Do świadczeń rodzinnych należy m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku. Zasiłek ten ma na celu przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Komu przysługuje zasiłek? Jakie trzeba spełnić warunki i ile wynosi to świadczenie?
Zasiłek rodzinny ma służyć częściowemu pokryciu kosztów związanych z utrzymaniem dziecka. Prawo do jego otrzymania - wraz z dodatkami - przysługuje rodzicom lub jednemu z nich, a także opiekunowi prawnemu. Świadczenie może być przyznane również opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się.
Zobacz również: Można łączyć świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach z świadczeniem rodzicielskim
Okres pobierania i wysokość zasiłku rodzinnego
Zasiłek rodzinny przysługuje do określonego wieku dziecka lub zakończenia nauki. Co do zasady świadczenie wypłacane jest do ukończenia przez dziecko 18 lat. Może być jednak pobierane dłużej – jeśli dziecko kontynuuje naukę w szkole, prawo do zasiłku przysługuje maksymalnie do 21. roku życia.
W przypadku osób uczących się, które posiadają orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenie może być wypłacane do 24. roku życia - pod warunkiem dalszej nauki w szkole lub na uczelni. Taki sam limit wieku dotyczy także osoby uczącej się.
Jeżeli nauka w szkole wyższej kończy się w trakcie ostatniego roku studiów, prawo do zasiłku zachowane jest do zakończenia tego roku - jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 lat.
Wysokość zasiłku rodzinnego
Miesięczna wysokość zasiłku rodzinnego zależy od wieku dziecka. Na najmłodsze dzieci, do ukończenia 5 lat, przysługuje 95 zł. W przypadku dzieci powyżej 5. roku życia do 18 lat świadczenie wynosi 124 zł miesięcznie.
Najwyższa stawka dotyczy starszych dzieci - powyżej 18. roku życia do 24 lat - i wynosi 135 zł miesięcznie.
Wysokość zasiłku rodzinnego oraz kryteria dochodowe, od których zależy jego przyznanie, nie zmieniają się automatycznie co roku. Podlegają one waloryzacji, która następuje zazwyczaj co 3 lata.
Kolejna ustawowa weryfikacja wysokości świadczeń rodzinnych (z wyjątkiem świadczenia pielęgnacyjnego) przypada na 2027 r. Pojawia się więc pytanie, czy od listopada 2026 r. rodzice mogą liczyć na wyższe kwoty.
Nie jest to jednak pewne. Jak podkreśla MRPiPS, sama weryfikacja nie oznacza automatycznej podwyżki świadczeń.
Negatywne przesłanki przyznania zasiłku rodzinnego
Kiedy zasiłek omawiany w niniejszym artykule nie przysługuje? Odpowiedzi należy szukać w art. 7 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Otóż zasiłek nie przysługuje:
1) dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim;
2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej;
3) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;
4) pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko;
5) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że:
a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje,
b) ojciec dziecka jest nieznany,
c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone,
d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka,
e)dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach;
6) członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Dodatki do zasiłku rodzinnego
Do zasiłku rodzinnego mogą być przyznawane dodatkowe świadczenia, zależne od sytuacji dziecka i rodziny.
Przysługują one m.in. z tytułu urodzenia dziecka, sprawowania opieki w okresie urlopu wychowawczego czy samotnego wychowywania. Można je otrzymać także w przypadku wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej.
Dodatki obejmują również wsparcie związane z kształceniem i rehabilitacją dziecka z niepełnosprawnością, rozpoczęciem roku szkolnego oraz podjęciem nauki poza miejscem zamieszkania.
Dodatek z tytułu urodzenia dziecka
Dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi prawnemu. Może go otrzymać także opiekun faktyczny - pod warunkiem że dziecko nie ukończyło 1. roku życia i świadczenie nie zostało wcześniej przyznane rodzicom lub opiekunowi prawnemu.
Ważne
Świadczenie ma charakter jednorazowy i wynosi 1000 zł. Jeśli podczas jednego porodu urodzi się więcej niż jedno dziecko lub złożony zostanie wniosek o przysposobienie kilkorga dzieci, dodatek przysługuje na każde z nich osobno.
Warunkiem uzyskania świadczenia jest pozostawanie przez kobietę pod opieką medyczną najpóźniej od 10. tygodnia ciąży aż do porodu. Fakt ten trzeba potwierdzić odpowiednim zaświadczeniem lekarskim lub dokumentem wystawionym przez położną.
Wymóg ten nie dotyczy osób, które są opiekunami prawnymi lub faktycznymi dziecka ani tych, które je przysposobiły.
Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego
Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu lub prawnemu – pod warunkiem, że faktycznie sprawują opiekę nad dzieckiem i mają prawo do urlopu wychowawczego.
Świadczenie wypłacane jest przez określony czas: do 24 miesięcy, do 36 miesięcy - jeśli opieka dotyczy więcej niż jednego dziecka urodzonego podczas jednego porodu, oraz do 72 miesięcy w przypadku dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wysokość dodatku wynosi 400 zł miesięcznie i przysługuje jeden, niezależnie od liczby dzieci pozostających pod opieką. Jeśli świadczenie należy się za niepełny miesiąc, jego kwota jest odpowiednio przeliczana proporcjonalnie do liczby dni.
Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwotę dodatku przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.
W sytuacji, gdy oboje rodzice jednocześnie korzystają z urlopu wychowawczego, wypłacany jest tylko jeden dodatek.
Świadczenie nie przysługuje m.in. osobom, które przed urlopem wychowawczym były zatrudnione krócej niż 6 miesięcy, podejmują pracę uniemożliwiającą osobistą opiekę nad dzieckiem lub gdy dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez większość tygodnia. Dodatek nie jest też wypłacany w przypadku pobierania zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rodzicielskiego.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu