Odszkodowania uderzą w budżet

Od lipca łatwiej będzie dochodzić odpowiedzialności od państwa za szkody i błędy wyrządzone przez prokuratorów i wymiar sprawiedliwości. Za sprawą nowelizacji k.p.k. otworzy się m.in. możliwość dochodzenia odszkodowań od Skarbu Państwa w razie uniewinnienia lub umorzenia postępowania, o ile wobec podejrzanego lub oskarżonego stosowano np. zatrzymanie, tymczasowe aresztowanie, dozór policji, zakaz opuszczania kraju czy zabezpieczenie majątkowe. Do tej pory można się było o to starać tylko w razie uchylenia prawomocnego wyroku w efekcie kasacji lub wznowienia postępowania.

Jakie skutki finansowe będzie to za sobą pociągało i czy są na to zabezpieczone środki? Pomysłodawca zmian, minister sprawiedliwości, nie potrafi odpowiedzieć.

Wróżenie z fusów

– – przyznaje Patrycja Loose, rzecznik prasowy ministra sprawiedliwości.

Jak mówi, można założyć, że wobec rozszerzenia zakresu podstaw do ubiegania się o takie odszkodowanie i zadośćuczynienie nowe regulacje mogą spowodować zwiększenie liczby roszczeń.

– – podkreśla Loose.

Dziś nie ma bowiem możliwości ubiegania się o odszkodowanie w przypadku zastosowania środków karnych lub środków przymusu, które mogą się okazać równie dolegliwe jak sama kara.

– – podkreśla rzeczniczka MS.

Wada legislacyjna

Czy jednak ustawodawca ma prawo nie oszacować wpływu nowych regulacji na finanse państwa?

– – tłumaczy dr Ryszard Piotrowski, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego.

– – twierdzi.

Jak mówi, pojawia się w takim wypadku wątpliwość konstytucyjna, czy wszystko odpowiada zasadzie rzetelności i sprawności działania ustawodawcy.

– – pyta retorycznie dr Piotrowski.

Rozstrzygnięcia sądowe, stanowiące podstawę do wypłat, zapadną dopiero za jakiś czas.

– – podkreśla konstytucjonalista.

I coś zapewne jest na rzeczy: nieoficjalnie twórcy reformy liczą na efekt podobny, jaki miał miejsce przy tymczasowym aresztowaniu. Po tym, gdy ułatwiono dochodzenie odszkodowań za jego niesłuszne stosowanie, liczba tymczasowych aresztów zaczęła spadać. Tak więc wzrost liczby roszczeń okazał się przejściowy.

Przesunięcie reformy

– – postuluje Mateusz Martyniuk, rzecznik prasowy prokuratury generalnej.

– – dodaje.

– – przypomina Mateusz Martyniuk.

Wiadomo, że roczny koszt funkcjonowania nowelizacji k.p.k., która wchodzi w życie 1 lipca, ma wynieść maksymalnie 200 mln zł. Gros pochłoną koszty wynagrodzeń dla obrońców z urzędu „na żądanie”. Skąd wezmą się pieniądze na inne rozwiązania, np. odszkodowania od Skarbu Państwa?

– – informuje Wiesława Dróżdż, rzecznik prasowy ministra finansów. ©?

Odszkodowania od Skarbu Państwa

Tak jest

1. Oskarżony, który w wyniku wznowienia postępowania lub kasacji został uniewinniony lub skazany na łagodniejszą karę może dochodzić tylko odszkodowania lub zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie, stosowanie środka zabezpieczającego

2. Brak odszkodowania za środki przymusu w razie umorzenia lub uniewinnienia

3. Można uzyskać odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie, ale tylko wtedy, gdy wszczęto postępowanie karne i ktoś usłyszał zarzuty

Tak będzie

1. Oskarżonemu, który w wyniku kasacji lub wznowienia postępowania został uniewinniony lub wobec którego orzeczono łagodniejszą karę lub środek karny albo środek związany z poddaniem sprawcy próbie, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem niego w całości lub w części kary lub środka, środka przymusu określonego w dziale VI.

2. Wprowadzenie odszkodowania lub zadośćuczynienia w razie uniewinnienia lub umorzenia, któremu towarzyszyło stosowanie środków przymusu

3. Odszkodowanie będzie też przysługiwało każdemu zatrzymanemu, nie tylko potem oskarżonemu. Czyli także takiej osobie, która nie usłyszała potem zarzutów i nie stała się podejrzanym.