Wyprowadzić prokuraturę z sądów

Prokurator na sali sądowej nie dziwi. Powinien jednak wiedzieć, kiedy ją opuścić. Najlepiej w tym samym momencie, w którym robią to obrońca i jego klient. Oskarżyciele często pozostają jednak na sali rozpraw razem z sędzią. Utyskują, że tylko dlatego, że nie mają w sądzie gdzie się podziać. Nie przekonuje to adwokatów, którym przychodzi tłumaczyć klientom, dlaczego przeciwnicy mogą więcej.

–– wskazuje adwokat Radosław Baszuk.

– – przyznaje sędzia Wojciech Hajduk, podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości.

Pismo a praktyka

Minister sprawiedliwości i prokurator generalny starają się z tym nawykiem walczyć od ponad roku. „Stanisław Chmielewski, sekretarz stanu w MS, w piśmie z 19 lutego 2013 r. prosił o niezwłoczne wygospodarowanie w sądach pomieszczeń dla prokuratorów i wskazywał, że taki wymóg jest zawarty w założeniach »do projektowania budynków w sądach powszechnych i powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury«” – informuje DGP resort sprawiedliwości. „Wyraził ponadto opinię, że przebywanie na salach rozpraw w czasie pomiędzy rozprawami i posiedzeniami sądu może wywoływać u obserwatorów zewnętrznych wątpliwości co do bezstronności sądu, a trudna sytuacja lokalowa nie zwalnia z obowiązku zagwarantowania prawidłowego przebiegu procesu. Możliwość korzystania przez prokuratorów z odrębnego pokoju w trakcie przerw jest tego warunkiem” – podkreśla MS.

Pisali i resort, i prokurator generalny. Wciąż jednak zdarzają się sytuacje, gdy prokuratorzy wchodzą na salę, jak tylko sędzia otworzy drzwi, i pozostają na niej przez całą wokandę. Choćby w ubiegłym miesiącu w jednym z podwarszawskich sądów rejonowych przez całą sesję – a więc kilka rozpraw – prokurator siedział na sali razem z sędzią. Taki widok zastawali adwokaci i ich klienci wchodzący na swoją rozprawę.

– – twierdzi prokurator Jacek Skała, przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP.

Zdaniem oskarżycieli wynika to stąd, że w wielu sądach dla adwokatów są wyodrębnione pokoje, a dla prokuratorów – nie.

– – podkreśla prokurator Skała. I zwraca uwagę, że np. w Krakowie w większości sądów takich pokoi nie ma.

– – wskazuje prokurator Skała.

To może na ciastko

Wiceminister Hajduk uważa jednak, że do takich przypadków nie powinno dochodzić, i to bez względu na przyczynę, ponieważ mogą one budzić wątpliwości co do relacji łączących sędziego i prokuratora. I budzi: oskarżeni mają bowiem poczucie, że sędzia gra z prokuratorem do tej samej bramki. Zaś adwokat jest sam przeciwko machinie prokuratorsko-sądowej.

Prokuratorzy z tym nie polemizują, ale ponawiają pytanie: to gdzie się mamy podziać?

–– odpowiada wiceminister Hajduk.

– – przyznaje prokurator Skała.

Ale zaraz dodaje, że to też nie jest dobre rozwiązanie. Na korytarzu prokurator narażony jest na kontakt ze stronami, w tym oskarżonymi. – – opowiada.

Ale i na to przedstawiciel resortu ma receptę. – – proponuje wiceminister Hajduk.

– – odpowiada jednak sędzia Rafał Puchalski z Sądu Rejonowego w Jarosławiu.

Sytuacja wydaje się patowa. I może mieć konsekwencje.

– – wskazuje wiceminister Hajduk.

Podkreśla, że strona powinna mieć przekonanie o niezależności sądu.

– – przestrzega wiceminister.

Dr Łukasz Chojniak, karnista z Uniwersytetu Warszawskiego i adwokat, ma jednak na to sposób. – – wyjaśnia.

Przyjazne sąsiedztwo

Część oskarżycieli takiego problemu nie ma. W wielu bowiem sądach, jak np. w Sądzie Rejonowym w Wołominie czy Sądzie Rejonowym w Jarosławiu (gdzie orzeka sędzia Puchalski), wydział karny mieści się na jednym piętrze gmachu, a prokuratura piętro niżej lub wyżej. Prokurator może więc wrócić do swojego pokoju. Proste rozwiązanie, ale i tu nasuwa się wiele wątpliwości związanych z bliskością oskarżycieli z sędziami.

– – uważa wiceminister Hajduk.

I od razu ucina spiskową teorię dziejów: nie ma w tym żadnego celu, aby umieszczać prokuraturę z sądem we wspólnym budynku. Decydują warunki lokalowe. Dawniej była to norma, w miarę jednak bogacenia się państwa i jego rozwoju rozdzielano te instytucje. Nie demonizujmy tego – apeluje.

Dodaje, że pierwszoplanowe jest w końcu sumienie sędziego. A ono nie jest zależne od tego, czy prokuratura jest piętro wyżej, czy na drugim końcu miasta.

– – mówi jeden z prokuratorów.

–– postuluje też sędzia Puchalski.

Tłumaczy, że to zadanie dla resortu sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 8 i 9 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2001 r. nr 98, poz. 1070 ze zm.), to właśnie minister sprawiedliwości odpowiada za zapewnienie prawidłowego funkcjonowania sądów. Podobnie umiejscowienie prokuratur pozostaje, zgodnie z ustawą o prokuraturze (Dz.U. z 2011 r. nr 270, poz. 1599 ze zm.), w gestii ministra sprawiedliwości.

- – przestrzega mec. Baszuk.

Może więc jakaś nowelizacja byłaby lekarstwem na tę chorobę?

- uważa poseł Witold Pahl (PO), przewodniczący komisji nadzwyczajnej ds. zmian w kodyfikacjach.