zwiększy bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami. Ma to znaczenie nie tylko dla tych, którzy właśnie odziedziczyli mieszkanie, dom czy działkę. Aktualny wpis w księdze wieczystej jest istotny również dla potencjalnego kupującego, banku czy innego podmiotu, który chce sprawdzić stan prawny nieruchomości.
Spadki i darowizny także z mniejszą liczbą dokumentów
Ułatwienia nie dotyczą wyłącznie ksiąg wieczystych. W ostatnim czasie zmieniły się również niektóre zasady związane z rozliczaniem spadków i darowizn. Od sierpnia ubiegłego roku obowiązują przepisy, które zniosły konieczność przedstawiania zaświadczenia z urzędu skarbowego przy sprzedaży lub obciążaniu majątku otrzymanego nieodpłatnie od najbliższej rodziny.
Wcześniej taki dokument trzeba było przedstawić przy sporządzaniu aktu notarialnego. Zaświadczenie potwierdzało, że podatek został zapłacony, nie był należny albo zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Obecnie, jeżeli majątek został nabyty od osób objętych zwolnieniem podatkowym, obowiązek uzyskania takiego zaświadczenia został zniesiony. Nie oznacza to jednak, że podatnik może całkowicie zapomnieć o urzędzie skarbowym.
Darowiznę trzeba zgłosić w terminie
Zwolnienie z podatku i brak obowiązku przedstawiania dodatkowego zaświadczenia nie działają automatycznie. Kluczowe pozostaje terminowe zgłoszenie nabycia majątku do urzędu skarbowego. W przypadku darowizny trzeba to zrobić w ciągu sześciu miesięcy od jej otrzymania.Przy dziedziczeniu termin liczony jest natomiast od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku.
W określonych przypadkach trzeba także odpowiednio udokumentować przekazanie pieniędzy. Jest to szczególnie istotne przy darowiznach pieniężnych, gdy podatnik chce skorzystać ze zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny. Samo pokrewieństwo nie wystarczy więc do zachowania wszystkich preferencji podatkowych. Trzeba jeszcze dopilnować wymaganych formalności.
Zmiany dotyczą również prywatnych rent
Kolejna grupa zmian obejmuje zasady opodatkowania prywatnie ustanawianych rent. Wcześniej każda wypłata wiązała się z koniecznością składania odrębnych deklaracji podatkowych przez obie strony. Po zmianach wystarczy jedno rozliczenie obejmujące całość zobowiązania podatkowego.
Przepisy doprecyzowują także moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu prawa do świadczeń. Co do zasady obowiązek podatkowy powstanie już w momencie ustanowienia świadczenia, jeżeli możliwe będzie określenie jego wartości. Jeżeli natomiast wartości świadczenia nie będzie można ustalić na tym etapie, obowiązek podatkowy powstanie wraz z wypłatą kolejnych świadczeń.
Nie wiadomo, jak długo będzie trwało świadczenie? Jest zasada
Przepisy przewidują również rozwiązanie na wypadek, gdy czas trwania świadczenia nie został określony. W takim przypadku do obliczeń przyjmuje się okres dziesięciu lat. Co więcej, za zgodą podatnika urząd skarbowy będzie mógł samodzielnie oszacować wartość świadczeń.
Ma to uporządkować sposób rozliczania sytuacji, w których wartość prawa do świadczeń nie jest od początku łatwa do ustalenia.
Spadek, darowizna, nieruchomość. Prostsze formalności
Wprowadzone zmiany mają wspólny cel: ograniczyć liczbę czynności, które musi wykonać osoba otrzymująca majątek w drodze spadku lub darowizny. W przypadku nieruchomości część obowiązków przejmie notariusz. Wniosek o wpis do księgi wieczystej będzie mógł zostać złożony elektronicznie już przy sporządzaniu aktu poświadczenia dziedziczenia.
Z kolei w sprawach podatkowych najbliższa rodzina nie musi już w określonych sytuacjach zdobywać zaświadczenia z urzędu skarbowego przed sprzedażą lub obciążeniem otrzymanego majątku.
Nie znikają jednak wszystkie obowiązki. Nadal trzeba pamiętać o terminowym zgłoszeniu darowizny lub nabycia spadku, a w niektórych przypadkach także o odpowiednim udokumentowaniu przekazania pieniędzy.
W praktyce oznacza to mniej wizyt w sądach i urzędach, mniej dokumentów do skompletowania i szybsze uporządkowanie sytuacji prawnej po otrzymaniu spadku lub darowizny. Największa zmiana polega jednak na tym, że część formalności, które wcześniej musiał pilnować sam zainteresowany, została przesunięta na profesjonalistów albo całkowicie zniesiona.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu