Kończy się kadencja Manowskiej. Prezydent wybierze następcę

Pod koniec lutego Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN wybrało pięciu kandydatów na Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. Są to: Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Zbigniew Kapiński, Aleksander Stępkowski i Mariusz Załucki. O tym, kto obejmie urząd, zadecyduje teraz prezydent Karol Nawrocki.

O to, kiedy prezydent ogłosi decyzję w tej sprawie, pytany był w środę podczas konferencji prasowej szef KPRP Zbigniew Bogucki.

Następca Małgorzaty Manowskiej – kiedy wybór I prezesa SN?

Prezydencki minister odpowiedział, że „najpóźniej” stanie się to 26 maja, gdy kończy się kadencja Manowskiej. - Jest przedstawionych panu prezydentowi, zgodnie z ustawą, przez Zgromadzenie (Ogólne) Sędziów SN pięciu kandydatów i z tych pięciu kandydatów pan prezydent wybierze na pewno przed upływem tego terminu, czyli przed końcem kadencji I prezes SN - powiedział Bogucki.

Podkreślił, że chodzi o to, by „zachować pełną ciągłość możliwości odpowiedzialnej, dobrej pracy SN”, która - w jego ocenie - „też bywa torpedowana przez niektórych sędziów, którzy nie uznają innych sędziów albo przez pana ministra (sprawiedliwości Waldemara Żurka - przyp. PAP).

Małgorzata Manowska orzeka w Izbie Cywilnej SN od 2018 r. Na stanowisko I prezesa SN została powołana z dniem 26 maja 2020 r. W połowie lutego poinformowała, że nie będzie ubiegać się o kolejną kadencję, a decyzję w tej sprawie zmieniłaby jedynie w przypadku wystąpienia „nadzwyczajnych okoliczności”. Podkreślała też, że jej odejście ma ułatwić wybór nowego prezesa i wprowadzić do instytucji „świeżą krew”, co pozwolić ma na zachowanie ciągłości umiarkowanej linii orzeczniczej.

Od czasu reform wprowadzonych przez rząd PiS w 2018 r. - zmiany sposobu wyboru sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa oraz wprowadzenia nowej ustawy o SN - w Sądzie Najwyższym istnieje nieformalny podział na „starych” sędziów powołanych do SN przed 2018 r. i „nowych” sędziów powołanych po 2017 r. W lutym grupa „starych sędziów” przed posiedzeniem ws. wyłonienia kandydatów na I prezesa SN wystosowała oświadczenie o nieuczestniczeniu w nim.

Spór wokół Sądu Najwyższego i jego funkcjonowania

W oświadczeniu zamieszczonym wówczas przez jednego z nich - sędziego Włodzimierza Wróbla - podkreślali, że zgromadzenie to „zwołała osoba powołana na urząd Pierwszego Prezesa SN z naruszeniem Konstytucji RP i ustawy o Sądzie Najwyższym”, zaś z uwagi na udział w zgromadzeniu sędziów powołanych do SN „po przeprowadzeniu dotkniętymi wadami postępowań”, to nie stanowi ono Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN.

Spór ten przejawiał się m.in. w orzecznictwie, także samego SN. Jeszcze w styczniu 2020 r. zapadła uchwała trzech izb SN z udziałem sędziów mianowanych przed 2018 r., wedle której nienależyta obsada sądu występuje wtedy, gdy w składzie sądu znajduje się osoba wyłoniona na sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ustalonym w 2018 r.

Z kolei we wrześniu ub.r. w uchwale Izby Pracy, podjętej w składzie siedmiorga sędziów mianowanych przed 2018 r., skonkludowano, że wyrok Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN z sędziami powołanymi od 2018 r. jest nieistniejący i niebyły. W odpowiedzi na wrześniową uchwałę Izby Pracy, w uchwale dwóch izb SN z grudnia 2025 r., w składzie sędziów głównie powołanych po 2017 r., orzeczono, że żaden sąd ani organ władzy publicznej nie może uznać orzeczenia SN za niebyłe ani pominąć jego skutków, także powołując się na prawo UE.

Zgodnie z obowiązującym prawem, Pierwszego Prezesa SN powołuje prezydent na 6-letnią kadencję spośród 5 kandydatów wybranych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN. Na stanowisko I prezesa SN można być ponownie powołanym tylko raz.

Sąd Najwyższy jest organem władzy sądowniczej, sprawującym nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego kieruje pracami SN i reprezentuje go na zewnątrz, m.in.: powołuje i odwołuje, na wniosek Prezesa SN kierującego pracą danej izby, przewodniczących wydziałów w tej izbie, czy reprezentuje SN przed Trybunałem Konstytucyjnym lub w pracach komisji sejmowych i senackich.(PAP)