Zgoda rodzica na przetwarzanie wizerunku dziecka nie może być traktowana jako ogólne, nieograniczone upoważnienie do dowolnego wykorzystywania zdjęć przez szkołę czy przedszkole. Jeżeli nie wskazano wyraźnie, że obejmuje ona także działania promocyjne lub marketingowe, publikowanie wizerunku dziecka w reklamach, materiałach rekrutacyjnych czy mediach społecznościowych może wykraczać poza jej zakres – mówi DGP adwokat Karolina Marszałek z Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego przy ministrze sprawiedliwości.
Niedawno w DGP pisaliśmy, że w związku z niżem demograficznym. placówki muszą walczyć o podopiecznych. W tym celu reklamują się najczęściej w internecie, wykorzystując wizerunek dzieci. Potwierdza to raport "Twarz polskiej edukacji" autorstwa Aleksandry Rodzewicz, przygotowany we współpracy z Instytutem Cyfrowego Obywatelstwa i rzeczniczką praw uczniowskich w Poznaniu. Według badania stronę internetową prowadzi 91 proc. ankietowanych przedszkoli, 97 proc. szkół podstawowych i 99 proc. szkół ponadpodstawowych. Wizerunek dzieci na stronie publikuje 65 proc. przedszkoli, 88 proc. podstawówek oraz 86 proc. szkół ponadpodstawowych.
O sprawę zapytaliśmy adwokat Karolinę Marszałek z Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego przy ministrze sprawiedliwości.
Czy zgoda na przetwarzanie wizerunku dziecka przez szkoły i przedszkola, którą podpisują rodzice, obejmuje działania reklamowe placówki?
Zgoda rodzica na przetwarzanie wizerunku dziecka nie może być traktowana jako ogólne, nieograniczone upoważnienie do dowolnego wykorzystywania zdjęć przez szkołę czy przedszkole. W rozumieniu RODO zgoda musi być dobrowolna, konkretna, świadoma i jednoznaczna, a przede wszystkim powinna precyzyjnie określać cel przetwarzania danych. Jeżeli w treści zgody nie wskazano wyraźnie, że obejmuje ona także działania promocyjne lub marketingowe, publikowanie wizerunku dziecka w reklamach, materiałach rekrutacyjnych czy mediach społecznościowych może wykraczać poza jej zakres.
Placówka oświatowa powinna co najmniej rozdzielić dwie kwestie: zgodę na rozpowszechnianie wizerunku w rozumieniu przepisów prawa autorskiego oraz zgodę na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z RODO. Ta druga musi jasno określać podstawę przetwarzania, cel, zakres oraz sposób wykorzystania wizerunku. Niedopuszczalne jest formułowanie zgód w sposób ogólny, np. poprzez jeden zbiorczy zapis obejmujący "cele informacyjne i marketingowe, stronę internetową, media społecznościowe i zamknięte grupy dla rodziców". Każdy odrębny cel powinien być objęty odrębną zgodą, ponieważ rodzic może zaakceptować publikację zdjęć w zamkniętym systemie dla rodziców, ale nie wyrazić zgody na ich użycie w celach reklamowych.
Zgoda musi także precyzyjnie wskazywać, jakie dane będą wykorzystywane, w jakim zakresie i w jakich warunkach. Nie może być warunkiem uczestnictwa dziecka w zajęciach czy wydarzeniach organizowanych przez placówkę.
Czy nagrywanie i fotografowanie dzieci prywatnym telefonem nauczyciela jest zgodne z przepisami RODO?
Administratorem danych osobowych jest szkoła lub przedszkole, a nie nauczyciel jako osoba prywatna. To na placówce spoczywa obowiązek zapewnienia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo danych.
Korzystanie z prywatnego telefonu do utrwalania wizerunku dzieci co do zasady rodzi istotne ryzyka – brak kontroli administratora nad nośnikiem danych, możliwość automatycznego zapisu zdjęć w prywatnej chmurze czy trudności w egzekwowaniu zasad usuwania danych. Choć przepisy nie zawierają bezwzględnego zakazu używania prywatnych urządzeń, w praktyce – bez jasnych procedur i zabezpieczeń – takie działanie najczęściej należy ocenić jako nieprawidłowe z punktu widzenia zasad bezpieczeństwa przetwarzania danych. W przypadku danych dzieci standard ochrony powinien być szczególnie wysoki, zarówno na etapie pozyskiwania zgody, jak i samego utrwalania oraz przechowywania wizerunku.
Czy Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego zajmuje się problemami wykorzystywania wizerunku uczniów i przedszkolaków do reklam oraz niewłaściwym przechowywaniem danych, właśnie na telefonach nauczycieli?
W Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego 15 grudnia 2025 r. został powołany Zespół problemowy do spraw ochrony praw dziecka w cyberświecie, którego przewodniczącą jest dr hab. Kinga Flaga-Gieruszyńska, prof. Uniwersytetu Szczecińskiego. Zadaniem zespołu jest analiza standardów ochrony dóbr osobistych dzieci w świecie cyfrowym, w szczególności w kontekście sharentingu oraz innych zachowań mogących naruszać prawo dziecka do prywatności, także w aspekcie wykonywania władzy rodzicielskiej. Problematyka publikowania wizerunku dzieci w internecie – niezależnie od tego, czy dotyczy rodziców, czy instytucji – niewątpliwie wpisuje się w szerszą refleksję nad granicami ochrony prywatności dziecka.
Jednocześnie kwestie technicznego przetwarzania danych przez szkoły i przedszkola pozostają przede wszystkim w obszarze regulacji dotyczących ochrony danych osobowych. Co do zasady nie są to zagadnienia mieszczące się wprost w zakresie prac Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego, ponieważ problematyka przetwarzania wizerunku dzieci regulowana jest głównie przez przepisy RODO i ustawę o ochronie danych osobowych, rozpowszechnianie wizerunku podlega przepisom prawa autorskiego (art. 81 pr.aut.), natomiast kwestie organizacyjne funkcjonowania szkół wynikają z prawa oświatowego oraz regulacji wewnętrznych placówek.
W praktyce, Minister Sprawiedliwości może przedkładać Komisji do oceny projekty aktów prawnych oraz zwracać się o opinie w kwestiach budzących wątpliwości z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, co pozwala Komisji odnosić się również do zagadnień pozostających na styku różnych gałęzi prawa, o ile mają one znaczenie dla ochrony praw dziecka i wykonywania władzy rodzicielskiej.
Rozmawiała Olga Łozińska
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu