Od 5 sierpnia 2026 r. obowiązują nowe wymagania dotyczące osób świadczących usługi opiekuńcze, ale nie dotyczą one automatycznie każdego prywatnego opiekuna seniora. Ministerstwo wyjaśniło, że kluczowe znaczenie ma to, w ramach jakiego systemu świadczona jest opieka. Sprawdzamy, kogo obejmują nowe obowiązki, kto ma czas na uzupełnienie dokumentów i szkolenia oraz jaki wyjątek może mieć znaczenie dla rodzin zatrudniających opiekuna na własny koszt.
Nowe wymagania dla opiekunów seniorów. Kogo obejmują przepisy od 5 sierpnia 2026 r.?
Nowe przepisy wprowadziły szczegółowy standard świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Zakres pomocy został znacznie dokładniej opisany niż wcześniej. Obejmuje m.in. pomoc w codziennym funkcjonowaniu, przygotowywaniu posiłków, ubieraniu się, czynnościach higienicznych, robieniu zakupów czy załatwianiu spraw urzędowych.
Opiekun może również pomagać przy korzystaniu ze sprzętu rehabilitacyjnego, a w określonych sytuacjach wykonywać proste czynności związane z monitorowaniem stanu zdrowia, np. pomiar ciśnienia, temperatury, poziomu cukru czy saturacji. Rozporządzenie określa także zasady dotyczące poszanowania godności i prywatności seniora, ciągłości opieki oraz monitorowania jakości świadczonych usług.
Więcej o tym, jakie konkretnie czynności może wykonywać opiekun i jak gmina będzie kontrolować jakość pomocy, pisaliśmy w artykule: [Od 7 sierpnia obowiązują nowe standardy opieki domowej. Co zmieniło rozporządzenie?]
Płacisz za prywatną opiekę nad seniorem? Ministerstwo wskazuje ważny wyjątek
Wraz ze zmianami pojawiły się również nowe wymagania dotyczące osób wykonujących usługi opiekuńcze. I tutaj pojawia się ważne rozróżnienie. Ministerstwo wyjaśniło, że wymagania określone w art. 50 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej dotyczą osób świadczących usługi opiekuńcze, które są realizowane w ramach systemu pomocy społecznej. Chodzi więc o usługi organizowane przez gminę w ramach jej zadań własnych. Nie oznacza to więc, że każda osoba pomagająca seniorowi w domu automatycznie podlega wymaganiom określonym w art. 50 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej.
Prywatny opiekun seniora też musi spełnić nowe wymagania? Ministerstwo odpowiada
Ministerstwo zostało zapytane, czy wymagania z art. 50 ust. 4a obejmują również osoby, które świadczą usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, ale są finansowane prywatnie przez rodzinę lub inną osobę. Odpowiedź resortu wskazuje, że przepisy odnoszą się do osób świadczących usługi opiekuńcze w ramach systemu pomocy społecznej, czyli organizowanych przez gminę.
To ważna informacja dla rodzin, które zatrudniają prywatnego opiekuna seniora. Nie należy automatycznie utożsamiać prywatnej opieki z usługami opiekuńczymi organizowanymi przez gminę na podstawie ustawy o pomocy społecznej.
Oświadczenie o zdolności psychofizycznej i pierwsza pomoc. Kogo obejmują obowiązki?
Nowelizacja wprowadziła wymagania dotyczące osób świadczących usługi opiekuńcze. Chodzi m.in. o: pełnoletność, zdolność psychofizyczną do wykonywania usług, ukończenie szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy. Wprowadzono również ograniczenia dotyczące świadczenia usług na rzecz określonych członków rodziny podopiecznego.
Opiekun seniora ma czas tylko do 5 września. Chodzi o ważne oświadczenie
W ustawie przewidziano okres przejściowy dla osób, które już wykonywały usługi opiekuńcze przed wejściem nowych przepisów w życie. W przypadku oświadczenia o zdolności psychofizycznej termin na jego złożenie upływa 5 września 2026 r. Oświadczenie należy przekazać podmiotowi świadczącemu usługi opiekuńcze.
Do 5 listopada trzeba uzupełnić szkolenie. Kogo dotyczy termin?
Drugi termin dotyczy szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy. Osoby, które wykonywały usługi opiekuńcze przed 5 sierpnia 2026 r., a nie mają jeszcze wymaganego szkolenia, mogą kontynuować pracę do 5 listopada 2026 r. Po tej dacie muszą już spełniać również ten wymóg.
Usługi sąsiedzkie to wyjątek. Nowy okres przejściowy ich nie obejmuje
Warto przy tym zaznaczyć, że okres przejściowy przewidziany w nowelizacji dotyczy osób wykonujących usługi opiekuńcze, a nie osób świadczących usługi sąsiedzkie. Wymagania wobec osób wykonujących usługi sąsiedzkie obowiązują już od 1 listopada 2023 r., kiedy przepisy wprowadziły tę formę pomocy.
Ministerstwo nie planuje na razie dodatkowych wytycznych dla gmin
Czy po wejściu w życie nowych przepisów gminy otrzymają dodatkowe instrukcje od Ministerstwa? Na pytanie w tej sprawie resort odpowiedział, że na obecnym etapie nie planuje wydawania dodatkowych wyjaśnień ani rekomendacji. Powód jest prosty: kwestie dotyczące standardu usług zostały uregulowane w rozporządzeniu. Ministerstwo zapowiedziało jednak monitorowanie sposobu wdrażania nowych przepisów. Jeżeli po ich wejściu w życie okaże się, że potrzebne są dodatkowe materiały, resort nie wyklucza ich przygotowania.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu