Radca prawny z ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych. Co z adwokatami?

Mija miesiąc od wejścia w życie ustawy zmieniającej przepisy ustawy o radcach prawnych, którą Prezydent RP podpisał w czerwcu tego roku. Zawód radcy prawnego stał się dzięki zmianom lepiej chroniony. Na nowelizację przepisów czekają teraz adwokaci.

Radcowie prawni z ochroną funkcjonariusza publicznego

Radcowie prawni korzystają obecnie z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, a nie jak dotychczas z ochrony przewidzianej dla sędziego i prokuratora. Oznacza to, że w wykonywaniu swoich czynności zawodowych lub w związku z ich wykonywaniem ustawodawca gwarantuje im nienaruszalność, a także zaostrza odpowiedzialność karną z tytułu czynnej napaści, znieważenia lub naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza.

Czy taka ochrona oznacza, że radcowie prawni stali się dzięki nowelizacji przepisów funkcjonariuszami publicznymi z automatu? Nie, radca prawny prowadzący działalność w ramach prywatnej kancelarii i świadczący usługi o charakterze komercyjnym nie kształtuje spraw publicznych ani nie realizuje zadań publicznych i w tym znaczeniu nie jest funkcjonariuszem publicznym.

Sytuacja wygląda jednak odmiennie, jeśli jest on zatrudniony w jednostkach publicznych oraz gdy jego działania mają wpływ na sprawy publiczne.

Zwiększenie ochrony radców prawnych

Radcowie prawni mogą obecnie korzystać ze znacznie szerszej ochrony. Jednym z kluczowych założeń nowelizowanych przepisów jest bowiem przyznanie ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Co to oznacza? W wykonywaniu swoich czynności zawodowych lub w związku z ich wykonywaniem ustawodawca gwarantuje radcy prawnemu nienaruszalność, a także zaostrza odpowiedzialność karną z tytułu czynnej napaści, znieważenia lub naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza.

Zwiększoną ochronę zyskał także sam tytuł radcy prawnego. Przepisy przewidują bowiem, że posługiwanie się tytułem zawodowym „radca prawny” lub „kancelaria radcy prawnego” bez uprawnień, zagrożone jest karą grzywny od 5 tys. zł do nawet 200 tys. zł albo karą ograniczenia wolności, albo obu tym karom łącznie.

Co ciekawe, ustawa szczegółowo określa także obecnie strój urzędowy radcy prawnego. Jest nim toga z żabotem i wypustką w kolorze ciemnoniebieskim, w której radca musi występować zawsze wtedy, gdy bierze udział w rozprawach sądowych.

Zobacz także

Zwolnienie z aplikacji kuratorskiej bez utraty prawa do złożenia egzaminu z podpisem Prezydenta RP

Nowe uprawnienie aplikantów i samorządu radcowskiego

Choć na pozór błahe, jednak z punktu widzenia wykonywania zawodu istotne uprawnienie zyskali także aplikanci po zdaniu egzaminu zawodowego. Osoby wpisane na listę radców prawnych po zdanym egzaminie mogą bowiem odtąd wykonywać dotychczasowe uprawnienia bez potrzeby oczekiwania na złożenie ślubowania.

Samorząd radcowski może zaś nie tylko znacznie szerzej korzystać z narzędzi elektronicznych i prowadzić zdalne obrady, ale też podejmować decyzje w trybie obiegowym, choć warto podkreślić, że konieczne jest zabezpieczenie ich poufności i bezpieczeństwa.

Ubezpieczenie OC radców prawnych

Radca prawny podlega też obecnie obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu swoich czynności. Dotyczy to także tych radców, którzy nie wykonują zawodu. To rozwiązanie, które istotnie zwiększa bezpieczeństwo osób korzystających ze wsparcia radców prawnych.

Umowę ubezpieczenia zawiera co do zasady Krajowa Izba Radców Prawnych, która może jednak zwolnić poszczególnych radców z objęcia taką umową, ale przy jednoczesnym samodzielnym zrealizowaniu obowiązku ubezpieczenia.

Adwokaci także domagają się większej ochrony prawnej

W związku z nowelizacją przepisów o radcach prawnych podobnej ochrony domagają się także adwokaci. Obecnie obowiązujący art. 7 prawa o adwokaturze zakłada, że adwokat podczas i w związku z wykonywaniem swoich obowiązków zawodowych korzysta z ochrony prawnej podobnie jak sędzia i prokurator. Interpretacja tego przepisu rodzi jednak wiele niejasności.

Z jednej strony sędzia i prokurator są bowiem funkcjonariuszami publicznymi objętymi ochroną przewidzianą w art. 115 § 13 k.k., z drugiej jednak adwokaci w katalogu zawartym w tym artykule nie są wskazani. Tym samym ochrona przewidziana dla adwokata taka, jak dla funkcjonariusza publicznego, nie obowiązuje.

W sejmie prowadzone są prace w komisjach nad projektem nowelizacji ustawy o adwokaturze, który przygotowany został przez Naczelną Radę Adwokacką. Jak podaje Rada, ma on dostosować przepisy do realiów i współczesnych potrzeb, przewidując m.in. zaostrzenie kar za posługiwanie się tytułem adwokata, uproszczenie zasad substytucji, czyli zastępstwa adwokata przez dalszego adwokata, czy doprecyzowanie definicji pomocy prawnej. Kluczowe jest także objęcie adwokatów ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych.