Oświadczenie woli to podstawowy i niezbędny element każdej czynności prawnej, a więc zgodnego z prawem działania zmierzającego do wywołania określonych skutków prawnych.
Oświadczenie woli jest zachowaniem człowieka polegającym na ujawnieniu woli poprzez dostateczne wyrażenie zamiaru skutku prawnego.
Aby określone działanie zostało uznane za oświadczenie woli, musi być ono złożone na poważnie (odzwierciedlać faktyczną wolę składającego), w sposób swobodny (brak przymusu fizycznego ani psychicznego) i zrozumiały (skutek, jaki chce osiągnąć składający, jest możliwy do ustalenia w drodze interpretacji).
Warto dodać, że oświadczenia woli nie muszą być wyrażane w sposób wyraźny a kategoria „zrozumiałości” nie wyklucza możliwości składania ich również w sposób dorozumiany, w tym wręcz milczący (np. milczące przedłużenie umowy najmu poprzez zgodę wynajmującego na dalsze używanie rzeczy przez najemcę).
Do składania oświadczeń woli niezbędne jest posiadanie polegającej na możliwości (nabywania praw i zaciągania zobowiązań) poprzez.
Zdolność taką mogą mieć zarówno (od momentu powstania, działając przez organy lub przedstawicieli) jak i . mają osoby (ukończyły 18 r.ż.). Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja kiedy niepełnoletnia kobieta (która ukończyła już 16 lat) wejdzie w związek małżeński – w momencie zawarcia związku nabywa pełną zdolność do czynności prawnej. charakteryzuje natomiast osoby, które . oraz (całkowicie). Co do zasady , a oświadczenie woli bądź . W wyjątkowych sytuacjach takich jak zawarcie umowy spośród umów (o ile nie pociąga rażącego pokrzywdzenia małoletniego/ubezwłasnowolnionego) osoby bez nie posiadające zdolności prawnej mogą samodzielnie zawrzeć ważną umowę (np. dziesięcioletni chłopiec kupujący chleb - zawiera ważną umowę kupna-sprzedaży).
Poza osobami fizycznymi nie mającymi zdolności do czynności prawnych oraz posiadającymi jej pełnię istnieje również trzecia grupa – posiadający . Są to osoby w wieku oraz osoby (także te, przeciwko którym toczy się postępowanie o ubezwłasnowolnienie).
Mogą oni dokonywać czynności prawnych i w przypadku (np. otrzymanie darowizny).
Czynności prawne i (np. przeniesienie prawa własności) na ich dokonanie przez . W przypadku zawarcia takiej ze strony przedstawiciela dochodzi do dokonania (tzw. „”), która charakteryzuje się . W takiej sytuacji () przez przedstawiciela zawartej czynności, natomiast w przypadku takiej . od tej zasady jest brak wymogu zgody przedstawiciela ustawowego w sytuacji zawarcia umowy należącej do umów , lub osobie ograniczonej w zdolności do czynności prawnych przez przedstawiciela ustawowego.
Kodeks cywilny jasno stwierdza, że (czasem tylko co do części, jeśli problem dotyczy mniej istotnych elementów czynności) są czynności prawne , lub mające na celu . Często brak zachowania wymaganej przez ustawę szczególnej również może o stwierdzeniu czynności prawnej (np. umowa sprzedaży mieszkania wymagająca zachowania formy aktu notarialnego). Inną przyczyną uznania nieważności czynności prawnej może być .
to nic innego niż oświadczenie wpływające na ważność czynności prawnej. Wymienionymi w kodeksie cywilnym :
• powzięcia decyzji czyli sytuacja, w której składający oświadczenie woli (brak świadomości) lub (brak swobody). Może być to jak m.in. choroba psychiczna albo – np. chwilowe zaburzenia świadomości. Złożenie oświadczenia woli w stanie brak świadomości i swobody skutkuje dokonywanej czynności prawnej.
• polega na ukrytym porozumieniu uczestników czynności prawnej dążących do niewywołania skutków lub wywołania skutków, ale innych niż wynikające z charakteru czynności. Innymi słowy jest to Przykładowo może być to formalne zawarcie nieodpłatnej umowy użyczenia lokalu (czynność symulowana), aby ukryć rzeczywiście uzgodniony między stronami, odpłatny najem (czynność dysymulowana). W takiej sytuacji zawsze skutkuje . Czynność taka może jednak być w zakresie o ile spełnia wymogi dot. dokonania tej czynności.
• ma miejsce w sytuacji kiedy składający oświadczenie woli podejmuje decyzję w oparciu o – np. kupuje książkę w przekonaniu, że została ona własnoręcznie podpisana przez autora. Złożenie oświadczenia będąc w błędzie skutkuje .
• uznawany jest za formę błędu kwalifikowanąi w celu uzyskania w ten sposób oświadczenia woli od drugiej strony. Podobnie jak w sytuacji błędu, oświadczenie woli złożone pod wpływem podstępu jest nieważne ().
• jest to polegające na wywołaniem negatywnych konsekwencji dla składającego oświadczenie woli (lub os. 3) jeśli nie złoży on tego świadczenia. Groźba oraz (jeśli obawa byłaby uzasadniona, a groźba możliwa do spełnienia) jest wadą oświadczenia woli skutkującą .
Wady oświadczeń woli mogą prowadzić do 2 rodzajów nieważności – względnej i bezwzględnej. czynności prawnej oznacza, że czynność od chwili jej dokonania oraz (konwalidacja). , zwana też , oznacza natomiast, że dokonana czynność prawna jest i , jednak w terminie określonym przez ustawodawcę, osoba przez niego wskazana tej czynności.
opr. Marta Zybert
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu