Najważniejsze informacje o PPK: Pracownicze Plany Kapitałowe w skrócie

PPK to system długoterminowego oszczędzania, w którym gromadzone są prywatne oszczędności. Mimo, że program jest powszechny i zostaną nim objęte wszystkie podmioty zatrudniające, to dla samego zatrudnionego jest on dobrowolny. To pracownik (każdy, za którego firma odprowadza składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe do ZUS) zdecyduje czy chce należeć do PPK, czy nie. Raz zapisany może z niego w każdej chwili wystąpić, bez żadnych konsekwencji.

Z racji wejścia w życie ustawy, Polski Fundusz Rozwoju ruszył z kampanią informacyjną. 8 stycznia, na konferencji organizowanej w siedzibie Giełdy Papierów Wartościowych, premier Mateusz Morawiecki stwierdził, że PPK jest programem prospołecznym, dla ponad 11 milionów pracowników.

- To program bez żadnych gwiazdek, bez żadnych pułapek i bez niebezpieczeństw. Pracownicze Plany Kapitałowe zabezpieczą przystępującym do niego osobom godne emerytury - zapewnił premier.

Morawiecki podkreślił również, aby PPK nie porównywać do OFE, jak to czynią niektórzy ekonomiści. Jego zdaniem to bardzo różne od siebie programy, z korzyścią dla trzech stron: pracodawcy, pracownika i państwa.

Z kolei Paweł Borys, prezes PFR zapowiedział duże wsparcie informacyjne zarówno dla przedsiębiorców, jak i pracowników.

- Ruszyła już platforma www.mojePPK.pl, a do końca stycznia wszyscy pracodawcy otrzymają niezbędne dane dot. PPK, za pośrednictwem programu kadrowo-księgowego „Płatnik”. W kwietniu ma też zostać uruchomione centrum informacji telefonicznej. Przedsięwzięcie wspiera również ministerstwo finansów – informuje prezes. 

Obecna na konferencji minister finansów Teresa Czerwińska podkreśliła, że jedną z zalet PPK jest uczenie polskiego społeczeństwa nawyku oszczędzania - nawet niewielkich kwot na przyszłe cele.

Według odpowiedzialnego za wdrożenie całego programu - Polskiego Funduszu Rozwoju - PPK zostały opracowane po to, aby zwiększyć bezpieczeństwo finansowe Polaków, wpłynąć na rozwój gospodarki, przedsiębiorstw oraz miejsc pracy, a także by pomnażać prywatne oszczędności emerytalne pracowników.

Wpłaty na konto PPK będą pochodzić z trzech źródeł: od pracodawcy, pracownika i państwa. Warto zwrócić uwagę, iż ustawa zakłada dziedziczność środków z PPK. Oznacza to, że całość zgromadzonych w programie środków \ w zależności od dyspozycji spadkodawcy może zostać przekazana wskazanym spadkobiercom.

Program charakteryzuje automatyzm zapisu osób zatrudnionych, które ukończyły 18. rok życia, a nie ukończyły 55. roku życia. Po ukończeniu 55. roku pracownik samodzielnie składa wniosek o przystąpienie do programu.

Do PPK nie mogą przystąpić osoby, które ukończyły 70. rok życia. Pracodawca zatrudniający co najmniej jedną osobę, która podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, dokona wyboru instytucji finansowej zarządzającej PPK pracownika i za jej pośrednictwem otworzy dla niego imienny rachunek, na którym będą gromadzone oszczędności.

Pracodawca i pracownik przekazują do PPK wpłaty podstawowe. Ponadto zarówno pracodawca, jak i pracownik mogą zadeklarować przekazywanie wpłat dodatkowych (dobrowolnych). Ich wysokość naliczana jest procentowo od wynagrodzenia brutto pracownika.

Państwo będzie dodawać do tej puli określone kwoty – niezależne od wysokości dochodów pracownika.

Wpłaty podstawowe pracownika, który przystąpi do programu, będą obliczane i pobierane przez pracodawcę w momencie wypłaty wynagrodzenia. Pracownik będzie co miesiąc przeznaczał na swój rachunek PPK środki w wysokości 2 proc. swojego wynagrodzenia brutto. W przypadku osób osiągających najniższe dochody ta wpłata podstawowa może jednak być mniejsza. Dotyczy to pracowników, których łączne wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty odpowiadającej 120 proc. aktualnego minimalnego wynagrodzenia. Wpłata podstawowa dla takich osób może wynosić od 2 do 0,5 proc. wynagrodzenia brutto.

•    Oszczędzający otrzyma od państwa jednorazowo 250 zł tzw. wpłaty powitalnej. Następnie - co roku, po spełnieniu określonych warunków, będzie zasilać rachunek pracownika kwotą 240 zł.
•    Wysokość wpłat finansowanych przez pracodawcę
•    wpłata podstawowa (obowiązkowa): 1,5 proc. wynagrodzenia brutto;
•    wpłata dodatkowa (dobrowolna): do 2,5 proc. wynagrodzenia brutto.

Pracodawca nie może sam z obowiązków zrezygnować – dokonywanie wpłat będzie jego obowiązkiem ustawowym. Nie wolno mu też potrącać tej kwoty z wynagrodzenia pracownika.

Ważne. Wpłata podstawowa finansowana przez uczestnika PPK może wynosić od 2 do 4 proc. wynagrodzenia. Z kolei pracodawca dopłacałby składkę od 1,5 proc. do 4 proc. wynagrodzenia. W efekcie maksymalna wpłata na PPK w przypadku jednego pracownika mogłaby wynosić 8 proc.

