Nowe zasady wyłączenia sędziego od orzekania w sądach administracyjnych

Posłowie zdecydowali, że sędzia może być wyłączony z orzekania w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego, jeżeli wcześniej brał udział lub był w składzie orzekającym w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu.

Za przyjęciem nowelizacji Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym głosowało 412 posłów, jeden był przeciw, żaden nie wstrzymał się od głosu. Nowela jest wykonaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Nowela dotyczy wyroków oraz postanowień kończących postępowanie w sprawie

Chodzi o sytuację, gdy sędzia najpierw orzekał co do legalności decyzji administracyjnej, a następnie - w innym postępowaniu - miał rozstrzygnąć o legalności kolejnej decyzji administracyjnej, odmawiającej uchylenia tej decyzji po wznowieniu postępowania administracyjnego. Sędzia, orzekając w drugim postępowaniu, mógłby czuć się związany swoimi poglądami, wyrażonymi podczas pierwszego postępowania. Budzi to wątpliwości co do obiektywizmu sędziego.

Dlatego w ustawie rozszerzono katalog umożliwiający wyłączenie sędziego o przesłankę, zgodnie z którą z mocy ustawy będzie wyłączony od orzekania w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia w tej sprawie.

Jak podkreślono w uzasadnieniu noweli, dotyczy ona wyroków oraz postanowień kończących postępowanie w sprawie. Do typowych postanowień kończących postępowanie, czyli zamykających drogę do wydania wyroku, należy np. postanowienie o umorzeniu postępowania czy o odrzuceniu środka odwoławczego. Natomiast nowa regulacja nie obejmuje zarządzeń wydawanych w toku postępowania, gdyż nie służą one merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy.