Kto odpowiada za kontrole i monitoring projektów unijnych

Wszyscy beneficjenci realizujący projekty w ramach starej i nowej perspektywy finansowej muszą liczyć się z koniecznością kontroli przeprowadzanych zarówno przez instytucje krajowe, jak i wspólnotowe. Kontrola wydatkowania środków unijnych polega w pierwszej kolejności na sprawdzeniu, czy beneficjenci realizują projekty zgodnie z umową o dofinansowanie projektu, przepisami prawa oraz wytycznymi instytucji zarządzającej programem. Oprócz instytucji odpowiedzialnych za prawidłowe wdrażanie programów czynności sprawdzające mogą wykonywać również inne niezależne organy kontroli. W Polsce taką funkcję sprawuje Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej (GIKS), który realizuje te kontrole za pomocą urzędów kontroli skarbowej. Takie kontrole polegają m.in. na wyrywkowym sprawdzaniu poniesionych przez samorząd wydatków kwalifikowanych. Do kontroli upoważnione są również instytucje Unii Europejskiej: Komisja Europejska, Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF oraz Europejski Trybunał Obrachunkowy. Samorządy realizujące projekty ze środków unijnych mogą również spodziewać się kontroli ze strony Urzędu Zamówień Publicznych oraz Najwyższej Izby Kontroli.

Najważniejsza z punktu widzenia samorządów jest kontrola przeprowadzana przez instytucje zaangażowane we wdrażanie programów, która oznacza weryfikację kwalifikowalności wydatków oraz potwierdzenie wykonania usług/dostaw. Sprawdzane są przede wszystkim dokumenty przedstawione przez beneficjenta - dotyczy to wniosku o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami oraz wniosków o płatność wraz z załącznikami (fakturami lub innymi dokumentami o równoważnej wartości dowodowej). Podczas kontroli sprawdzana jest również zgodność realizowanego projektu z przepisami dotyczącymi zamówień publicznych. Kontroli podlega także sposób księgowania wydatków (w szczególności prowadzenie wyodrębnionej ewidencji księgowej dla potrzeb projektu, zgodnie z wymogami instytucji zarządzającej danym programem operacyjnym) oraz osiąganie celów określonych przez beneficjenta w projekcie.