Jak informuje Polski Fundusz Rozwoju, pracownik, który podejmie decyzję o oszczędzaniu w PPK, będzie mógł swobodnie korzystać ze zgromadzonych środków na swoim rachunku po osiągnięciu 60-tego roku życia – bez względu na status aktywności zawodowej. Po sześćdziesiątce zdecyduje, co chce dalej robić ze swoimi środkami.

•    dalej odkładać środki w PPK;
•    skorzystać z domyślnej formy wypłaty:

1.    Jednorazowo wypłacić 25 proc. środków, a pozostałe środki wypłacać co miesiąc przez 10 lat. Wypłata w tej formie będzie zwolniona z podatku od zysków kapitałowych i dzięki niej pracownik zyska dostęp do zgromadzonych przez siebie środków przez dłuższy okres przebywania na emeryturze.
2.    Pracownik może również wszystkie środki wypłacać w dowolnej liczbie rat. Jednorazowo może wypłacić nawet 100 proc. środków. Należy jednak pamiętać o tym, że skrócenie okresu wypłat poniżej 10 lat będzie skutkować koniecznością zapłaty należnego podatku.

Pracownik będzie mógł też dokonać wypłaty transferowej, czyli przenieść zgromadzone środki na:

•    polisę w zakładzie ubezpieczeń – z prawem do świadczenia okresowego lub dożywotniego,
•    rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej, zgodnie z warunkami określonymi w ustawie o PPK.

Ważne. System daje również możliwość wypłacenia środków wcześniej:

•    w sytuacji poważnej choroby uczestnika lub jego najbliższych - do 25 proc. środków
•    aby pokryć wkład własny przy zaciągnięciu kredytu na zakup mieszkania lub budowy domu - do 100 proc. środków.

Autorzy programu PPK informują, że zgromadzone na rachunkach środki pracownicze będą lokowane w fundusze inwestycyjne, które różnicują poziom ryzyka w zależności od wieku uczestnika.

Mowa tu o tzw. funduszach zdefiniowanej daty. Każdy uczestnik zostanie automatycznie przypisany do funduszu w zależności od swej daty urodzenia. Pracownik inwestuje z jednym funduszem przez cały okres gromadzenia środków, a fundusz ten, w miarę zbliżania się uczestnika do 60. roku życia, ma obowiązek dostosowania polityki inwestycyjnej w taki sposób, aby zapewniała właściwe bezpieczeństwo powierzonych środków.

Jak zapewnia Paweł Borys, prezes Polskiego Funduszu Rozwoju inwestowanie ma być bezpieczne i efektywne.

– Sam pracownik zdecyduje, gdzie będą pracować jego pieniądze - a tym samym, jaki będzie miał zysk na emeryturę. Może wybierać fundusze bezpieczniejsze, albo z większym ryzykiem, ale bardziej zyskowne – mówi Borys.

Nad PPK - w zakresie działalności towarzystw funduszy inwestycyjnych, powszechnych towarzystw emerytalnych, pracowniczych towarzystw emerytalnych, zakładów ubezpieczeń oraz funduszy inwestycyjnych i funduszy emerytalnych - czuwać będzie Komisja Nadzoru Finansowego (KNF).

W systemie PPK uczestniczą wyłącznie instytucje finansowe zarządzane przez podmioty wpisane do ewidencji PPK.

Lista podmiotów zarządzających, które zostały wpisane do ewidencji PPK, będzie znajdować się na portalu www.mojePPK.pl

Od 1 stycznia każda firma lub instytucja zatrudniająca co najmniej jedną osobę, podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, musi utworzyć PPK dla swoich pracowników – poza wyjątkami określonymi ustawą.
Aby każdy pracodawca mógł dobrze przygotować się do nowych obowiązków, przewidziano dwuletni okres przygotowawczy. Termin, w którym dane przedsiębiorstwo musi utworzyć PPK, zależy od wielkości danej firmy - czyli od liczby osób zatrudnionych.

•    od 1 lipca 2019 r. – firmy zatrudniające co najmniej 250 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.;
•    od 1 stycznia 2020 r. – firmy zatrudniające co najmniej 50 osób według stanu na dzień 30 czerwca 2019 r.;
•    od 1 lipca 2020 r. – firmy zatrudniające co najmniej 20 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2019 r.;
•    od 1 stycznia 2021 r. – pozostałe podmioty, w tym jednostki sektora finansów publicznych.

W obowiązującym pracodawcę terminie musi on utworzyć PPK dla pracowników. Aby w obowiązującym terminie utworzyć PPK dla swoich pracowników, pracodawca zawiera:

•    umowę o zarządzanie PPK z instytucją finansową wybraną w porozumieniu z zakładową organizacją związkową;
•    umowę o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz osób zatrudnionych.

Ponadto pracodawca ma obowiązek prawidłowego obliczania wysokości wpłat oraz terminowego przekazywanie ich do wybranej instytucji finansowej.

Poza tym musi gromadzić i archiwizować dokumentację dotyczącą PPK oraz przekazywać pracownikom oraz wybranej instytucji finansowej informacji związanych z utworzonym PPK.

Jeżeli w danej firmie nie działa zakładowa organizacja związkowa, to pracodawca wybiera instytucję finansową w porozumieniu z reprezentacją osób zatrudnionych. Wyłonienie takiej reprezentacji odbywa się na zasadach przyjętych w danym przedsiębiorstwie.