Czy nauczyciel może zabrać uczniowi telefon? Nowe zasady od 1 września 2026 r.

Początek roku szkolnego 2026/2027 przyniósł bardzo istotną zmianę dotyczącą smartfonów. Od 1 września 2026 r. w szkołach podstawowych obowiązuje ustawowy zakaz korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych umożliwiających komunikowanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu lub dźwięku.

Zakaz dotyczy pobytu ucznia na terenie szkoły w związku z realizacją zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, a także zajęć edukacyjnych organizowanych poza szkołą. To oznacza, że nauczyciel nie musi już opierać się wyłącznie na szkolnym statucie, aby wymagać od ucznia powstrzymania się od korzystania ze smartfona w szkole podstawowej. Podstawą jest ustawa – Prawo oświatowe.

Czy nauczyciel może zabrać telefon uczniowi?

Tu trzeba rozróżnić dwie sytuacje. Po pierwsze – nauczyciel może polecić uczniowi odłożenie telefonu lub przekazanie go do miejsca przechowywania, jeżeli takie rozwiązanie zostało prawidłowo wprowadzone w szkole.

Nowe przepisy pozwalają dyrektorowi szkoły, za zgodą rady pedagogicznej i rady rodziców oraz po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego, zorganizować miejsce lub miejsca przechowywania telefonów. Szkoła określa również szczegółowe zasady odkładania urządzeń i ich odbierania. Jeżeli takie rozwiązanie funkcjonuje w szkole, uczeń musi przestrzegać ustalonych zasad.

Po drugie – czym innym jest przechowanie telefonu zgodnie z zasadami szkoły, a czym innym „konfiskata” telefonu. Nauczyciel nie staje się właścicielem telefonu i nie może traktować urządzenia jak swojej własności. Telefon nadal należy do ucznia albo jego rodziców.

Szkoła może przechowywać telefon, ale musi zapewnić jego bezpieczeństwo

Nowe przepisy przewidują możliwość stworzenia w szkole specjalnego miejsca przechowywania telefonów. Ma ono zapewniać bezpieczeństwo urządzeń oraz ochronę prawa ucznia do prywatności. To bardzo ważne z punktu widzenia odpowiedzialności szkoły.

Jeżeli szkoła organizuje depozyt telefonów, powinna mieć jasno określone zasady:

• kiedy uczeń oddaje telefon,
• gdzie urządzenie jest przechowywane,
• kto ma do niego dostęp,
• kiedy uczeń może telefon odebrać,
• w jaki sposób telefon jest wydawany,
• kto odpowiada za urządzenie podczas przechowywania.

Czy nauczyciel może zatrzymać telefon do końca dnia?

Jeżeli statut lub zasady przechowywania telefonów przewidują, że urządzenie jest odkładane w określone miejsce i odbierane np. po zakończeniu zajęć, nauczyciel może egzekwować tę procedurę. Nie oznacza to jednak, że nauczyciel może samodzielnie wymyślić dowolną karę polegającą na zatrzymaniu telefonu na kilka dni czy tygodni.

Rzecznik Praw Obywatelskich już wcześniej zwracał uwagę, że szkoła nie ma generalnego prawa do „rekwirowania” rzeczy należących do uczniów. Wskazywał jednocześnie, że możliwe jest czasowe pozbawienie ucznia możliwości korzystania z telefonu, jeżeli wynika to z przyjętych w szkole zasad.

W praktyce, po zmianach od 1 września 2026 r. kluczowe znaczenie ma więc zgodność działania nauczyciela z ustawą, statutem szkoły i przyjętą procedurą przechowywania urządzeń.

Nauczyciel nie może przeglądać telefonu ucznia

Samo odebranie telefonu w związku z naruszeniem szkolnych zasad nie daje nauczycielowi prawa do przeglądania jego zawartości. Nauczyciel nie może więc samodzielnie:

• odblokować telefonu ucznia,
• czytać jego wiadomości,
• przeglądać zdjęć,
• sprawdzać komunikatorów,
• przeglądać historii przeglądania,
• sprawdzać mediów społecznościowych.

RPO wskazywał, że przeglądanie zawartości telefonu ucznia przez nauczyciela może naruszać jego prawo do prywatności.

A co z nagrywaniem nauczyciela?

Szczególnym przypadkiem jest sytuacja, gdy uczeń używa telefonu do nagrywania nauczyciela albo innych uczniów. Szkoła może zakazać korzystania z urządzeń umożliwiających rejestrowanie obrazu i dźwięku. W szkole podstawowej wynika to obecnie również z ustawowego zakazu.

Nauczyciel może zatem podjąć działania przewidziane w szkolnych zasadach, aby przerwać takie zachowanie. Nie oznacza to jednak automatycznie prawa do przeglądania nagrania czy całej zawartości telefonu.

Uczeń może więc mieć telefon przy sobie, jeżeli statut szkoły określa warunki jego wnoszenia. Szkoła może jednak wprowadzić rozwiązanie, zgodnie z którym uczniowie na początku pobytu w szkole odkładają urządzenia w wyznaczonym miejscu. Nie oznacza to więc, że od 1 września 2026 r. każdy uczeń szkoły podstawowej musi zostawić telefon w domu.

Ustawowy zakaz nie jest absolutny. Przepisy przewidują m.in. możliwość skorzystania z telefonu za zgodą nauczyciela, jeżeli jest to potrzebne do realizacji programu nauczania, sprawdzenia wiedzy uczniów albo zapewnienia kontaktu ucznia z rodzicami w sytuacji nagłej. Przewidziano również wyjątki związane m.in. ze stanem zdrowia, niepełnosprawnością i szczególnymi potrzebami ucznia.

art. 98, art. 98a i art. 99 ustawa z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (j.t. Dz.U. z 2026 r. poz. 820; ost.zm. Dz.U. z 2026 r. poz. 1036)