szara strefa

Polski rynek e-papierosów został zdominowany przez produkty sprowadzane z Chin. W tle pojawiają się również doniesienia o rosyjskich powiązaniach biznesowych niektórych firm działających w tej branży. Tymczasem pod hasłami obrony polskich przedsiębiorców coraz częściej kryje się przede wszystkim walka o warunki sprzedaży importowanych produktów.

Przez miesiące rynek e-papierosów korzystał z prawnej próżni za sprawą nośnej opowieści o „niszczeniu krajowych wytwórców”. Ale ta opowieść pękła w zderzeniu z danymi i faktami: w Polsce działa zaledwie 26 producentów, a zyski z jednorazówek transferowano na Wschód i do Azji. Nowa ustawa akcyzowa radykalnie zmienia reguły gry: likwiduje 40-złotowy haracz od wymiennych wkładów i ucina fory dla wybranych podmiotów.

Uchwalona przez parlament ustawa regulująca kompleksowo rynek e-papierosów i urządzeń do waporyzacji, uwzględniająca uwagi prezydenta RP, pogodziła nie tylko – zwaśnione na co dzień - ugrupowania polityczne, ale i organizacje reprezentujące przedsiębiorców, od mikro po dużych. Przedstawiciele legalnego biznesu czekają z niecierpliwością na podpis prezydenta, bo – jak mówią - szara strefa szaleje.

Po miesiącach prac legislacyjnych i rynkowej niepewności branża wyrobów nowatorskich doczeka się jednolitej regulacji. Nowe przepisy mają szansę nie tylko uporządkować zasady opodatkowania e-papierosów oraz urządzeń do waporyzacji, ale też wyrównać reguły gry dla odmiennych technologii i ograniczyć dynamicznie rosnącą szarą strefę. Niezbędny jest już tylko podpis prezydenta.

Szara strefa w Polsce osiąga według szacunków wartość 659 mld zł, czyli 18,1 proc. PKB. Podczas XXXV Forum Ekonomicznego w Karpaczu eksperci, prawnicy oraz przedstawiciele służb dyskutowali o współczesnej przestępczości finansowej i o nielegalnym handlu wyrobami akcyzowymi, a także o sposobach przeciwdziałania tym zjawiskom.

Po wakacyjnej przerwie parlament wznawia obrady, w centrum uwagi jest m.in. ważny dla przedsiębiorców projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym. Oczekiwane jest szybkie podjęcie prac nad regulacją, która ma kompleksowo uporządkować rynek.

Zamiast obiecanych pieniędzy w budżecie, podwyżki akcyzy przyniosły 3,5 mld zł luki względem planu, załamanie legalnej sprzedaży wyrobów tytoniowych i podwojenie szarej strefy. Przedsiębiorcy solidarnie wystąpili ze wspólnym apelem do rządu o ratowanie rynku.

Ministerstwo Finansów ma nowy - stary problem: po ponad dekadzie sukcesów wraca szara strefa tytoniowa. W ostatnim kwartale 2025 r. udział wyrobów tytoniowych bez polskich znaków akcyzy sięgał 7,5 proc. rynku. Wstępne dane za rok obecny wskazują na zbliżanie się do dwucyfrowego wyniku.

Utrzymywanie się szarej strefy w hazardzie online wynika nie tylko z luk w nadzorze, ale też z przewag ofertowych nielegalnych platform: bonusów, szybkich wypłat oraz braku weryfikacji tożsamości i limitów odpowiedzialnej gry. Obecny stan prawny sprzyja sytuacji, w której rosną skazania graczy, a zagraniczni operatorzy pozostają poza realnym zasięgiem egzekucji.

Narodowy Fundusz Zdrowia znalazł się w najgłębszym kryzysie finansowym od lat, a dotychczasowe metody „dosypywania” pieniędzy przestały być skuteczne. Nad tym, jak można ustabilizować finansowanie systemu i gruntownie zreformować strukturę opieki szpitalnej, zastanawiali się eksperci i politycy podczas debaty, która odbyła się w siedzibie DGP.

Branża tytoniowa jest jedną z najbardziej narażonych na straty spowodowane rozwojem szarej strefy. O tym dlaczego tak jest i w jaki sposób można temu zjawisku zapobiegać, mówił w studiu DGP na Europejskim Kongresie Gospodarczym Kamil Moskwik, analityk gospodarczy.

Doświadczenia rynkowe pokazują, że wzrost ceny wyrobów tytoniowych powyżej pewnego poziomu skłania konsumentów do większych zakupów w szarej strefie. Paradoksalnie zwiększenie podatków może zatem zmniejszać wpływy do budżetu państwa.

Nie pomogły kolejne nowelizacje przepisów akcyzowych i prozdrowotnych. Amatorzy tanich e-papierosów bez problemu zamawiają w zagranicznych sklepach internetowych i odbierają z paczkomatów płyny do e-papierosów i urządzenia do waporyzacji. Bez podatku.

Według niemieckiego dziennika „Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ), aż 300 tysięcy opiekunek z Polski i innych krajów wschodnioeuropejskich pracuje w Niemczech w szarej strefie, zapewniając 24-godzinną opiekę nad seniorami. Choć ich praca jest kluczowa, to formalnie jest ona niezgodna z niemieckim prawem pracy.

W 2023 r. Polska straciła 47 mld zł czyli 16 proc. potencjalnych wpływów budżetowych z VAT w związku z oszustwami i działalnością „szarej strefy”. Dało nam to niechlubne trzecie miejsce na unijnym podium.

Pozorna ochrona, dyskryminacja i szkody dla polskich przedsiębiorców – tak pomysł Ministerstwa Zdrowia dotyczący zakazu sprzedaży alkoholu w sklepach na stacjach paliw ocenia sektor. Eksperci zaś ostrzegają, że takie ograniczenia nie zmniejszą spożycia, lecz jedynie zaburzą konkurencję na rynku.

Nawet w najbardziej liberalnych gospodarkach istnieją państwowe monopole, ale jak regulować te wyjątkowe obszary rynku? Co należy wziąć pod uwagę? Temat ten stał się przedmiotem dyskusji panelowej podczas tegorocznego Festiwalu Idei Igrzyska Wolności w Łodzi.

Rząd chce dać Państwowej Inspekcji Pracy prawo do natychmiastowego przekształcania umów cywilnoprawnych w etaty. Cel jest szczytny – walka z patologiami na rynku pracy. Jednak raport przygotowany dla Federacji Przedsiębiorców Polskich kreśli czarny scenariusz: zamiast uzdrowienia systemu czeka nas paraliż sądownictwa, eksplozja szarej strefy i miliardowe straty dla gospodarki.